ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅନଵତ୍ଯୋ ମରୁତ୍ତସ୍ତୁ ସ ରାଜାସୀଦିତି ଶ୍ରୁତମ୍। ଦୁଷ୍କୃତଂ ପୌରଵଂ ଚାପି ସର୍ଵେ ପୁତ୍ରମକଲ୍ପଯନ୍ ।। ୩୭.

ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପିଛିରେ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ, ଯେପରି ଶୁଣାଯାଏ; ଦୁଷ୍କୃତ ପୌରବ ଲାଇନର ପୁଅକୁ ସମସ୍ତେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଭାବିଥିଲେ।

ଏଵଂ ଯଯାଦିଶାପେନ ଜରାଯାଃ ସଂକ୍ରମେଣ ତୁ । ତୁର୍ଵସୋଃ ପୌରଵଂ ଵଂଶଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରା କିଲ ।। ୩୭.

ଏଭଳି, ଯୟାତିଙ୍କ ଶାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର କ୍ରମରେ, ତୁର୍ବସୁ ପୌରବ ବଂଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

ଦୁଷ୍କୃତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦଃ ଶରୂଥୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ଶରୂଥାତ୍ତୁ ଜନାପୀଡଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜାଃ ।। ୩୭.

ଦୁଷ୍କୃତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଶରୂଥ ନାମକ ରାଜା; ଶରୂଥଙ୍କୁ ଜନାପୀଡ଼ ମିଳିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ।

ପାଣ୍ଡ୍ଯଶ୍ଚ କେରଲଶ୍ଚୈଵ ଚୋଲଃ କୁଲ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ। ତେଷାଂ ଜନପଦାଃ କୁଲ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡ୍ଯାଶ୍ଚୋଲାଃ ସକେରଲାଃ ।। ୩୭.

ସେମାନେ ପାଣ୍ଡ୍ୟ, କେରଳ, ଚୋଳ ଓ କୁଳ୍ୟ; ତାଙ୍କ ଜନମାନେ କୁଳ୍ୟ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, ଚୋଳ ଓ କେରଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଦ୍ରୁହ୍ଯୋସ୍ତୁ ତନଯୌ ଵୀରୌ ବଭ୍ରୁଃ ସେତୁଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତୌ। ଅରୁଦ୍ଧଃ ସେତୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବାଭ୍ରଵୋ ରିପୁରୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୭.

ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶୂର ପୁଅ ଥିଲେ—ବଭ୍ରୁ ଓ ସେତୁ; ସେତୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଅରୁଦ୍ଧ, ବଭ୍ରୁଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ରିପୁ।

ଯୌଵନାଶ୍ଵେନ ସମିତି କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ନିହତୋ ବଲୀ। ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁମହଦାସୀତ୍ତୁ ମାସାନ୍ ପରି ଚତୁର୍ଦଶ ।। ୩୭.

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଯୌବନାଶ୍ୱ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରିଥିଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଚଉଦିନ ମାସ ଚାଲିଥିଲା।

ଅରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଗାନ୍ଧାରୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ଖ୍ଯାଯତେ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନା ତୁ ଗାନ୍ଧାରଵିଷଯୋ ମହାନ୍ ।। ୩୭.

ଅରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଗାନ୍ଧାର ନାମକ ରାଜା; ତାଙ୍କ ନାମରେ ଗାନ୍ଧାର ଦେଶ ପରିଚିତ।

ଗାନ୍ଧାରଦେଶଜାଶ୍ଚାପି ତୁରଗା ଵାଜିନାଂ ଵରାଃ। ଗାନ୍ଧାରପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମ୍ମସ୍ତୁ ଘୃତସ୍ତସ୍ଯ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୭.

ଗାନ୍ଧାର ଦେଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ; ଗାନ୍ଧାରଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଘୃତ।

ଘୃତସ୍ଯ ଦୁର୍ଦମୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଚେତାସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ପ୍ରଚେତସଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ।। ୩୭.

ଘୃତଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଚେତା; ପ୍ରଚେତାଙ୍କର ଏକଶ ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ରାଜା।

ମ୍ଲେଚ୍ଛରାଷ୍ଟ୍ରାଧିପାଃ ସର୍ଵେ ହ୍ଯୁଦୀଚୀଂ ଦିଶମାଶ୍ରିତାଃ। ଅନୋଃ ପୁତ୍ରା ମହାତ୍ମାନସ୍ତ୍ରଯଃ ପରମଧାର୍ମ୍ମିକାଃ ।। ୩୭.

ସମସ୍ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଦେଶର ଶାସକ ଥିଲେ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବସିଥିଲେ; ଅନୁଙ୍କ ତିନିଜଣ ବଡ଼ ଓ ଧାର୍ମିକ ପୁଅ ଥିଲେ।

ସଭାନରଶ୍ଚ ପକ୍ଷଶ୍ଚ ପରପକ୍ଷସ୍ତଥୈଵ ଚ। ସଭାନରସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ କାଲାନଲୋ ନୃପଃ ।। ୩୭.

ସଭାନର, ପକ୍ଷ ଓ ପରପକ୍ଷ; ସଭାନରଙ୍କ ପୁଅ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କାଳାନଳ।

କାଲାନଲସ୍ଯ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ସୃଞ୍ଜଯୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ । ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ଵୀରୋ ରାଜା ପୁରଞ୍ଜଯଃ ।। ୩୭.

କାଳାନଳଙ୍କ ପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୃଞ୍ଜୟ । ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟବତ୍ତ ଶୂର ରାଜା ପୁରଞ୍ଜୟ ।

ଜନମେଜଯୋ ମହା ସତ୍ଵଃ ପୁରଞ୍ଜଯସୁତୋଽଭଵତ୍। ଜନମେଜଯସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ମହାଶାଲୋଽଭଵଭୃପଃ ।। ୩୭.

ପୁରଞ୍ଜୟଙ୍କର ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟ, ଯିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ । ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କର ପୁତ୍ର ମହାଶାଳ, ସେ ରାଜା ହେଲେ ।

ଆସୀଦିନ୍ଦ୍ରସମୋ ରାଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଯଶା ଦିଵି। ମହାମନାଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ମହା ଶାଲସ୍ଯ ଧାର୍ମିକଃ ।। ୩୭.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଯଶ ଦିବିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ମହାଶାଳଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ମହାମନା ଥିଲେ ।

ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରୋ ରାଜା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ମହାଯଶାଃ। ମହାମନାସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଜନଯାମାସ ଵିଶ୍ରୁତୌ ।। ୩୭.

ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି, ଚକ୍ରବର୍ତୀ ଏବଂ ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ରାଜା ମହାମନା, ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ଉଶୀନରଞ୍ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ତିତିକ୍ଷୁଞ୍ଚୈଵ ଧାର୍ମିକମ୍। ଉଶୀନରସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚ ରାଜର୍ଷିଵଂଶଜାଃ ।। ୩୭.

ସେ ଉଶୀନର ଓ ତିତିକ୍ଷୁ ନାମକ ଦୁଇ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଉଶୀନରଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ପାଞ୍ଚଜଣ ରାଜାର୍ଷି ବଂଶର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ମୃଗା କୃମୀ ନଵା ଦର୍ଵା ପଞ୍ଚମୀ ଚ ଦୃଷଦ୍ଵତୀ। ଉଶୀନରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ପଞ୍ଚ ତାସୁ କୁଲୋଦ୍ଵହାଃ। ତପସା ତେ ସୁମହତା ଜାତଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକାଃ ।। ୩୭.

ମୃଗା, କ୍ରମୀ, ନବା, ଦର୍ବା ଓ ପଞ୍ଚମୀ ଦୃଷଦ୍ବତୀ — ଉଶୀନରଙ୍କର ପାଞ୍ଚଜଣ ପତ୍ନୀ । ଏମାନେ ପାଞ୍ଚଜଣ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଲେ । ସେମାନେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରି ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ ।

ମୃଗାଯାସ୍ତୁ ମୃଗଃ ପୁତ୍ରୋ ନଵାଯା ନଵ ଏଵ ତୁ। କୃମ୍ଯାଃ କୃମିସ୍ତୁ ଦର୍ଵାଯାଃ ସୁଵ୍ରତୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ।। ୩୭.

ମୃଗାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମୃଗ, ନବାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନବ, କ୍ରମୀଙ୍କର ପୁତ୍ର କ୍ରମୀ, ଦର୍ବାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନାମ ସୁବ୍ରତ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ ।

ଦୃଷଦ୍ଵତୀସୁତଶ୍ଚାପି ଶିଵିରୌଶୀନରୋ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଶିଵେଃ ଶିଵପୁରଂ ଖ୍ଯାତଂ ଯୌଧେଯନ୍ତୁ ମୃଗସ୍ଯ ତୁ ।। ୩୭.

ଦୃଷଦ୍ବତୀଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶିବି ଓ ଉଶୀନର ଥିଲେ । ଶିବିଙ୍କର ନଗର ଶିବପୁର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ମୃଗଙ୍କର ନଗର ଯୌଧେୟ ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା ।

ନଵସ୍ଯ ନଵରାଷ୍ଟ୍ରନ୍ତୁ କୃମେସ୍ତୁ କୃମିଲା ପୁରୀ। ସୁଵ୍ରତସ୍ଯ ତଥା ଵୃଷ୍ଟା ଶିଵିପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧତ ।। ୩୭.

ନବଙ୍କର ଦେଶ ନବରାଷ୍ଟ୍ର, କ୍ରମୀଙ୍କର ନଗର କ୍ରମିଳା, ସୁବ୍ରତଙ୍କର ନଗର ବୃଷ୍ଟା । ଏବେ ଶିବିଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ ।

ଶିଵେସ୍ତୁ ଶିଵଯଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସମ୍ମତାଃ। ଵୃଷଦର୍ଭଃ ସୁଵୀରସ୍ତୁ କେକଯୋ ମଦ୍ରକସ୍ତଥା ।। ୩୭.

ଶିବିଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ — ବୃଷଦର୍ଭ, ସୁବୀର, କେକୟ ଓ ମାଦ୍ରକ ।

ତେଷାଞ୍ଜନପଦାଃ ସ୍ଫୀତାଃ କେକଯା ମାଦ୍ରକାସ୍ତଥା। ଵୃଷଦର୍ଭାଃ ସୂଚିଦର୍ଭାସ୍ତିତିକ୍ଷୋଃ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୩୭.

ସେମାନଙ୍କ ଦେଶ ଫଳିଥିଲା — କେକୟ, ମାଦ୍ରକ, ବୃଷଦର୍ଭ ଓ ସୂଚିଦର୍ଭ । ଏବେ ତିତିକ୍ଷୁଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ ।

ତୈତିକ୍ଷୁରଭଵଦ୍ରାଜା ପୂର୍ଵସ୍ଯାନ୍ଦିଶି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଉଶଦ୍ରଥୋ ମହାବାହୁସ୍ତସ୍ଯ ହେମଃ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୭.

ତୈତିକ୍ଷୁ ରାଜା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଉଶଦ୍ରଥ, ଯିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ।

ହେମସ୍ଯ ସୁତପା ଜଜ୍ଞେ ସୁତଃ ସୁତଯଶା ବଲୀ । ଜାତୋ ମନୁଷ୍ଯଯୋନ୍ଯାଂ ଵୈ କ୍ଷୀଣେ ଵଂଶେ ପ୍ରଜେପ୍ସଯା ।। ୩୭.

ହେମଙ୍କର ପୁତ୍ର ସୁତପା, ସୁତପାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସୁତୟଶା, ଯିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ । ବଂଶ କ୍ଷୀଣ ହେବା ସମୟରେ, ପ୍ରଜା ଚାହିଁ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

ମହାଯୋଗୀ ସ ତୁ ବଲିର୍ବଦ୍ଧୋ ଯଃ ସ ମହାମନାଃ। ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦଯାମାସ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯକରାନ୍ ଭୁଵି ।। ୩୭.

ସେ ବଳି, ଏକ ବଡ଼ ଯୋଗୀ ଥିଲେ, ଅଟୁଟ ମନ ଥିଲେ । ସେ ଚାରିବର୍ଣ୍ଣର ନିର୍ମାତା ପୁତ୍ରମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ଅଙ୍ଗଂ ସ ଜନଯାମାସ ଵଙ୍ଗଂ ସୁହ୍ଲଂ ତଥୈଵ ଚ। ପୁଣ୍ଡ୍ରଂ କଲିଙ୍ଗଞ୍ଚ ତଥା ବାଲେଯଂ କ୍ଷତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୭.

ସେ ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ସୁହ୍ଲ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, କଳିଂଗ ଓ ବାଳେୟ କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଏମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୋତ୍ରର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ବାଲେଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯ ଵଂଶକରାଃ ପ୍ରଭୋଃ। ବଲେସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦତ୍ତା ଵରାଃ ପ୍ରୀତେନ ଧୀମତେ ।। ୩୭.

ବାଳେୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ବଂଶଜ । ବଳିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ, ବିବେକୀ ବଳିଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ।

ମହାଯୋଗିତ୍ଵମାଯୁଶ୍ଚ କଲ୍ପାଯୁଃପରିମାଣକମ୍। ସଂଗ୍ରାମେ ଚାପ୍ଯଜେଯତ୍ଵଂ ଧର୍ମେ ଚୈଵ ପ୍ରଭାଵନା ।। ୩୭.

ସେ ବଳି, ବଡ଼ ଯୋଗଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ (କଳ୍ପ ପରିମାଣର), ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ଧର୍ମରେ ପ୍ରଭାବ ଲାଭ କଲେ ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦର୍ଶନଞ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଧାନ୍ଯଂ ପ୍ରସଵେ ତଥା। ବଲେ ଚାପ୍ରତି ମତ୍ଵଂ ଵୈ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଦର୍ଶନମ୍ ।। ୩୭.

ତିନି ଲୋକ ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି, ସନ୍ତାନରେ ପ୍ରଧାନତ୍ୱ, ଅପୂର୍ବ ବଳ ଓ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅର୍ଥର ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ ।