ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସହତେଵାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମାଧିଃ ସୁମହାତପାଃ। ଶ୍ରୁତଶ୍ରୁଵସ୍ତୁ ସୋମାଧେର୍ମାଗଧଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ।। ୩୭.

ସହଦେବଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମାଧି, ଯିଏ ଅତି ତପସ୍ବୀ ଥିଲେ। ସୋମାଧିଠାରୁ ଶ୍ରୁତଶ୍ରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ମାଗଧ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ପରିକ୍ଷିତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ବଭୂଵ ଜନମେଜଯଃ। ଶ୍ରୁତସେନସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଭୀମସେନୋଽପି ନାମତଃ ।। ୩୭.

ପରିକ୍ଷିତଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଜନମେଜୟ। ଶ୍ରୁତସେନଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମସେନ, ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଜହ୍ନୁସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ପୁତ୍ରଂ ସୁରଥଂ ନାମ ଭୂମିପମ୍। ସୁରଥସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଵୀରୋ ରାଜା ଵିଦୂରଥଃ ।। ୩୭.

ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସୁରଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭୂମିର ଶାସକ ଥିଲେ। ସୁରଥଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ବୀର ରାଜା ବିଦୂରଥ।

ଵିଦୂରଥସୁତଶ୍ଚାପି ସାର୍ଵଭୌମ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ। ସାର୍ଵଭୌମା ଜ୍ଜଯତ୍ସେନ ଆରାଧିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ବିଦୂରଥଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସାର୍ବଭୌମ, ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି ଅଛି। ସାର୍ବଭୌମଙ୍କର ପୁଅ ଜୟତ୍ସେନ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଆରାଧିତ।

ଆରାଧିତୋ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ଅଯୁତାଯୁସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅକ୍ରୋଧନୋଽଯୁତାଯୋଽସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵାତିଥିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭.

ଆରାଧିତ, ଯିଏ ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ଅୟୁତାୟୁ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଅୟୁତାୟୁଙ୍କର ପୁଅ ଅକ୍ରୋଧନ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦେବାତିଥି ଜନ୍ମିଲେ।

ଦେଵାତିଥେସ୍ତୁ ଦାଯାଦ ଋକ୍ଷ ଏଵ ବଭୂଵ ହ। ଭୀମସେନସ୍ତଥା ଋକ୍ଷାଦ୍ଦିଲୀପସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ଦେବାତିଥିଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଋକ୍ଷ। ଋକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ଭୀମସେନ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦିଳୀପ।

ଦିଲୀପସୂନୁଃ ପ୍ରତିପସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଦେଵାପିଃ ଶନ୍ତନୁଶ୍ଚୈଵ ବାହ୍ଲୀକଶ୍ଚୈଵ ତେ ତ୍ରଯଃ ।। ୩୭.

ଦିଳୀପଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତିପ, ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ: ଦେବାପି, ଶାନ୍ତନୁ ଓ ବାହ୍ଲୀକ — ଏହି ତିନିଜଣ ପରିଚିତ।

ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସପ୍ତବାହ୍ଲୀଶ୍ଵରୋ ନୃପଃ। ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ସୁତଶ୍ଚୈଵ ସୋମଦତ୍ତୋ ମହାଯଶାଃ ।। ୩୭.

ବାହ୍ଳିକ ରାଜା ସାତିଟି ବାହ୍ଳିକ ଦେଶର ଅଧିପତି ବୋଲି ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି। ବାହ୍ଳିକଙ୍କ ପୁଅ ସୋମଦତ୍ତ ମହାନ ବିଖ୍ୟାତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଜଜ୍ଞିରେ ସୋମଦତ୍ତାତ୍ତୁ ଭୂରିର୍ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ଶଲଃ । ଦେଵାପିସ୍ତୁ ପ୍ରଵଵ୍ରାଜ ଵନଂ ଧର୍ମ୍ମପରୀପ୍ସଯା ।। ୩୭.

ସୋମଦତ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଭୂରି, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦେଵାପି ତୁ ଧର୍ମ ଲାଗି ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଉପାଧ୍ଯାଯସ୍ତୁ ଦେଵାନାଂ ଦେଵାପିରଭଵନ୍ମୁନିଃ। ଚ୍ଯଵନୋଽସ୍ଯ ହି ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଇଷ୍ଟକଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୩୭.

ଦେଵାପି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପାଧ୍ୟାୟ ମୁନି ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଚ୍ୟବନ ଓ ଇଷ୍ଟକ, ଦୁହେଁ ମହାନ ଆତ୍ମା।

ଶନ୍ତନୁସ୍ତ୍ଵଭଵଦ୍ରାଜା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵୈ ସ ମହାଭିଷଃ । ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକଂ ପ୍ରତି ମହାଭିଷମ୍ ।। ୩୭.

ଶାନ୍ତନୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମହା ଚିକିତ୍ସକ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ମହା ଚିକିତ୍ସକ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଏ।

ଯଂ ଯଂ ରାଜା ସ୍ପୃଶତି ଵୈ ଜୀର୍ଣଂ ସମଯତୋ ନରମ୍। ପୁନର୍ଯୁଵା ସ ଭଵତି ତସ୍ମାତ୍ତେ ଶନ୍ତନୁଂ ଵିଦୁଃ ।। ୩୭.

ରାଜା ଯେଉଁ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି, ସେ ଆଉଥରେ ଯୁବକ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।

ତତୋଽସ୍ଯ ଶନ୍ତନୁତ୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ ପରିଶ୍ରୁତମ୍। ସ ଉପଯେମେ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ଶନ୍ତନୁ ର୍ଜାହ୍ନଵୀଂ ନୃପଃ ।। ୩୭.

ଏହିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।

ତସ୍ଯାଂ ଦେଵଵ୍ରତଂ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁତ୍ରଂ ସୋଽଜନଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ସ ଚ ଭୀଷ୍ମ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପିତାମହଃ ।। ୩୭.

ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ ଦେଵବ୍ରତ ନାମକ ପୁଅ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭୀଷ୍ମ ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିତାମହ।

କାଲେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯନ୍ତୁ ଶନ୍ତନୁ ର୍ଜନଯତ୍ସୁତମ୍। ଶନ୍ତନୋର୍ଦଯିତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଜାହିତକରମ୍ପ୍ରଭୁମ୍। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯକେ ।। ୩୭.

ସମୟ କ୍ରମେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଓ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରୀ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମଧ୍ୟ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଞ୍ଚ ଵିଦୁରଞ୍ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ତୁ ଗାନ୍ଧାରୀ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସୁଷୁଵେ ଶତମ୍ ।। ୩୭.

ସେଠାରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଘରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଏକଶେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ତେଷାଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵ୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ। ମାଦ୍ରୀ ରାଜ୍ଞୀ ପୃଥା ଚୈଵ ପାଣ୍ଡୋର୍ଭାର୍ଯେ ବଭୂଵତୁଃ ।। ୩୭.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଅଧିପତି। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣ ଝିଅ ଥିଲେ—ମାଦ୍ରୀ ଓ ପୃଥା।

ଦେଵଦତ୍ତାଃ ସୁତାସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡୋରର୍ଥେ ଵିଜଜ୍ଞିରେ। ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଜଜ୍ଞେ ଵାଯୋର୍ଜଜ୍ଞେ ଵୃକୋଦରଃ ।। ୩୭.

ସେ ଦୁଇ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦାନରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ବାୟୁରୁ ଭୀମ ଜନ୍ମିଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଧନଞ୍ଜଯୋ ଜଜ୍ଞେ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ସହ ଦେଵଶ୍ଚ ନକୁଲଶ୍ଚାପି ମାଦ୍ରିଜୌ ।। ୩୭.

ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପଞ୍ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ସୁତାଃ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯଜନଯଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଶ୍ରୁତିଵିଦ୍ଧଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରାତ୍ ।। ୩୭.

ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦ୍ରୌପଦୀ ଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦ୍ରୌପଦୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ଶ୍ରୁତବିଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ହିଡମ୍ବା ଭୀମସେନାତ୍ତୁ ଜଜ୍ଞେ ପୁତ୍ରଂ ଘଟୋତ୍କଚମ୍। କାଶ୍ଯାଃ ପୁନର୍ଭୀମସେନାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵ୍ଵଵୃକଂ ସୁତମ୍ ।। ୩୭.

ଭୀମସେନ ଓ ହିଡିମ୍ବାଙ୍କୁ ପୁଅ ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମିଲେ। ଭୀମସେନ ଓ କାଶ୍ୟାଙ୍କୁ ସର୍ବବୃକ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

ସୁହୋତ୍ରଂ ଵିଜଯା ମାଦ୍ରୀ ସହଦେଵାଦଜାଯତ। କରେମତ୍ଯାନ୍ତୁ ଵୈଦ୍ଯାଯାଂ ନିରମିତ୍ରସ୍ତୁ ଲାଙ୍ଗଲିଃ ।। ୩୭.

ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ବିଜୟାଙ୍କୁ ସୁହୋତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସହଦେବ ଓ ବୈଦ୍ୟାଙ୍କୁ ନିରମିତ୍ର ଓ ଲାଙ୍ଗଳି ପୁଅ ହେଲେ।

ସୁଭଦ୍ରାଯାଂ ରଥୀ ପାର୍ଥାଦଭିମନ୍ଯୁରଜାଯତ। ଉତ୍ତରାଯାନ୍ତୁ ଵୈରାଟ୍ଯାଂ ପରିକ୍ଷିଦଭିମନ୍ଯୁଜଃ ।। ୩୭.

ପାର୍ଥ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ରଥୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ୟୁତ୍ତରା, ବିରାଟଙ୍କ ଝିଅ, ଠାରୁ ପରିକ୍ଷିତ ଜନ୍ମିଲେ।

ପରିକ୍ଷିତସ୍ତୁ ଦାଯାଦୋ ରାଜାସୀଜ୍ଜନମେଜଯଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସ୍ଥାପଯାମାସ ସ ଵୈ ଵାଜସନେଯିକାନ୍ ।। ୩୭.

ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା ଜନମେଜୟ ହେଲେ। ସେ ବାଜସନେୟି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

ଅସପତ୍ନଂ ତଦାମର୍ଷାଦ୍ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଏଵ ତୁ। ନ ସ୍ଥାସ୍ଯତୀହ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ତଵୈତଦ୍ଵଚନଂ ଭୁଵି ।। ୩୭.

ଅସନ୍ତୋଷରେ ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—'ତୁମର ଏହି କଥା, ମୂର୍ଖ, ଏଠାରେ ଏକାକି ରହିବ ନାହିଁ।'

ଯାଵତ୍ସ୍ଥା ସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଲୋକେ ତାଵନ୍ନୈତତ୍ପ୍ରଶସ୍ଯତେ। ଅଭିତଃ ସଂସ୍ଥିତଶ୍ଚାପି ତତଃ ସ ଜନମେଜଯଃ ।। ୩୭.

ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜଗତରେ ରହିବି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କଥା କେହି ପ୍ରଶଂସା କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଚାଲିଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଜନମେଯୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି ହେଇଥିଲା।

ପୌର୍ଣମାସ୍ଯେନ ହଵିଷା ଦେଵମିଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାପତିମ୍। ଵିଜ୍ଞାଯ ସଂସ୍ଥିତୋଽପଶ୍ଯତ୍ତଦ୍ଵଧୀଷ୍ଟାଂ ଵିଭୋର୍ମଖେ ।। ୩୭.

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ହବି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସବୁ ବୁଝି ନିଅ, ସେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ହୋଇଥିବା ବିନାଶକୁ ଦେଖିଲେ।

ପରିକ୍ଷିତ୍ତନଯଶ୍ଵାପି ପୌରଵୋ ଜନମେଜଯଃ । ଦ୍ଵିରଶ୍ଵମେଧମାହୃତ୍ଯ ତତୋ ଵାଜସନେଯକମ୍ । ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଯିତ୍ଵା ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ରିଖର୍ଵ୍ଵୀ ଜନମେଜଯଃ ।। ୩୭.

ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁଅ ପୌରବ ଜନମେଯୟ ଦୁଇଥର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ପରେ ବାଜସନେୟୀ ପରମ୍ପରାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତିନିଥର ଅଶ୍ୱମେଧ କରି, ସେଇ ଜନମେଯୟ ଏହି ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରଚଳିତ କଲେ।

ଖର୍ଵ୍ଵମଶ୍ଵକମୁଖ୍ଯାନାଂ ଖର୍ଵ୍ଵମଙ୍ଗନିଵାସିନାମ୍। ସର୍ଵ୍ଵଞ୍ଚ ମଧ୍ଯଦେଶାନାଂ ତ୍ରିଖର୍ଵ୍ଵୀ ଜନମେଜଯଃ । ଵିଷାଦାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧମଭିଶସ୍ତଃ କ୍ଷଯଂ ଯଯୌ ।। ୩୭.

ତିନିଥର ଅଶ୍ୱମେଧ କରିଥିବା ଜନମେଯୟ ପ୍ରଧାନ ଘୋଡ଼ା, ମହିଳା ଓ ମଧ୍ୟଦେଶର ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷୟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।