ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶନ୍ତନୁସ୍ତ୍ଵଭଵଦ୍ରାଜା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵୈ ସ ମହାଭିଷଃ । ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକଂ ପ୍ରତି ମହାଭିଷମ୍ ।। ୩୭.

ଶାନ୍ତନୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମହା ଚିକିତ୍ସକ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ମହା ଚିକିତ୍ସକ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଏ।

ଯଂ ଯଂ ରାଜା ସ୍ପୃଶତି ଵୈ ଜୀର୍ଣଂ ସମଯତୋ ନରମ୍। ପୁନର୍ଯୁଵା ସ ଭଵତି ତସ୍ମାତ୍ତେ ଶନ୍ତନୁଂ ଵିଦୁଃ ।। ୩୭.

ରାଜା ଯେଉଁ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି, ସେ ଆଉଥରେ ଯୁବକ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।

ତତୋଽସ୍ଯ ଶନ୍ତନୁତ୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ ପରିଶ୍ରୁତମ୍। ସ ଉପଯେମେ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ଶନ୍ତନୁ ର୍ଜାହ୍ନଵୀଂ ନୃପଃ ।। ୩୭.

ଏହିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।

ତସ୍ଯାଂ ଦେଵଵ୍ରତଂ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁତ୍ରଂ ସୋଽଜନଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ସ ଚ ଭୀଷ୍ମ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପିତାମହଃ ।। ୩୭.

ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ ଦେଵବ୍ରତ ନାମକ ପୁଅ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭୀଷ୍ମ ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିତାମହ।

କାଲେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯନ୍ତୁ ଶନ୍ତନୁ ର୍ଜନଯତ୍ସୁତମ୍। ଶନ୍ତନୋର୍ଦଯିତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଜାହିତକରମ୍ପ୍ରଭୁମ୍। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯକେ ।। ୩୭.

ସମୟ କ୍ରମେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଓ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରୀ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମଧ୍ୟ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଞ୍ଚ ଵିଦୁରଞ୍ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ତୁ ଗାନ୍ଧାରୀ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସୁଷୁଵେ ଶତମ୍ ।। ୩୭.

ସେଠାରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଘରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଏକଶେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ତେଷାଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵ୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ। ମାଦ୍ରୀ ରାଜ୍ଞୀ ପୃଥା ଚୈଵ ପାଣ୍ଡୋର୍ଭାର୍ଯେ ବଭୂଵତୁଃ ।। ୩୭.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଅଧିପତି। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣ ଝିଅ ଥିଲେ—ମାଦ୍ରୀ ଓ ପୃଥା।

ଦେଵଦତ୍ତାଃ ସୁତାସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡୋରର୍ଥେ ଵିଜଜ୍ଞିରେ। ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଜଜ୍ଞେ ଵାଯୋର୍ଜଜ୍ଞେ ଵୃକୋଦରଃ ।। ୩୭.

ସେ ଦୁଇ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦାନରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ବାୟୁରୁ ଭୀମ ଜନ୍ମିଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଧନଞ୍ଜଯୋ ଜଜ୍ଞେ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ସହ ଦେଵଶ୍ଚ ନକୁଲଶ୍ଚାପି ମାଦ୍ରିଜୌ ।। ୩୭.

ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପଞ୍ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ସୁତାଃ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯଜନଯଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଶ୍ରୁତିଵିଦ୍ଧଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରାତ୍ ।। ୩୭.

ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦ୍ରୌପଦୀ ଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦ୍ରୌପଦୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ଶ୍ରୁତବିଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ହିଡମ୍ବା ଭୀମସେନାତ୍ତୁ ଜଜ୍ଞେ ପୁତ୍ରଂ ଘଟୋତ୍କଚମ୍। କାଶ୍ଯାଃ ପୁନର୍ଭୀମସେନାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵ୍ଵଵୃକଂ ସୁତମ୍ ।। ୩୭.

ଭୀମସେନ ଓ ହିଡିମ୍ବାଙ୍କୁ ପୁଅ ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମିଲେ। ଭୀମସେନ ଓ କାଶ୍ୟାଙ୍କୁ ସର୍ବବୃକ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

ସୁହୋତ୍ରଂ ଵିଜଯା ମାଦ୍ରୀ ସହଦେଵାଦଜାଯତ। କରେମତ୍ଯାନ୍ତୁ ଵୈଦ୍ଯାଯାଂ ନିରମିତ୍ରସ୍ତୁ ଲାଙ୍ଗଲିଃ ।। ୩୭.

ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ବିଜୟାଙ୍କୁ ସୁହୋତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସହଦେବ ଓ ବୈଦ୍ୟାଙ୍କୁ ନିରମିତ୍ର ଓ ଲାଙ୍ଗଳି ପୁଅ ହେଲେ।

ସୁଭଦ୍ରାଯାଂ ରଥୀ ପାର୍ଥାଦଭିମନ୍ଯୁରଜାଯତ। ଉତ୍ତରାଯାନ୍ତୁ ଵୈରାଟ୍ଯାଂ ପରିକ୍ଷିଦଭିମନ୍ଯୁଜଃ ।। ୩୭.

ପାର୍ଥ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ରଥୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ୟୁତ୍ତରା, ବିରାଟଙ୍କ ଝିଅ, ଠାରୁ ପରିକ୍ଷିତ ଜନ୍ମିଲେ।

ପରିକ୍ଷିତସ୍ତୁ ଦାଯାଦୋ ରାଜାସୀଜ୍ଜନମେଜଯଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସ୍ଥାପଯାମାସ ସ ଵୈ ଵାଜସନେଯିକାନ୍ ।। ୩୭.

ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା ଜନମେଜୟ ହେଲେ। ସେ ବାଜସନେୟି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

ଅସପତ୍ନଂ ତଦାମର୍ଷାଦ୍ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଏଵ ତୁ। ନ ସ୍ଥାସ୍ଯତୀହ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ତଵୈତଦ୍ଵଚନଂ ଭୁଵି ।। ୩୭.

ଅସନ୍ତୋଷରେ ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—'ତୁମର ଏହି କଥା, ମୂର୍ଖ, ଏଠାରେ ଏକାକି ରହିବ ନାହିଁ।'

ଯାଵତ୍ସ୍ଥା ସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଲୋକେ ତାଵନ୍ନୈତତ୍ପ୍ରଶସ୍ଯତେ। ଅଭିତଃ ସଂସ୍ଥିତଶ୍ଚାପି ତତଃ ସ ଜନମେଜଯଃ ।। ୩୭.

ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜଗତରେ ରହିବି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କଥା କେହି ପ୍ରଶଂସା କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଚାଲିଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଜନମେଯୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି ହେଇଥିଲା।

ପୌର୍ଣମାସ୍ଯେନ ହଵିଷା ଦେଵମିଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାପତିମ୍। ଵିଜ୍ଞାଯ ସଂସ୍ଥିତୋଽପଶ୍ଯତ୍ତଦ୍ଵଧୀଷ୍ଟାଂ ଵିଭୋର୍ମଖେ ।। ୩୭.

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ହବି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସବୁ ବୁଝି ନିଅ, ସେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ହୋଇଥିବା ବିନାଶକୁ ଦେଖିଲେ।

ପରିକ୍ଷିତ୍ତନଯଶ୍ଵାପି ପୌରଵୋ ଜନମେଜଯଃ । ଦ୍ଵିରଶ୍ଵମେଧମାହୃତ୍ଯ ତତୋ ଵାଜସନେଯକମ୍ । ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଯିତ୍ଵା ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ରିଖର୍ଵ୍ଵୀ ଜନମେଜଯଃ ।। ୩୭.

ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁଅ ପୌରବ ଜନମେଯୟ ଦୁଇଥର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ପରେ ବାଜସନେୟୀ ପରମ୍ପରାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତିନିଥର ଅଶ୍ୱମେଧ କରି, ସେଇ ଜନମେଯୟ ଏହି ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରଚଳିତ କଲେ।

ଖର୍ଵ୍ଵମଶ୍ଵକମୁଖ୍ଯାନାଂ ଖର୍ଵ୍ଵମଙ୍ଗନିଵାସିନାମ୍। ସର୍ଵ୍ଵଞ୍ଚ ମଧ୍ଯଦେଶାନାଂ ତ୍ରିଖର୍ଵ୍ଵୀ ଜନମେଜଯଃ । ଵିଷାଦାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧମଭିଶସ୍ତଃ କ୍ଷଯଂ ଯଯୌ ।। ୩୭.

ତିନିଥର ଅଶ୍ୱମେଧ କରିଥିବା ଜନମେଯୟ ପ୍ରଧାନ ଘୋଡ଼ା, ମହିଳା ଓ ମଧ୍ୟଦେଶର ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷୟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶତନୀକୋ ବଲଵାନ୍ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ । ତତଃ ସୁତଂ ଶତାନୀକଂ ଵିପ୍ରାସ୍ତମଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ।। ୩୭.

ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶତନୀକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସତ୍ୟବୀର। ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶତନୀକଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।

ପୁତ୍ରୋଽଶ୍ଵମେଧ ଦତ୍ତୋଽଭୂଚ୍ଛତାନୀକସ୍ଯ ଵୀର୍ଯ୍ଯଵାନ୍। ପୁତ୍ରୋଽଶ୍ଵମେଧଦତ୍ତାଦ୍ଵୈ ଜାତଃ ପରପୁରଂଜଯଃ ।। ୩୭.

ଶତନୀକଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱମେଧଦତ୍ତ, ଶୂର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଅଶ୍ୱମେଧଦତ୍ତଙ୍କୁ ଥିଲେ ପୁଅ ପରପୁରଞ୍ଜୟ।

ଅଧିସାମକୃଷ୍ଣୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସାମ୍ପ୍ରତୋଽଯଂ ମହାଯଶାଃ। ଯସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଶାସତି ମହୀଂ ଯୁଷ୍ମାଭିରିଦମାହୃତମ୍ ।। ୩୭.

ଏବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଅଧିସାମକୃଷ୍ଣ ରାଜ କରୁଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ଶାସନରେ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ।

ଦୁରାପଂ ଦୀର୍ଘସତ୍ରଂ ଵୈ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ଦୁଶ୍ଚରମ୍। ଵର୍ଷଦ୍ଵଯଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ।। ୩୭.

ଏହି କଠିନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ, ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଲା, ଦୁଇ ବର୍ଷ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ଦୃଷଦ୍ବତୀ ନଦୀ ପାଖରେ ହୋଇଥିଲା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ ।। ଶ୍ରୋତୁଂ ଭଵିଷ୍ଯମିଚ୍ଛାମଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଵୈ ମହାମତେ । ସୂତ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନୃପୈର୍ଭାଵ୍ଯଂ ଵ୍ଯତୀତଂ କୀର୍ତ୍ତିତଂ ତ୍ଵଯା ।। ୩୭.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯେପରି ତୁମେ ଗତକାଳର କଥା କହିଛ, ସେପରି ଆମେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଲୋକମାନେ ଓ ରାଜାମାନେ କେମିତି ହେବେ, ସେଥିରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

ଯତ୍ତୁ ସଂସ୍ଥାସ୍ଯତେ କୃତ୍ଯମୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଚେ ଯେ ନୃପାଃ। ଵର୍ଷାଗ୍ରତୋଽପି ପ୍ରବ୍ରୂହି ନାମତଶ୍ଚୈଵ ତାନ୍ନୃପାନ୍ ।। ୩୭.

ଭବିଷ୍ୟତରେ କଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ ଓ କେଉଁ ରାଜା ଆସିବେ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ସହିତ ଆମକୁ କହ, ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିବେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

କାଲଂ ଯୁଗପ୍ରମାଣଞ୍ଚ ଗୁଣଦୋଷାନ୍ ଭଵିଷ୍ଯତଃ। ସୁଖଦୁଃଖେ ପ୍ରଜାନାଞ୍ଚ ଧର୍ମତଃ କାମତୋଽର୍ଥତଃ ।। ୩୭.

ସମୟ, ଯୁଗର ମାପ, ଭବିଷ୍ୟତର ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଅନୁସାରେ ସୁଖ ଦୁଃଖ — ସବୁ କଥା ଆମକୁ କହ।

ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯାଯ ପୃଚ୍ଛତାଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ଵତଃ। ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ମୁନିଭିଃ ସୂତୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରଃ। ଆଚଚକ୍ଷେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ ।। ୩୭.

ଏହି ସବୁ ବିଷୟ ଭାବି ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ସତ୍ୟ କଥା କହ। ଏପରି ଋଷିମାନେ କହିବା ପରେ, ସବୁଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ଯେପରି ଦେଖିଥିଲେ ଓ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେପରି କଥା କହିଲେ।

ଯଥା ମେ କୀର୍ତ୍ତିତଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାସେନାଦ୍ଭୁତକର୍ମ୍ମଣା। ଭାଵ୍ଯଂ କଲିଯୁଗଞ୍ଚୈଵ ତଥା ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ତୁ ।। ୩୭.

ଯେପରି ମତେ ବିଶ୍ମୟକର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟାସଦେବ ସମସ୍ତ କଥା କହିଥିଲେ, ସେପରି ଆସନ୍ତା କଳିଯୁଗ ଓ ମନ୍ବନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।

ଅନାଗତାନି ସର୍ଵାଣି ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ। ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଵୃପାସ୍ତୁ ଯେ ।। ୩୭.

ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ଯେଉଁ ସବୁ ଘଟିବ, ସେସବୁ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଆସିବେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି।