ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାଦ୍ଦିଵ୍ଯୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯାତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯୋଽଭଵତ୍। ଦ୍ଵିମୁଖ୍ଯାଯନନାମା ସ ସ୍ମୃତୋ ଦ୍ଵିପିତୃକସ୍ତୁ ଵୈ ।। ୩୭.

ଏହିପରି, ଭରଦ୍ୱାଜ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ; ସେ 'ଦ୍ୱିମୁଖ୍ୟାୟନ' ବୋଲି ପରିଚିତ, ଦୁଇଜଣ ବାପା ଥିବା ଭାବେ ମନ୍ୟ।

ତତୋଽଥ ଵିତଥେ ଜାତେ ଭରତଃ ସ ଦିଵଂ ଯଯୌ। ଵିତଥସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଭୁଵମନ୍ଯୁର୍ବଭୂଵ ହ ।। ୩୭.

ତାପରେ, ବିତଥ ଜନ୍ମ ନେଲାପରେ, ଭରତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ବିତଥଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭୂମିରେ ଭୂବମନ୍ୟୁ ହେଲେ।

ମହାଭୂତୋପମାଶ୍ଚାସଂଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଭୁଵମନ୍ଯୁଜାଃ। ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ନରୋ ଗାଗ୍ରଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୭.

ଭୂବମନ୍ୟୁଙ୍କର ଚାରିପୁଅ ବଡ଼ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ: ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ର, ମହାବଳୀ, ନର ଓ ଗାଗ୍ର, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।

ନରସ୍ଯ ସାଂକୃତିଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ମହୌଜସୌ। ଗୁରୁଵୀର୍ଯସ୍ତ୍ରିଦେଵଶ୍ଚ ସାଂକୃତ୍ଯାଵଵରୌ ସ୍ମୃତୌ ।। ୩୭.

ନରଙ୍କର ପୁଅ ସାଙ୍କୃତି; ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ: ଗୁରୁବୀର୍ୟ ଓ ତ୍ରିଦେବ, ସେମାନେ 'ସାଙ୍କୃତି' ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଦାଯାଦାଶ୍ଚାପି ଗାଗ୍ରସ୍ଯ ଶିନିବଦ୍ଧାତ୍ ବଭୂଵ ହ। ସ୍ମୃତାଶ୍ଚୈତେ ତତୋ ଗାଗ୍ର୍ଯାଃ କ୍ଷାତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ।। ୩୭.

ଗାଗ୍ରଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଶିନିବଦ୍ଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନେ 'ଗାଗ୍ର୍ୟ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତିର ଦ୍ୱିଜ।

ମହାଵୀର୍ଯସୁତଶ୍ଚାପି ଭୀମସ୍ତସ୍ମାଦୁଭକ୍ଷଯଃ। ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଵିଶାଲା ତୁ ସୁଷୁଵେ ଵୈ ସୁତାଂସ୍ତ୍ରଯଃ ।। ୩୭.

ବୀରତାର ପୁତ୍ର ଭୀମ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୋକ ଅତି ଅଧିକ। ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ବିଶାଳା, ତିନିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ତ୍ରଯ୍ଯାରୁଣିଂ ପୁଷ୍କରିଣଂ ତୃତୀଯଂ ସୁଷୁଵେ କପିମ୍। କପେଃ କ୍ଷତ୍ରଵରା ହ୍ଯେତେ ତଯୋଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମହର୍ଷଯଃ ।। ୩୭.

ସେ ବିଶାଳା, ତ୍ରୟାରୁଣି, ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ତୃତୀୟ ଏକ ବାନର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତ୍ରୟାରୁଣି ଓ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଦୁଇଜଣ ମହାଋଷି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବାନର ପୁଅ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଗାଗ୍ରାଃ ସାଂକୃତଯୋ ଵୀର୍ଯାଃ କ୍ଷାତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ସଂଶ୍ରିତାଙ୍ଗିରସଂ ପକ୍ଷଂ ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ।। ୩୭.

ଗାଗ୍ରା, ସାଂକୃତି, ବୀର୍ୟ — ଏମାନେ ଦ୍ୱିଜ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରା। ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଶାଖାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରର ଶାଖା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ ସୁହୋତ୍ରୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ସୁହୋତ୍ରସ୍ଯାପି ଦାଯାଦୋ ହସ୍ତୀ ନାମ ବଭୂଵ ହ। ତେନେଦଂ ନିର୍ମିତଂ ପୂର୍ଵଂ ନାମ୍ନା ଵୈ ହାସ୍ତିନଂ ପୁରମ୍ ।। ୩୭.

ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସୁହୋତ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ସୁହୋତ୍ରର ପୁଅ ହସ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସହର ହସ୍ତିନାପୁର ନାମରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।

ହସ୍ତିନଶ୍ଚାପି ଦାଯାଦାସ୍ତ୍ରଯଃ ପରମଧାର୍ମିକାଃ। ଅଜମୀଢୋ ଦ୍ଵିମୀଢଶ୍ଚ ପୁରୁମୀଢସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୩୭.

ହସ୍ତିଙ୍କର ତିନି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ — ଅଜମୀଢ଼, ଦ୍ୱିମୀଢ଼ ଓ ପୁରୁମୀଢ଼ — ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।

ଅଜମୀଢସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଶଭାଃ ଶୁଭକୁଲୋଦ୍ଵହାଃ। ତପସୋଽନ୍ତେ ସୁମହତୋ ରାଜ୍ଞୋ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଧାର୍ମିକାଃ ।। ୩୭.

ଅଜମୀଢ଼ଙ୍କର ପୁଅ ଶଭା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳର ଉତ୍କର୍ଷ। ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପରେ, ସେମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ହେଲେ।

ଭରଦ୍ଵାଜପ୍ରସାଦେନ ଶ୍ରୃଣୁଧ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମ୍। ଅଜ ମୀଢସ୍ଯ କେଶିନ୍ଯାଂ କଣ୍ଠଃ ସମଭଵତ୍କିଲ ।। ୩୭.

ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦୟାରେ, ଏହି କୁଳର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ। କେଶିନୀ ମାଁରେ, ଅଜମୀଢ଼ଙ୍କର କଣ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।

ମେଧାତିଥିଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ମାତ୍ କଣ୍ଠାଯନା ଦ୍ଵିଜାଃ। ଅଜମୀଢସ୍ଯ ଧୂମିନ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ବୃହଦ୍ଵସୁର୍ନୃପଃ ।। ୩୭.

କଣ୍ଠଙ୍କର ପୁଅ ମେଧାତିଥି, ତାଙ୍କଠାରୁ କଣ୍ଠାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ। ଧୂମିନୀ ମାଁରେ, ଅଜମୀଢ଼ଙ୍କର ବୃହଦ୍ବସୁ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ବୃହଦ୍ଵସୋର୍ବୃହଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ବୃହତ୍କର୍ମା ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ବୃହଦ୍ରଥଃ ।। ୩୭.

ବୃହଦ୍ବସୁଙ୍କର ପୁଅ ବୃହଦ୍ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୃହଦ୍କର୍ମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୃହଦ୍ରଥ।

ଵିଶ୍ଵଜିତ୍ତନଯସ୍ତସ୍ଯ ସେନଜିତ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ଅଥ ସେନଜିତଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୩୭.

ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କର ପୁଅ ବିଶ୍ୱଜିତ, ସେନଜିତ ତାଙ୍କର ପୁଅ। ସେନଜିତଙ୍କର ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ରୁଚିରାଶ୍ଵଶ୍ଚ କାଵ୍ଯଶ୍ଚ ରାମୋ ଦୃଢଧନୁସ୍ତଥା। ଵତ୍ସଶ୍ଚାଵନ୍ତକୋ ରାଜା ଯସ୍ଯ ତେ ପରିଵତ୍ସରାଃ ।। ୩୭.

ରୁଚିରାଶ୍ୱ, କାବ୍ୟ, ଦୃଢ଼ଧନୁ ରାମ, ଭାତ୍ସ ଓ ଅବନ୍ତକ ରାଜା। ଏମାନେ ପରିଭାତ୍ସର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ରୁଚିରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ ପୃଥୁଷେଣୋ ମହାଯଶାଃ। ପୃଥୁଷେଣସ୍ଯ ପାରସ୍ତୁ ପାରାନ୍ନୀପୋଽଥ ଜଜ୍ଞିଵାନ୍ ।। ୩୭.

ରୁଚିରାଶ୍ୱଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପୃଥୁଷେଣ, ବଡ଼ କୀର୍ତିଶାଳୀ। ପୃଥୁଷେଣଙ୍କର ପୁଅ ପାର, ପାରଙ୍କୁ ନୀପ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଯସ୍ଯ ଚୈକଶତଞ୍ଚାସୀତ୍ ପୁତ୍ରାଣାମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ନୀପା ଇତି ସମାଖ୍ଯାତା ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ।। ୩୭.

ସେ ରାଜାଙ୍କର ଏକଶ ଅଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସମସ୍ତେ ନୀପ ରାଜା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ତେଷାଂ ଵଂଶକରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜାସୀତ୍କୀର୍ତ୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନଃ। କାମ୍ପିଲ୍ଯେ ସମରୋ ନାମ ସ ଚେଷ୍ଟସମରୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୭.

ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ, କୁଳର ସ୍ଥାପକ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଦ୍ଧନ ରାଜା ଥିଲେ। କାମ୍ପିଲ୍ୟରେ ସମର ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଚେଷ୍ଟାସମର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ସମରସ୍ଯ ପରଃ ପାରଃ ସତ୍ଵଦଶ୍ଚ ଇତି ତ୍ରଯଃ। ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଃ ପାରପୁତ୍ରୋ ଵୃଷୁର୍ବଭୌ ।। ୩୭.

ସମରଙ୍କର ପୁଅ — ପାର, ସତ୍ୱଦ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ — ଏମାନେ ତିନିଜଣ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରା। ପାରଙ୍କର ପୁଅ ବୃଷ।

ଵୃଷୋସ୍ତୁ ସୁକୃତିର୍ନାମ ସୁକୃତେନେହ କର୍ମଣା। ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତୋ ଵିବ୍ରାଜସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ବୃଷଙ୍କର ପୁଅ ସୁକୃତି, ନିଜ ସୁକୃତି କର୍ମରେ ଏହି ଜନ୍ମ। ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରା ବିବ୍ରାଜ ତାଙ୍କର ପୁଅ।

ଵିଭ୍ରାଜସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦସ୍ତ୍ଵଣୁହୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ବଭୂଵ ଶୁକଜାମାତା ଋଚୀଭର୍ତ୍ତା ମହାଯଶାଃ ।। ୩୭.

ବିବ୍ରାଜଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଅଣୁହ, ଏକ ରାଜା। ସେ ଶୁକଙ୍କର ଜାମାତା ଓ ଋଷିଙ୍କର ପିତା, ବଡ଼ କୀର୍ତିଶାଳୀ।

ଅଣୁହସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋ ମହାତପାଃ। ଯୋଗସୂନୁଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋଽଭଵନୃପଃ ।। ୩୭.

ଅଣୁହଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ବଡ଼ ତପସ୍ୟାଶୀଳ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଯୋଗସୁନୁ, ବିଶ୍ୱକ୍ସେନ ରାଜା ହେଲେ।

ଵିବ୍ରାଜପୁତ୍ରା ରାଜାନଃ କୁକୃତେନେହ କର୍ମ୍ମଣା। ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଉଦକ୍ସେନୋ ବଭୂଵ ହ ।। ୩୭.

ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅମାନେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାୟ କାମରେ ରାଜା ହେଲେ। ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କର ପୁଅ ଉଦକ୍ସେନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ଭଲ୍ଲାଟସ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଯେନ ରାଜା ପୁରାହତଃ। ଭଲ୍ଲାଟସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ରାଜାସୀଜ୍ଜନମେଜଯଃ। ଉଗ୍ରାଯୁଧେନ ତସ୍ଯାର୍ଥେ ସର୍ଵେ ନୀପାଃ ପ୍ରଣାଶିତାଃ ।। ୩୭.

ଉଦକ୍ସେନଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭଲ୍ଲାଟ ଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଭଲ୍ଲାଟଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ଜନମେଜୟ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଗ୍ରାୟୁଧ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।

ଉଗ୍ରାଯୁଧଃ କସ୍ଯ ସୁତଃ କସ୍ମିନ୍ ଵଂଶେ ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ। କିମର୍ଥଞ୍ଚୈଵ ନୀପାସ୍ତେ ତେନ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣାଶିତାଃ ।। ୩୭.

ଉଗ୍ରାୟୁଧ କାହାର ପୁଅ ଥିଲେ, କେଉଁ ବଂଶରେ ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଅଛି? ଏବଂ କାହିଁକି ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ?

ଦ୍ଵିମୀଢସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଜଜ୍ଞେ ଯଵୀନରଃ। ଧୃତିମାଂସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯଧୃତିଃ ସୁତଃ ।। ୩୭.

ଦ୍ୱିମୀଢଙ୍କର ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ଯବୀନର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଧୃତିମାନ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସତ୍ୟଧୃତି।

ଅଥ ସତ୍ଯଧୃତେଃ ପୁତ୍ରୋ ଦୃଢନେମିଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଦୃଢନେମିସୁତଶ୍ଚାପି ସୁଵର୍ମା ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ ।। ୩୭.

ସତ୍ୟଧୃତିଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରଭଳ ଦୃଢନେମି। ଦୃଢନେମିଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ସୁବର୍ମା।

ଆସୀତ୍ସୁଵର୍ମ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରଃ ସାର୍ଵଭୌମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ସାର୍ଵଭୌମ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମେକରାଡ୍ବଭୌ ।। ୩୭.

ସୁବର୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରଭଳ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାର୍ବଭୌମ। ସାର୍ବଭୌମ ନାମରେ ତିନି ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେଲେ।