ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ମୁଦ୍ଗଲା ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ହରିତା ଵାଯଵସ୍ତଥା। ତଥା ଭାକ୍ଷା ଭରଦ୍ଵାଜା ଆର୍ଷଭାଃ କିମ୍ଭଯାସ୍ତଥା ।। ୪.

ମୁଦ୍ଗଳ, ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ, ହରିତ, ବାୟବ, ଭାକ୍ଷ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଆର୍ଷଭ ଏବଂ କିମ୍ଭୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଛନ୍ତି।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପକ୍ଷା ଵିଜ୍ଞେଯା ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ। ଋଷ୍ଯନ୍ତରେଷୁ ଵୈ ବାହ୍ଯା ବହଵୋଽଙ୍ଗିରସଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୪.

ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ଦଶ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଶାଖା ବୋଲି ଜଣାଯିବେ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଅଙ୍ଗିରାସ ରହିଛନ୍ତି।

ମାରୀଚଂ ପରିଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଂଶମୁତ୍ତମପୂରୁଷମ୍। ଯସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ସମ୍ଭୂତଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ ।। ୪.

ଏବେ ମୁଁ ମରୀଚିଙ୍କ ଗୋତ୍ର ବିଷୟରେ କହିବି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ତାଙ୍କର ବଂଶରୁ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ମରୀଚିରାପଶ୍ଚକମେ ତାଭିଧ୍ଯାଯନ୍ପ୍ରଜେପ୍ସଯା। ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଃ ପ୍ରଜାଵାନ୍ ସୁରୁଚିର୍ଦିତିଃ। ସଂପୂଜ୍ଯତେ ପ୍ରଶସ୍ତାଯାଂ ମନସା ଭାଵିତା ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪.

ମରୀଚି ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଜଳ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସନ୍ତାନରେ ଧନ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଦିତି ନାମକ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ମନରେ ପୂଜିତ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ।

ଆହୂତାଶ୍ଚ ତତଃ ସର୍ଵା ଆପଃ ସମଵସତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ତାସୁ ପ୍ରଣିହିତାତ୍ମାନମେକଃ ସୋଽଜନଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ଡାକାଯାଇଲା, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ। ସେ ଜଳରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ଏକ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ପୁତ୍ରମପ୍ରତିମନ୍ନାମ୍ନାରିଷ୍ଟନେମିଃ ପ୍ରଜାପତିଃ। ପୁତ୍ରଂ ମରୀଚଂ ସୂର୍ଯାଭଂ ଵଧୌଵେଶୋ ଵ୍ଯଜୀଜନତ୍ ।। ୪.

ଅପ୍ରତିମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଜାପତି ଅରିଷ୍ଟନେମି ନାମକ, ଭଦୌବେଶରେ ମରୀଚି ନାମକ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ପ୍ରଧ୍ଯାଯନ୍ ହି ସତାଂ ଵାଚଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ସଲିଲେ ସ୍ଥିତଃ। ସପ୍ତଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତଃ ସୋଽପ୍ରତିମୋଽଭଵତ୍ ।। ୪.

ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ, ସେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଜଳରେ ଉଭା ରହିଲେ। ତାପରେ ସେ ଅପ୍ରତିମ ହେଲେ।

କଶ୍ଯପଃ ସଵିତୁର୍ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତେନ ସ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସମଃ । ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶେନ ଜାଯତେ ।। ୪.

ସବିତୃଙ୍କ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ କଶ୍ୟପ, ଏହିପରି ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ହେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

କନ୍ଯାନିମିତମିତ୍ଯୁକ୍ତେ ଦକ୍ଷେଣ କୁପିତାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଅପିବତ୍ସ ତଦା କଶ୍ଯଂ କଶ୍ଯଂ ମଦ୍ଯମିହୋଚ୍ଯତେ ।। ୪.

ଡକ୍ଷ କହିଲେ ଏହା କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ, ତେଣୁ ପ୍ରଜାମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ 'କଶ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ମଦ୍ୟପାନ କଲେ।

ହାଶ୍ଚେକସା ହି ଵିଜ୍ଞେଯା ବ୍ରହ୍ମଣଃ କଶ୍ଯ ଉଚ୍ଯତେ। କଶ୍ଯଂ ମଦ୍ଯଂ ସ୍ମୃତଂ ଵିପ୍ରୈଃ କଶ୍ଯପାନାତ୍ତୁ କଶ୍ଯପଃ ।। ୪.

ହାଶ୍ଚେକସା ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ତାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଦ୍ୟ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ 'କଶ୍ୟ' କୁ ମଦ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି, ଏବଂ 'କଶ୍ୟପ' ନାମ ମଦ୍ୟପାନ କରିବାରୁ ହୋଇଛି।

କରୋତି ନାମ ଯଦ୍ଵାଚୋ ଵାଚଂ କ୍ରୂରମୁଦାହୃତମ୍। ଦକ୍ଷାଭିଶପ୍ତଃ କୁପିତଃ କଶ୍ଯପସ୍ତେନ ସୋଽଭଵତ୍ ।। ୪.

ଯେଉଁ କ୍ରୂର ବାକ୍ୟ କୁହାଗଲା, ତାହା ପାଇଁ ଡକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇ, କଶ୍ୟପ ଏପରି ହେଲେ।

ତସ୍ମାଚ୍ଚ କଶ୍ଯପେନୋକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଠିନା। ତସ୍ମାଦ୍ଦକ୍ଷଃ କଶ୍ଯପାଯ କନ୍ଯାସ୍ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ସର୍ଵାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନ୍ଯଃ ସର୍ଵାସ୍ତା ଲୋକମାତରଃ ।। ୪.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଡକ୍ଷ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସମସ୍ତେ ବେଦଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମାତା ହେଲେ।

ଇତ୍ଯେତମୃଷିସର୍ଗନ୍ତୁ ପୁଣ୍ଯଂ ଯୋ ଵେଦ ଵାରୁଣମ୍। ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ ଶୁଦ୍ଧଃ ସୁଖମାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍। ଧାରଣାତ୍ ଶ୍ରଵଣାଚ୍ଚୈଵ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୪.

ଏହି ପବିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା, ଯାହାକୁ ବାରୁଣୀ ଋଷିସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ପୁଣ୍ୟବାନ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖ ପାଏ। ଏହାକୁ ପଢିବା ଏବଂ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଅଥାବ୍ରୁଵନ୍ ପୁନଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯୋ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ଵିନିଵୃତ୍ତେ ପ୍ରଜାସର୍ଗେ ଷଷ୍ଠେ ଵୈ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯ ହ । ନିସର୍ଗଃ ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତୋଽଯଂ ମନୋର୍ଵୈଵ ସ୍ଵତସ୍ଯ ହ ।। ୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ପୁନି ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଛଅଟିଏ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ସମୟରେ ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସ୍ୱୟଂସ୍ପୃତି ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଇଛି।'

ପ୍ରଜାଃ ସୃଜେତି ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା। ସସର୍ଜ ଦକ୍ଷୋ ଭୂତାନି ଗତିମନ୍ତି ଧ୍ରୁଵାଣି ଚ । ଉପସ୍ଥିତେଽନ୍ତରେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ ମନୋର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ହ ।। ୪.

ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଡକ୍ଷ ନିଜେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଡକ୍ଷ ଚର ଏବଂ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳ ସମୟ ଆସିଲା।

ତତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଦକ୍ଷସ୍ତୁପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଞ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ଜରାଯୁଜା ଅଣ୍ଡଜାଶ୍ଚ ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜାଃ ସ୍ଵେଦଜାସ୍ତଥା ।। ୪.

ତାପରେ ଦକ୍ଷ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା, ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା, ଅର୍ଦ୍ରତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଏବଂ ମାଟିରୁ ଅଙ୍କୁରିତ ହେଉଥିବା।

ଦଶଵର୍ଷ ସହସ୍ରାଣି ତପ୍ତ୍ଵା ଘୋରଂ ମହତ୍ତପଃ। ସମ୍ଭାଵିତୋ ଯୋଗବଲୈରଣିମାଦ୍ଯୈର୍ଵିଶେଷତଃ ।। ୪.

ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦକ୍ଷ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କଲେ, ଯୋଗର ଶକ୍ତି, ଯେପରିକି ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ।

ଆତ୍ମାନଂ ଵ୍ଯଭଜନ୍ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମନୁଷ୍ଯୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍। ଦେଵାସୁରସଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ଦିଵ୍ଯସଂହନନପ୍ରଜାନ୍ । ଈଶ୍ଵରାନାତ୍ମନସ୍ତୁଲ୍ଯାନ୍ ରୂପଦ୍ରଵିଣତେଜସା ।। ୪.

ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦକ୍ଷ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି ମଣିଷ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତିର ପ୍ରାଣୀ, ନିଜ ପରି ରୂପ, ଧନ ଓ ତେଜରେ ସମାନ ଏହି ପ୍ରଭୁମାନେ—ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତଥୈଵାନ୍ଯାନି ମୁଦିତୋ ଗତିମନ୍ତି ଧ୍ରୁଵାଣି ଚ। ମାନସାନ୍ଯେଵ ଭୂତାନି ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ ।। ୪.

ଏହିପରି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନ୍ୟ ଅଚଳ ଓ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଋଷୀନ୍ ଦେଵାନ୍ ସଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ମନୁଷ୍ଯୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍। ଯକ୍ଷଭୂତପିଶାଚାଂଶ୍ଚ ଵଯଃପଶୁମୃଗାଂସ୍ତଥା ।। ୪.

ସେ ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ, ଗାଈ, ଓ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଯଦାସ୍ଯ ମନସା ସୃଷ୍ଟା ନ ଵ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନ୍ତ ତାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଅପଧ୍ଯାତା ଭଗଵତା ମହାଦେଵେନ ଧୀମତା ।। ୪.

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ମନସ୍ପୁତ ପ୍ରଜାମାନେ ବଢ଼ିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଭଗବାନ୍ ମହାଦେବ ଏହା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

ମୈଥୁନେନ ଚ ଭାଵେନ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଅସିକ୍ରୀଂ ଚାଵହତ୍ ପତ୍ନୀଂ ଵୀରଣସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୪.

ମିଥୁନ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ବିରଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅସିକ୍ନୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ସୁତାଂ ସୁମହତା ଯୁକ୍ତାଂ ତପସା ଲୋକଧାରିଣୀମ୍। ଯଯା ଧୃତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ ।। ୪.

ସେ ଅସିକ୍ନୀ, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଧାରିତ।

ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦା ହରନ୍ତୀମୌ ଶ୍ଲୋକୌ ପ୍ରାଚେତସଂ ପ୍ରତି। ଦକ୍ଷସ୍ଯୋଦ୍ଵହତୋ ଭାର୍ଯାମସିକ୍ନୀଂ ଵୀରିଣୀଂ ପରାମ୍ ।। ୪.

ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଚେତସ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିରଣୀ ଅସିକ୍ନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ବିଷୟରେ ଦୁଇଟି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ାଯାଏ।

କୂପାନାଂ ନିଯୁତଂ ଦକ୍ଷଃ ସର୍ପିଣାଂ ସାଭିମାନିନାମ୍। ନଦୀଗିରିଷୁ ସର୍ଜ୍ଜଂସ୍ତାଃ ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୌ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪.

ଦକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ ଅନେକ ସର୍ପକୁଣ୍ଡର ପଛପଛ ଚଲିଲେ, ସେହି ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପମାନେ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାସ୍ଯତି ଵୈ ପ୍ରଜାଃ। ପ୍ରଥମାତ୍ର ଦ୍ଵିତୀଯା ତୁ ଦକ୍ଷସ୍ଯେହ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୪.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ଏଠି ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବେ; ପ୍ରଥମେ ଏଠି, ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟଥର ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।'

ତଥାଗଚ୍ଛଦ୍ଯଥାକାଲଂ କୂପାନାଂ ନିଯୁତେ ତୁ ସଃ। ଅସିକ୍ନୀଂ ଵୈରିଣୀଂ ଯତ୍ର ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସୋଽଵହତ୍ ।। ୪.

ଏଭଳି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେ ସର୍ପକୁଣ୍ଡମାନେ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଚେତସ ଦକ୍ଷ ବିରଣୀ ଅସିକ୍ନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।

ଅଥ ପୁତ୍ରସହସ୍ରଂ ସ ଵୈରିଣ୍ଯାମମିତୌଜସା। ଅସିଵନ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪.

ତାପରେ ପ୍ରାଚେତସ ଦକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଅସିବାନ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିରଣୀ ସହ ଏକ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ତାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତେଜାଃ ସ ଵିଵର୍ଦ୍ଧଯିଷୂନ୍ ପ୍ରଜାଃ. ଦେଵର୍ଷିଃ ପ୍ରିଯସଂଵାଦୋ ନାରଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ। ନାଶାଯ ଵଚନଂ ତେଷାଂ ଶାପାଯୈଵାତ୍ମନୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୪.

ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଦେବଋଷି ନାରଦ, ପ୍ରଜା ବଢ଼ିବାକୁ ବାଧା ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେମାନେ ପ୍ରଣଶ୍ରୁତ ହେବା ପାଇଁ ଏମିତି କଥା କହିଲେ ଯାହା ତାଙ୍କର ନାଶ ହେଲା ଏବଂ ନିଜେ ଶାପ ପାଇଲେ।