ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଧୃତଵ୍ରତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସତ୍ଯକର୍ମା ମହାଯଶାଃ। ସତ୍ଯକର୍ମସୁତଶ୍ଚାପି ସୂତସ୍ତ୍ଵଧିରଥସ୍ତୁ ଵୈ ।। ୩୭.

ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ମହାଯଶସ୍ବୀ ସତ୍ୟକର୍ମା। ସତ୍ୟକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସୂତ ଅଧିରଥ।

ସ କର୍ଣଂ ପରିଜଗ୍ରାହ ତେନ କର୍ଣସ୍ତୁ ସୂତଜଃ। ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କର୍ଣେ ଯଦ୍ଵୈ ପ୍ରଚୋଦିତମ୍ ।। ୩୭.

ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦତ୍ତକ ନେଇଥିଲେ, ଏହିପରି କର୍ଣ୍ଣ ସୂତପୁତ୍ର ହେଲେ। କର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ପ୍ରସ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେସବୁ ଆପଣମାନେ ଶୁଣିଲେ।

ଏତେଽଙ୍ଗଵଂଶଜାଃ ସର୍ଵେ ରାଜାନଃ କୀର୍ତ୍ତିତା ମଯା। ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ପୂରୋସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୩୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନେ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି। ଏବେ ପୂରୁଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଏବଂ କ୍ରମିକ ଭାବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ପୂରୋଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାବାହୂ ରାଜାସୀଜ୍ଜନମେଜଯଃ। ଅଵିଦ୍ଧସ୍ତୁ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଯଃ ପ୍ରାଚୀମଜଯଦ୍ଦିଶମ୍ ।। ୩୭.

ସୂତ କହିଲେ: ପୂରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାବାହୁ ରାଜା ଜନମେଜୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅବିଦ୍ଧ, ଯିଏ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।

ଅଵିଦ୍ଧତଃ ପ୍ରଵୀରସ୍ତୁ ମନସ୍ଯୁରଭଵତ୍ସୁତଃ। ରାଜାଥୋ ଜଯଦୋ ନାମ ମନସ୍ଯୋରଭଵତ୍ସୁତଃ ।। ୩୭.

ଅବିଦ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରବୀର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନସ୍ୟୁ। ମନସ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ରାଜା ଜୟଦ।

ଦାଯାଦସ୍ତସ୍ଯ ଚାପ୍ଯାସୀଦ୍ଧୁନ୍ଧୁର୍ନାମ ମହୀପତିଃ। ଧୁନ୍ଧୋର୍ବହୁ ଗଵୀ ପୁତ୍ରଃ ସଞ୍ଜାତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ମହାରାଜା। ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବହୁଗବୀ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଞ୍ଜାତି।

ସଞ୍ଜାତେରଥ ରୌଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧତ। ରୌଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଘୃତାଚ୍ଯାଂ ଵୈ ଦଶାପ୍ସରସି ସୂନଵଃ ।। ୩୭.

ଏବେ ସଞ୍ଜାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଘୃତାଚୀ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଦଶଜଣ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ରଜେଯୁଶ୍ଚ କୃତେ ଯୁଶ୍ଚ ଵକ୍ଷେଯୁଃ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଯୁ ଚ। ଘୃତେଯୁଶ୍ଚ ଜଲେଯୁଶ୍ଚ ସ୍ଥଲେଯୁଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତମଃ ।। ୩୭.

ରଜେୟୁ, କୃତେୟୁ, ବକ୍ଷେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ଘୃତେୟୁ, ଜଳେୟୁ ଓ ସ୍ଥଳେୟୁ—ଏହି ସାତଜଣ।

ଧର୍ମେଯୁଃ ସନ୍ନତେଯୁଶ୍ଚ ଵନେଯୁର୍ଦ୍ଦଶମସ୍ତୁ ସଃ। ରୁଦ୍ରା ଶୂଦ୍ରା ଚ ମଦ୍ରା ଚ ଶୁଭା ଜାମଲଜା ତଥା ।। ୩୭.

ଧର୍ମେୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ ଓ ବନେୟୁ—ଏହି ତିନିଜଣ ମିଶି ଦଶଜଣ ହେଲେ। ରୁଦ୍ର, ଶୂଦ୍ର, ମଦ୍ର, ଶୁଭା ଓ ଜାମଲଜା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ତଲା ଖଲା ଚ ସପ୍ତୈତା ଯା ଚ ଗୋପଜଲା ସ୍ମୃତା। ତଥା ତାମ୍ରରସା ଚୈଵ ରତ୍ନକୂଟୀ ଚ ତାଦୃଶୀ ।। ୩୭.

ତଳା, ଖଳା ଏବଂ ସପ୍ତଟି ଏହି ଗୋପଜଳା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା; ତାପରି ତାମ୍ରରସା ଏବଂ ରତ୍ନକୂଟୀ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅଛି।

ଆତ୍ରେଯୋ ଵଂଶତସ୍ତାସାଂ ଭର୍ତ୍ତା ନାମ୍ନା ପ୍ରଭାକରଃ। ଅନାଦୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷୀ ରିଵେଯୁସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୭.

ଏହି ବଂଶରୁ ଆତ୍ରେୟ ନାମକ ଭର୍ତ୍ତା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ପ୍ରଭାକର। ରାଜାର୍ଷି ଅନାଦୃଷ୍ଟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରିବେୟୁ।

ରିଵେଯୋର୍ଜ୍ଵଲନା ନାମ ଭାର୍ଯା ଵୈ ତକ୍ଷକାତ୍ମଜା। ଯସ୍ଯାଂ ଦେଵ୍ଯାଂ ସ ରାଜର୍ଷୀ ରନ୍ତିଂ ନାମ ତ୍ଵଜୀଜନତ୍ ।। ୩୭.

ରିବେୟୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଜ୍ୱଳନା, ତାକ୍ଷକଙ୍କର କନ୍ୟା। ସେ ଦେବୀ ରିବେୟୁ ରାଜାର୍ଷିଙ୍କୁ ରନ୍ତି ନାମକ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ।

ରନ୍ତିର୍ନାରଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାନଜନଯଚ୍ଛୁଭାନ୍। ତ୍ରସୁଂ ତଥା ପ୍ରତିରଥଂ ଧ୍ରୁଵଞ୍ଚୈଵାତିଧାର୍ମିକମ୍ ।। ୩୭.

ରନ୍ତି, ନାର ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ପୁଅ, ତିନିଜଣ ଭଲ ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ—ତ୍ରସୁ, ପ୍ରତିରଥ ଓ ଧ୍ରୁବ, ଯିଏ ବହୁତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।

ଗୌରୀ କନ୍ଯା ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ମାନ୍ଧାତୁର୍ଜନନୀ ଶୁଭା। ଧୁର୍ଯଃ ପ୍ରତିରଥସ୍ଯାପି କଣ୍ଠସ୍ତସ୍ଯାଭଵତ୍ ସୁତଃ ।। ୩୭.

ଗୌରୀ ନାମକ କନ୍ୟା ନାମୀ ଥିଲେ, ମାନ୍ଧାତୁଙ୍କର ଭଲ ମାଆ। ପ୍ରତିରଥଙ୍କର ପୁଅ ଧୁର୍ୟ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ କଣ୍ଠ।

ମେଧାତିଥିଃ ସୁରସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ମାତ୍ କାଣ୍ଠାଯନା ଦ୍ଵିଜାଃ। ଇତିନାନୁଯମସ୍ଯାସୀତ୍ କନ୍ଯା ସାଜନଯତ୍ସୁତାନ୍ ।। ୩୭.

ମେଧାତିଥି ଏହି କଣ୍ଠଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ, ଦେବତା ଋଷି। କଣ୍ଠରୁ କଣ୍ଠାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମଦେଲେ।

ତ୍ରସୁଃ ସୁଦଯିତଂପୁତ୍ରଂ ମଲିନଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନମ୍। ଉପଦାତଂ ତତୋ ଲେଭେ ଚତୁରସ୍ତ୍ଵିତି ସାତ୍ମଜାନ୍ ।। ୩୭.

ତ୍ରସୁଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅ ମଲିନ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଥିଲେ। ତାପରେ ଉପଦାତ ଜନ୍ମିଲେ, ଏଭଳି ଚାରିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ।

ସୁଷ୍ମନ୍ତମଥ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରଵୀରମନଘନ୍ତଥା। ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିର୍ନୃପସତ୍ତମଃ ।। ୩୭.

ସୁଷ୍ମନ୍ତ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରବୀର ଓ ଅନଘ; ପରେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।

ଶକୁନ୍ତଲାଯାଂ ଭରତୋ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନା ତୁ ଭାରତମ୍। ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରତି ରାଜାନଂ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ ।। ୩୭.

ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କରେ ଭରତ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହା ନାମରେ ଦେଶକୁ ଭାରତ କୁହାଯାଏ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର କଥା କହିଥିଲା।

ମାତା ଭସ୍ତ୍ରା ପିତୁଃ ପୁତ୍ରୋ ଯେନ ଜାତଃ ସ ଏଵ ସଃ। ଭରସ୍ଵ ପୁତ୍ରଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ସତ୍ଯମାହ ଶକୁନ୍ତଲା ।। ୩୭.

ମାଆ ହେଉଛି ହୁଁ, ବାପା ହେଉଛି ପୁଅ, ଯାହାଠାରୁ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, ସେ ଏହି ଅଟୁଟ। 'ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ପୁଅକୁ ଗ୍ରହଣ କର', ଶକୁନ୍ତଳା ସତ୍ୟ କହିଥିଲେ।

ରେତୋଧାଃ ପୁତ୍ରଂ ନଯତି ନରଦେଵ ଯମକ୍ଷଯାତ୍। ତ୍ଵଞ୍ଚାସ୍ଯ ଧାତା ଗର୍ଭସ୍ଯ ମାଵମଂସ୍ଥାଃ ଶକୁନ୍ତଲାମ୍ ।। ୩୭.

ଯିଏ ଶୁକ୍ର ଦେଇଥାଏ, ସେ ପୁଅକୁ ଯମର ଅଧିନରୁ ନେଇଯାଏ, ରାଜା। ତୁମେ ଗର୍ଭର ଚାଳକ, ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଅବହେଳା କରନି।

ଭରତସ୍ତ୍ରିସୃଷୁ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ନଵ ପୁତ୍ରାନଜୀଜନତ୍। ନାଭ୍ଯନନ୍ଦଚ୍ଚ ତାନ୍ ରାଜା ନାନୁରୂପାନ୍ମମେତ୍ଯୁତ ।। ୩୭.

ଭରତ ତିନିଜଣ ଜନନୀଠୁ ନଉଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ; ରାଜା ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେନି, କହିଲେ—'ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'

ତତସ୍ତା ମାତରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପୁତ୍ରାନ୍ନିନ୍ଯୁର୍ଯମକ୍ଷଯମ୍। ତତସ୍ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିତତଂ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ତତ୍ ।। ୩୭.

ତାପରେ ସେ ମାଆମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପୁଅମାନେକୁ ଯମର ଅଧିନକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଏଭଳି, ଏହି ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା।

ତତୋ ମରୁଦ୍ଭିରାନୀଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସ ବୃହସ୍ପତେଃ। ସଙ୍କ୍ରାମିତୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମରୁଦ୍ଭିଃ କ୍ରତୁଭିର୍ଵିଭୁଃ ।। ୩୭.

ତାପରେ ମରୁଦ୍ଗଣ ଆଣି, ପୁଅକୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଲେ। ମରୁଦ୍ଗଣ ଦ୍ୱାରା ଭରଦ୍ୱାଜ ଅନ୍ୟ ଠାରେ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, କ୍ରତୁମାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ତତ୍ରୈଵୋଦାରହନ୍ତୀଦଂ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଜନ୍ମସଙ୍କ୍ରମଣଞ୍ଚୈଵ ମରୁଦ୍ଭିର୍ଭରତାଯ ଵୈ ।। ୩୭.

ସେଠାରେ ଉଦାର ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ମରୁଦ୍ଗଣ ଦ୍ୱାରା ଭାରତଙ୍କୁ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ବିବରଣା ଅଛି।

ପତ୍ନ୍ଯାମାସନ୍ନଗର୍ଭାଯାମଶିଜଃ ସଂସ୍ଥିତଃ କିଲଃ। ଭ୍ରାତୁର୍ଭାର୍ଯାଂ ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ହ। ଅଲଂକୃତ୍ଯ ତନୁଂ ସ୍ଵାନ୍ତୁ ମୈଥୁନଂ ଦେହି ମେ ଶୁଭେ ।। ୩୭.

ପତ୍ନୀ ଗର୍ଭବତୀ ହେବା ସମୟରେ ଋଷି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଭାଇର ପତ୍ନୀକୁ ଦେଖି, ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—'ଶୁଭେ, ତୁମ ଦେହକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଜାଇ, ମୋତେ ସଂଯୋଗ ଦିଅ।'

ଏଵମୁକ୍ତାଽବ୍ରଵୀଦେନ ମନ୍ତର୍ଵତ୍ନୀ ହ୍ଯହଂ ଵିଭୋ। ଗର୍ଭଃ ପରିଣତଶ୍ଚାଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯାହରତେ ଗିରା ।। ୩୭.

ଏପରି କହିଲାପରେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ମହାନ, ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ଏହି ଗର୍ଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଏହା ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି।'

ଅମୋଘରେତାସ୍ତ୍ଵଞ୍ଚାପି ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵ ଵିଗର୍ହିତଃ। ଏଵମୁକ୍ତୋଽବ୍ରଵୀଦେନାଂ ସ୍ମଯମାନୋ ବୃହସ୍ପତିଃ ।। ୩୭.

'ତୁମର ଶୁକ୍ର ଅବିଫଳ, କିନ୍ତୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମବିରୋଧୀ,' ସେ କହିଲେ। ଏପରି କହିଲାପରେ, ବୃହସ୍ପତି ହସିକି ସେଠି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଵିନଯୋ ନୋପଦେଷ୍ଟଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ମମ କଥଞ୍ଚନ। ହର୍ଷମାଣଃ ପ୍ରସହ୍ଯୈନାଂ ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମେ ।। ୩୭.

ତୁମେ କେବେ ବିନୟଙ୍କୁ କିଛି ଶିଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ନାହିଁ; ସେ ଖୁସି ହୋଇ, ଜୋରକରି ଏହି ଜଣାଙ୍କୁ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଆଗେଇଲେ।

ତତୋ ବୃହସ୍ପତିଂ ଗର୍ଭୋ ହର୍ଷମାଣମୁଵାଚ ହ। ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟୋ ହ୍ଯହଂ ପୂର୍ଵମିହ ତାତ ବୃହସ୍ପତେ ।। ୩୭.

ତାପରେ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଆନନ୍ଦରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପିତା ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲି।'