ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅଜମୀଢସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଶଭାଃ ଶୁଭକୁଲୋଦ୍ଵହାଃ। ତପସୋଽନ୍ତେ ସୁମହତୋ ରାଜ୍ଞୋ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଧାର୍ମିକାଃ ।। ୩୭.

ଅଜମୀଢ଼ଙ୍କର ପୁଅ ଶଭା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳର ଉତ୍କର୍ଷ। ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପରେ, ସେମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ହେଲେ।

ଭରଦ୍ଵାଜପ୍ରସାଦେନ ଶ୍ରୃଣୁଧ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମ୍। ଅଜ ମୀଢସ୍ଯ କେଶିନ୍ଯାଂ କଣ୍ଠଃ ସମଭଵତ୍କିଲ ।। ୩୭.

ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦୟାରେ, ଏହି କୁଳର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ। କେଶିନୀ ମାଁରେ, ଅଜମୀଢ଼ଙ୍କର କଣ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।

ମେଧାତିଥିଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ମାତ୍ କଣ୍ଠାଯନା ଦ୍ଵିଜାଃ। ଅଜମୀଢସ୍ଯ ଧୂମିନ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ବୃହଦ୍ଵସୁର୍ନୃପଃ ।। ୩୭.

କଣ୍ଠଙ୍କର ପୁଅ ମେଧାତିଥି, ତାଙ୍କଠାରୁ କଣ୍ଠାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ। ଧୂମିନୀ ମାଁରେ, ଅଜମୀଢ଼ଙ୍କର ବୃହଦ୍ବସୁ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ବୃହଦ୍ଵସୋର୍ବୃହଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ବୃହତ୍କର୍ମା ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ବୃହଦ୍ରଥଃ ।। ୩୭.

ବୃହଦ୍ବସୁଙ୍କର ପୁଅ ବୃହଦ୍ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୃହଦ୍କର୍ମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୃହଦ୍ରଥ।

ଵିଶ୍ଵଜିତ୍ତନଯସ୍ତସ୍ଯ ସେନଜିତ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ଅଥ ସେନଜିତଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୩୭.

ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କର ପୁଅ ବିଶ୍ୱଜିତ, ସେନଜିତ ତାଙ୍କର ପୁଅ। ସେନଜିତଙ୍କର ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ରୁଚିରାଶ୍ଵଶ୍ଚ କାଵ୍ଯଶ୍ଚ ରାମୋ ଦୃଢଧନୁସ୍ତଥା। ଵତ୍ସଶ୍ଚାଵନ୍ତକୋ ରାଜା ଯସ୍ଯ ତେ ପରିଵତ୍ସରାଃ ।। ୩୭.

ରୁଚିରାଶ୍ୱ, କାବ୍ୟ, ଦୃଢ଼ଧନୁ ରାମ, ଭାତ୍ସ ଓ ଅବନ୍ତକ ରାଜା। ଏମାନେ ପରିଭାତ୍ସର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ରୁଚିରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ ପୃଥୁଷେଣୋ ମହାଯଶାଃ। ପୃଥୁଷେଣସ୍ଯ ପାରସ୍ତୁ ପାରାନ୍ନୀପୋଽଥ ଜଜ୍ଞିଵାନ୍ ।। ୩୭.

ରୁଚିରାଶ୍ୱଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପୃଥୁଷେଣ, ବଡ଼ କୀର୍ତିଶାଳୀ। ପୃଥୁଷେଣଙ୍କର ପୁଅ ପାର, ପାରଙ୍କୁ ନୀପ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଯସ୍ଯ ଚୈକଶତଞ୍ଚାସୀତ୍ ପୁତ୍ରାଣାମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ନୀପା ଇତି ସମାଖ୍ଯାତା ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ।। ୩୭.

ସେ ରାଜାଙ୍କର ଏକଶ ଅଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସମସ୍ତେ ନୀପ ରାଜା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ତେଷାଂ ଵଂଶକରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜାସୀତ୍କୀର୍ତ୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନଃ। କାମ୍ପିଲ୍ଯେ ସମରୋ ନାମ ସ ଚେଷ୍ଟସମରୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୭.

ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ, କୁଳର ସ୍ଥାପକ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଦ୍ଧନ ରାଜା ଥିଲେ। କାମ୍ପିଲ୍ୟରେ ସମର ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଚେଷ୍ଟାସମର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ସମରସ୍ଯ ପରଃ ପାରଃ ସତ୍ଵଦଶ୍ଚ ଇତି ତ୍ରଯଃ। ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଃ ପାରପୁତ୍ରୋ ଵୃଷୁର୍ବଭୌ ।। ୩୭.

ସମରଙ୍କର ପୁଅ — ପାର, ସତ୍ୱଦ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ — ଏମାନେ ତିନିଜଣ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରା। ପାରଙ୍କର ପୁଅ ବୃଷ।

ଵୃଷୋସ୍ତୁ ସୁକୃତିର୍ନାମ ସୁକୃତେନେହ କର୍ମଣା। ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତୋ ଵିବ୍ରାଜସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ବୃଷଙ୍କର ପୁଅ ସୁକୃତି, ନିଜ ସୁକୃତି କର୍ମରେ ଏହି ଜନ୍ମ। ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରା ବିବ୍ରାଜ ତାଙ୍କର ପୁଅ।

ଵିଭ୍ରାଜସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦସ୍ତ୍ଵଣୁହୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ବଭୂଵ ଶୁକଜାମାତା ଋଚୀଭର୍ତ୍ତା ମହାଯଶାଃ ।। ୩୭.

ବିବ୍ରାଜଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଅଣୁହ, ଏକ ରାଜା। ସେ ଶୁକଙ୍କର ଜାମାତା ଓ ଋଷିଙ୍କର ପିତା, ବଡ଼ କୀର୍ତିଶାଳୀ।

ଅଣୁହସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋ ମହାତପାଃ। ଯୋଗସୂନୁଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋଽଭଵନୃପଃ ।। ୩୭.

ଅଣୁହଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ବଡ଼ ତପସ୍ୟାଶୀଳ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଯୋଗସୁନୁ, ବିଶ୍ୱକ୍ସେନ ରାଜା ହେଲେ।

ଵିବ୍ରାଜପୁତ୍ରା ରାଜାନଃ କୁକୃତେନେହ କର୍ମ୍ମଣା। ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଉଦକ୍ସେନୋ ବଭୂଵ ହ ।। ୩୭.

ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅମାନେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାୟ କାମରେ ରାଜା ହେଲେ। ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କର ପୁଅ ଉଦକ୍ସେନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ଭଲ୍ଲାଟସ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଯେନ ରାଜା ପୁରାହତଃ। ଭଲ୍ଲାଟସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ରାଜାସୀଜ୍ଜନମେଜଯଃ। ଉଗ୍ରାଯୁଧେନ ତସ୍ଯାର୍ଥେ ସର୍ଵେ ନୀପାଃ ପ୍ରଣାଶିତାଃ ।। ୩୭.

ଉଦକ୍ସେନଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭଲ୍ଲାଟ ଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଭଲ୍ଲାଟଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ଜନମେଜୟ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଗ୍ରାୟୁଧ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।

ଉଗ୍ରାଯୁଧଃ କସ୍ଯ ସୁତଃ କସ୍ମିନ୍ ଵଂଶେ ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ। କିମର୍ଥଞ୍ଚୈଵ ନୀପାସ୍ତେ ତେନ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣାଶିତାଃ ।। ୩୭.

ଉଗ୍ରାୟୁଧ କାହାର ପୁଅ ଥିଲେ, କେଉଁ ବଂଶରେ ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଅଛି? ଏବଂ କାହିଁକି ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ?

ଦ୍ଵିମୀଢସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଜଜ୍ଞେ ଯଵୀନରଃ। ଧୃତିମାଂସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯଧୃତିଃ ସୁତଃ ।। ୩୭.

ଦ୍ୱିମୀଢଙ୍କର ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ଯବୀନର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଧୃତିମାନ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସତ୍ୟଧୃତି।

ଅଥ ସତ୍ଯଧୃତେଃ ପୁତ୍ରୋ ଦୃଢନେମିଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଦୃଢନେମିସୁତଶ୍ଚାପି ସୁଵର୍ମା ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ ।। ୩୭.

ସତ୍ୟଧୃତିଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରଭଳ ଦୃଢନେମି। ଦୃଢନେମିଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ସୁବର୍ମା।

ଆସୀତ୍ସୁଵର୍ମ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରଃ ସାର୍ଵଭୌମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ସାର୍ଵଭୌମ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମେକରାଡ୍ବଭୌ ।। ୩୭.

ସୁବର୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରଭଳ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାର୍ବଭୌମ। ସାର୍ବଭୌମ ନାମରେ ତିନି ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେଲେ।

ତସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ଚ ମହତି ମହତ୍ପୌରଵନନ୍ଦନଃ। ମହତ୍ପୌରଵପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରାଜା ରୁକ୍ମରଥଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭.

ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବଂଶରେ ପୌରବଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମହତ୍ପୌରବଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ରୁକ୍ମରଥ।

ଅଥ ରୁକ୍ମରଥସ୍ଯାପି ସୁପାର୍ଶ୍ଵୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ସୁପାର୍ଶ୍ଵତନଯଶ୍ଚାପି ସୁମତିର୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ।। ୩୭.

ରୁକ୍ମରଥଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ସୁପାର୍ଶ୍ୱ। ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ଧାର୍ମିକ ସୁମତି ଥିଲେ।

ସୁମତେରପି ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ରାଜା ସନ୍ନତିମାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ତସ୍ଯାସୀତ୍ସନତିର୍ନାମ କୃତସ୍ତସ୍ଯ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୭.

ସୁମତିଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଓ ନମ୍ର ରାଜା ସନତି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ କୃତ।

ଶିଷ୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯନାଭେସ୍ତୁ କୌଥୁମସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଧା ତେନ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତାଃ ସାମସଂହିତାଃ ।। ୩୭.

ସେ ମହାତ୍ମା କୌଥୁମ ହିରଣ୍ୟନାଭଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚବିଶଟି ଶାଖାରେ ସାମ ସଂହିତା ପଢ଼ାଯାଇଥିଲା।

ସ୍ମୃତାସ୍ତେ ପ୍ରାଚ୍ଯନାମାନଃ କାର୍ତ୍ତାଃ ସାମ୍ନାନ୍ତୁ ସାମଗାଃ । କାର୍ତିରୁଗ୍ରାଯୁଧଃ ସୋଽଥ ଵୀରଃ ପୌରଵନନ୍ଦନଃ ।। ୩୭.

ସେମାନେ ପୂର୍ବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସାମ ଗାୟକମାନେ ତାହା ରଚନା କରିଥିଲେ। କାର୍ତ୍ତି ଉଗ୍ରାୟୁଧ ସେହି ପୌରବ ବଂଶର ପ୍ରବଳ ବୀର ଥିଲେ।

ବଭୂଵ ଯେନ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ପୃଷତସ୍ଯ ପିତାମହଃ। ନୀଲୋ ନାମ ମହାବାହୁଃ ପଞ୍ଚାଲାଧିପତିର୍ହତଃ ।। ୩୭.

ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ ପୃଷତଙ୍କର ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ସେ ମହାବାହୁ ନୀଳ, ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।

ଉଗ୍ରାଯୁଧସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ କ୍ଷେମୋ ନାମ ମହାଯଶାଃ। କ୍ଷେମାତ୍ସୁ ଵୀରଃ ସଂଜଜ୍ଞେ ସୁଵୀରସ୍ଯ ନୃପଞ୍ଜଯଃ। ନୃପଞ୍ଜଯାଦ୍ଵୀରରଥୋ ଇତ୍ଯେତେ ପୌରଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୭.

ଉଗ୍ରାୟୁଧଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମହାଖ୍ୟାତି କ୍ଷେମ ଥିଲେ। କ୍ଷେମଙ୍କୁ ନେଇ ସୁବୀର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୁବୀରଙ୍କୁ ନେଇ ନୃପଞ୍ଜୟ ହେଲେ, ନୃପଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ନେଇ ବୀରରଥ ହେଲେ—ଏହିମାନେ ପୌରବ ବଂଶର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଅଜମୀଢସ୍ଯ ନୀଲିନ୍ଯାଂ ନୀଲଃ ସମଭଵନ୍ନୃପଃ। ନୀଲସ୍ଯ ତପସୋଗ୍ରେଣ ସୁଶାନ୍ତିରଭ୍ଯଜାଯତ ।। ୩୭.

ଅଜମୀଢ ଓ ନୀଳିନୀଙ୍କଠାରୁ ରାଜା ନୀଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ନୀଳଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଭ ଫଳ ହେଇ ସୁଶାନ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପୁରୁଜାନୁଃ ସୁଶାନ୍ତେସ୍ତୁ ରିକ୍ଷସ୍ତୁ ପୁରୁଜାନୁଜଃ। ତତସ୍ତୁ ରିକ୍ଷଦାଯାଦା ଭେଦାଶ୍ଚ ତନଯାସ୍ତ୍ଵିମେ ।। ୩୭.

ସୁଶାନ୍ତିଙ୍କର ପୁଅ ପୁରୁଜାନୁ ହେଲେ, ପୁରୁଜାନୁଙ୍କର ପୁଅ ରିକ୍ଷ ହେଲେ। ତାପରେ ରିକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ଏହି ପୁଅମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଶାଖାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ମୁଦ୍ଗଲଃ ସୃଞ୍ଜଯଶ୍ଚୈଵ ରାଜା ବୃହଦିଷୁସ୍ତଥା । ଯଵୀଯାଂଶ୍ଚାପି ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ କମ୍ପିଲ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚମଃ ।। ୩୭.

ମୁଦ୍ଗଳ, ସୃଞ୍ଜୟ, ରାଜା ବୃହଦିଷୁ, ପ୍ରଭଳ ଓ କନିଷ୍ଠ ଯବୀୟାନ୍, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ କମ୍ପିଲ୍ୟ।