ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପରିକ୍ଷିତୋ ମହାରାଜଃ ପୁତ୍ରକଶ୍ଚାରିମର୍ଦନଃ। ସୁଧନ୍ଵନସ୍ତୁ ଦାଯାଦଃ ସୁହୋତ୍ରୋ ମତିମାନ୍ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭.

ପରିକ୍ଷିତ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅରିମର୍ଦ୍ଦନ। ସୁଧନ୍ୱାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ସୁହୋତ୍ର, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ଚ୍ଯଵନସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରାଜା ଧର୍ମାର୍ଥକୋଵିଦଃ। ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ କୃତଃ ପୁତ୍ର ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞୈର୍ମହାତପାଃ ।। ୩୭.

ସୁହୋତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଚ୍ୟବନ, ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ। ଚ୍ୟବନଙ୍କର ପୁଅ କୃତ, ଯିଏ ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା ସହିତ ବଳିଦାନ କରିଥିଲେ।

ଵିଶ୍ରୁତଂ ଜନଯାମାସ ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରସଖଂ ନୃପଃ। ଵିଦ୍ଯୋପରିଚରଂ ଵୀରଂ ଵସୁଂ ନାମାନ୍ତରିକ୍ଷଗମ୍ ।। ୩୭.

ସେଇ ରାଜା ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଖା ଏବଂ ବୀର ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ବସୁ, ଯିଏ ଆକାଶରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟୋପରିଚର ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।

ଵିଦ୍ଯୋପରିଚରାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ଗିରିକା ସପ୍ତ ସୂନଵଃ। ମହାରଥୋ ଭଗଧରୋ ଵିଶ୍ରୁତୋ ଯୋ ବୃହଦ୍ରଥଃ ।। ୩୭.

ବିଦ୍ୟୋପରିଚରଙ୍କୁ ଗିରିକା ଦ୍ୱାରା ସାତିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ: ମହାରଥ, ଭଗଧର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୃହଦ୍ରଥ,

ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରହଃ କୁଶଶ୍ଚୈଵ ଯମାହୁର୍ମଣିଵାହନମ୍। ମାଥୈଲ୍ଯଶ୍ଚ ଲଲିତ୍ଥଶ୍ଚ ମତ୍ସ୍ଯକାଲଶ୍ଚ ସପ୍ତମଃ ।। ୩୭.

ପ୍ରତ୍ୟାଗ୍ରହ, କୁଶ (ଯିଏ ମଣିବାହନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ), ମାଥୈଲ୍ୟ, ଲଳିତ୍ଥ ଓ ସପ୍ତମ ମତ୍ସ୍ୟକାଳ।

ବୃହଦ୍ରଥସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ କୁଶାଗ୍ରୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। କୁଶାଗ୍ରସ୍ଯାତ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ ଋଷଭୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୭.

ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଶାଗ୍ର। କୁଶାଗ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବଳଶାଳୀ ଋଷଭ।

ଋଷଭସ୍ଯାପି ଦାଯାଦଃ ପୁଷ୍ପଵାନ୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ଵିକ୍ରାନ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ରାଜା ସତ୍ଯହିତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭.

ଋଷଭଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଧାର୍ମିକ ପୁଷ୍ପବାନ୍। ପୁଷ୍ପବାନ୍ଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶୂର ରାଜା ସତ୍ୟହିତ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସୁଧନ୍ଵା ଚ ତସ୍ମାଦୂର୍ଜ୍ଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଊର୍ଜ୍ଜସ୍ଯ ନଭସଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୭.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସୁଧନ୍ୱା, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଉର୍ଜ୍ଜ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଥିଲେ। ଉର୍ଜ୍ଜଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ନଭସ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ବଳଶାଳୀ ଜନ୍ମିଲେ।

ଶକଲେ ଦ୍ଵେ ସ ଵୈ ଜାତୋ ଜରଯା ସନ୍ଧିତସ୍ତୁ ସଃ। ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବାହୁର୍ଜରଯା ସନ୍ଧିତସ୍ତୁ ସଃ ।। ୩୭.

ସେ ଦୁଇ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ବୟସର ଶକ୍ତିରେ ଦୁଇଏ ଅଂଶ ଏକାତ୍ମକ ହେଲା। ଜରାସନ୍ଧ, ଯିଏ ବିଶାଳ ବାହୁଶାଳୀ, ସେପରି ଜରା ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।

ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଜେତାଽସୌ ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ। ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସହଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୩୭.

ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ। ଜରାସନ୍ଧଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସହଦେବ।

ସହତେଵାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମାଧିଃ ସୁମହାତପାଃ। ଶ୍ରୁତଶ୍ରୁଵସ୍ତୁ ସୋମାଧେର୍ମାଗଧଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ।। ୩୭.

ସହଦେବଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମାଧି, ଯିଏ ଅତି ତପସ୍ବୀ ଥିଲେ। ସୋମାଧିଠାରୁ ଶ୍ରୁତଶ୍ରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ମାଗଧ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ପରିକ୍ଷିତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ବଭୂଵ ଜନମେଜଯଃ। ଶ୍ରୁତସେନସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଭୀମସେନୋଽପି ନାମତଃ ।। ୩୭.

ପରିକ୍ଷିତଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଜନମେଜୟ। ଶ୍ରୁତସେନଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମସେନ, ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଜହ୍ନୁସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ପୁତ୍ରଂ ସୁରଥଂ ନାମ ଭୂମିପମ୍। ସୁରଥସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଵୀରୋ ରାଜା ଵିଦୂରଥଃ ।। ୩୭.

ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସୁରଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭୂମିର ଶାସକ ଥିଲେ। ସୁରଥଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ବୀର ରାଜା ବିଦୂରଥ।

ଵିଦୂରଥସୁତଶ୍ଚାପି ସାର୍ଵଭୌମ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ। ସାର୍ଵଭୌମା ଜ୍ଜଯତ୍ସେନ ଆରାଧିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ବିଦୂରଥଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସାର୍ବଭୌମ, ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି ଅଛି। ସାର୍ବଭୌମଙ୍କର ପୁଅ ଜୟତ୍ସେନ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଆରାଧିତ।

ଆରାଧିତୋ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ଅଯୁତାଯୁସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅକ୍ରୋଧନୋଽଯୁତାଯୋଽସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵାତିଥିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭.

ଆରାଧିତ, ଯିଏ ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ଅୟୁତାୟୁ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଅୟୁତାୟୁଙ୍କର ପୁଅ ଅକ୍ରୋଧନ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦେବାତିଥି ଜନ୍ମିଲେ।

ଦେଵାତିଥେସ୍ତୁ ଦାଯାଦ ଋକ୍ଷ ଏଵ ବଭୂଵ ହ। ଭୀମସେନସ୍ତଥା ଋକ୍ଷାଦ୍ଦିଲୀପସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ଦେବାତିଥିଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଋକ୍ଷ। ଋକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ଭୀମସେନ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦିଳୀପ।

ଦିଲୀପସୂନୁଃ ପ୍ରତିପସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଦେଵାପିଃ ଶନ୍ତନୁଶ୍ଚୈଵ ବାହ୍ଲୀକଶ୍ଚୈଵ ତେ ତ୍ରଯଃ ।। ୩୭.

ଦିଳୀପଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତିପ, ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ: ଦେବାପି, ଶାନ୍ତନୁ ଓ ବାହ୍ଲୀକ — ଏହି ତିନିଜଣ ପରିଚିତ।

ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସପ୍ତବାହ୍ଲୀଶ୍ଵରୋ ନୃପଃ। ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ସୁତଶ୍ଚୈଵ ସୋମଦତ୍ତୋ ମହାଯଶାଃ ।। ୩୭.

ବାହ୍ଳିକ ରାଜା ସାତିଟି ବାହ୍ଳିକ ଦେଶର ଅଧିପତି ବୋଲି ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି। ବାହ୍ଳିକଙ୍କ ପୁଅ ସୋମଦତ୍ତ ମହାନ ବିଖ୍ୟାତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଜଜ୍ଞିରେ ସୋମଦତ୍ତାତ୍ତୁ ଭୂରିର୍ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ଶଲଃ । ଦେଵାପିସ୍ତୁ ପ୍ରଵଵ୍ରାଜ ଵନଂ ଧର୍ମ୍ମପରୀପ୍ସଯା ।। ୩୭.

ସୋମଦତ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଭୂରି, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦେଵାପି ତୁ ଧର୍ମ ଲାଗି ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଉପାଧ୍ଯାଯସ୍ତୁ ଦେଵାନାଂ ଦେଵାପିରଭଵନ୍ମୁନିଃ। ଚ୍ଯଵନୋଽସ୍ଯ ହି ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଇଷ୍ଟକଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୩୭.

ଦେଵାପି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପାଧ୍ୟାୟ ମୁନି ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଚ୍ୟବନ ଓ ଇଷ୍ଟକ, ଦୁହେଁ ମହାନ ଆତ୍ମା।

ଶନ୍ତନୁସ୍ତ୍ଵଭଵଦ୍ରାଜା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵୈ ସ ମହାଭିଷଃ । ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକଂ ପ୍ରତି ମହାଭିଷମ୍ ।। ୩୭.

ଶାନ୍ତନୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମହା ଚିକିତ୍ସକ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ମହା ଚିକିତ୍ସକ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଏ।

ଯଂ ଯଂ ରାଜା ସ୍ପୃଶତି ଵୈ ଜୀର୍ଣଂ ସମଯତୋ ନରମ୍। ପୁନର୍ଯୁଵା ସ ଭଵତି ତସ୍ମାତ୍ତେ ଶନ୍ତନୁଂ ଵିଦୁଃ ।। ୩୭.

ରାଜା ଯେଉଁ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି, ସେ ଆଉଥରେ ଯୁବକ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।

ତତୋଽସ୍ଯ ଶନ୍ତନୁତ୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ ପରିଶ୍ରୁତମ୍। ସ ଉପଯେମେ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ଶନ୍ତନୁ ର୍ଜାହ୍ନଵୀଂ ନୃପଃ ।। ୩୭.

ଏହିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।

ତସ୍ଯାଂ ଦେଵଵ୍ରତଂ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁତ୍ରଂ ସୋଽଜନଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ସ ଚ ଭୀଷ୍ମ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପିତାମହଃ ।। ୩୭.

ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ ଦେଵବ୍ରତ ନାମକ ପୁଅ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭୀଷ୍ମ ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିତାମହ।

କାଲେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯନ୍ତୁ ଶନ୍ତନୁ ର୍ଜନଯତ୍ସୁତମ୍। ଶନ୍ତନୋର୍ଦଯିତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଜାହିତକରମ୍ପ୍ରଭୁମ୍। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯକେ ।। ୩୭.

ସମୟ କ୍ରମେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଓ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରୀ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମଧ୍ୟ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଞ୍ଚ ଵିଦୁରଞ୍ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ତୁ ଗାନ୍ଧାରୀ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସୁଷୁଵେ ଶତମ୍ ।। ୩୭.

ସେଠାରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଘରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଏକଶେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ତେଷାଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵ୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ। ମାଦ୍ରୀ ରାଜ୍ଞୀ ପୃଥା ଚୈଵ ପାଣ୍ଡୋର୍ଭାର୍ଯେ ବଭୂଵତୁଃ ।। ୩୭.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଅଧିପତି। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣ ଝିଅ ଥିଲେ—ମାଦ୍ରୀ ଓ ପୃଥା।

ଦେଵଦତ୍ତାଃ ସୁତାସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡୋରର୍ଥେ ଵିଜଜ୍ଞିରେ। ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଜଜ୍ଞେ ଵାଯୋର୍ଜଜ୍ଞେ ଵୃକୋଦରଃ ।। ୩୭.

ସେ ଦୁଇ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦାନରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ବାୟୁରୁ ଭୀମ ଜନ୍ମିଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଧନଞ୍ଜଯୋ ଜଜ୍ଞେ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ସହ ଦେଵଶ୍ଚ ନକୁଲଶ୍ଚାପି ମାଦ୍ରିଜୌ ।। ୩୭.

ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।