ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତୁଷାରାନ୍ ବର୍ବରାଂଶ୍ଚୈଵ ପୁଲିନ୍ଦାନ୍ ଦରଦାନ୍ ଖସାନ୍ । ଲମ୍ପାକାନନ୍ଧକାନ୍ ରୁଦ୍ରାନ୍ କିରାତାଂଶ୍ଚୈଵ ସ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୬.

ତୁଷାର, ବର୍ବର, ପୁଲିନ୍ଦ, ଦରଦ, ଖସ, ଲମ୍ପାକ, ଅନ୍ଧକ, ରୁଦ୍ର ଓ କିରାତ ମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ରହିବେ।

ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ରୋବଲଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାମନ୍ତକୃଦ୍ବଲୀ। ଅଦୃଶ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପୃଥିଵୀଂ ଵିଚରିଷ୍ଯତି ।। ୩୬.

ଚକ୍ରର ଶକ୍ତି ନେଇ, ବଳଶାଳୀ ହୋଇ, ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେର ନାଶକ ଭାବେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ।

ମାନଵଃ ସ ତୁ ସଂଜଜ୍ଞେ ଦେଵସ୍ଯାଂଶେନ ଧୀମତଃ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଃ ପ୍ରମିତିର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୬.

ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେବେ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ, ପ୍ରମିତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରବଳ।

ଗାତ୍ରେଣ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରସମଃ ପୂର୍ଣେ କଲିଯୁଗେଽଭଵତ୍। ଇତ୍ଯେତାସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଦଶ ସମ୍ଭୂତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୬.

ତାଙ୍କର ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ହେବ; କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ ସେ ଅବତରିବେ। ଏହି ଦଶ ଅବତାର ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।

ତଂ ତଂ କାଲଞ୍ଚ କାର୍ଯଞ୍ଚ ତତ୍ତଦୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାରଣମ୍। ଅଂଶେନ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତାସ୍ତା ଯୋନୀଃ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ ।। ୩୬.

ପ୍ରତ୍ୟେକ କାଳ, କାରଣ ଓ କାମ ପାଇଁ, ସେ ତିନି ଲୋକର ଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ଅଂଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶୋତ୍ଥିତେ କଲ୍ପେ ପଞ୍ଚଵିଂଶତି ଵୈ ସମାଃ। ଵିନିଘ୍ନନ୍ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତାନି ମାନୁଷାନେଵ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ ।। ୩୬.

ପଞ୍ଚବିଂଶତି କଳ୍ପ ଆସିଲେ, ପଞ୍ଚବିଂଶତି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବିଶେଷ କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ନାଶ କରିବେ।

କୃତ୍ଵା ବୀଜାଵଶେଷାନ୍ତୁ ମହୀଂ କ୍ରୂରେଣ କର୍ମ୍ମଣା। ସଂଶାତଯିତ୍ଵା ଵୃଷଲାନ୍ ପ୍ରାଯଶସ୍ତାନଧାର୍ମ୍ମିକାନ୍ ।। ୩୬.

ମାଟିରେ କେବଳ ମୁଠି ମୁଠି ମାନ୍ୟ ରଖି, କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବେଶ ଅଧର୍ମିକ ଓ ଅବଜାତିମାନେକୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରିଦେବେ।

ତତଃ ସ ଵୈ ତଦା କଲ୍କିଶ୍ଚରିତାର୍ଥଃ ସସୈନିକଃ। କର୍ମଣା ନିହତା ଯେ ତୁ ସିଦ୍ଧାସ୍ତେ ତୁ ପୁନଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୩୬.

ତାପରେ, କଳ୍କି ସେନା ସହିତ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ; ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ସିଦ୍ଧ ହେବେ।

ଅକସ୍ମାତ୍ କୁପିତାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ମୋହିତାଃ । କ୍ଷପଯିତ୍ଵା ତୁ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ବାଵିନାର୍ଥେନ ଚୋଦିତାନ୍ ।। ୩୬.

ଅଚନ୍ତାରେ, ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଏକାପର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ; ଭବିଷ୍ୟତ କାମ ପାଇଁ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନାଶ କରିଦେବେ।

ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ନିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ସାନୁଗଃ। ତତୋ ଵ୍ଯତୀତେ କଲ୍କୌ ତୁ ସାମାନ୍ଯୈଃ ସହ ସୈନିକୈଃ ।। ୩୬.

ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜ ସେନା ସହିତ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ପାଇବେ; ତାପରେ, କଳ୍କି ଅନ୍ୟ ସାଧାରଣ ସେନା ସହିତ ବିଦାୟ ହେବେ।

ନୃପେଷ୍ଵଥ ଵିନଷ୍ଟେଷୁ ତଦା ତ୍ଵପ୍ରଗ୍ରହାଃ ପ୍ରଜାଃ। ରକ୍ଷଣେ ଵିନିଵୃତ୍ତେ ତୁ ହତ୍ଵା ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମାହଵେ ।। ୩୬.

ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ, ଲୋକମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବେ; ରକ୍ଷା ନା ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକାପରକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବେ।

ପରସ୍ପରହୃତାଶ୍ଵାସା ନିରାକ୍ରନ୍ଦାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ। ପୁରାଣି ହିତ୍ଵା ଗ୍ରାମାଂଶ୍ଚ ତୁଲ୍ଯାସ୍ତା ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହାଃ ।। ୩୬.

ଏକାପର ଆଶ୍ରୟ ହରାଇ, ଚିତ୍କାର ବିନା, ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗି, ସେମାନେ ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଛାଡିଦେବେ; ସମସ୍ତେ ସମାନ ଓ ନିର୍ମୋହ ହେବେ।

ପ୍ରନଷ୍ଟଶ୍ରୁତିଧର୍ମାଶ୍ଚ ନଷ୍ଟଧର୍ମାଶ୍ରମାସ୍ତଥା। ହ୍ରସ୍ଵା ଅଲ୍ପାଯୁଷଶ୍ଚୈଵ ଵନୌକସ ଇମେ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୬.

ତାଙ୍କର ଶ୍ରୁତି ଓ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବ, ଧର୍ମାଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବ; ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଓ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିର, ଏହି ମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ନିବାସୀ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି।

ସରିତ୍ପର୍ଵତସେଵିନ୍ଯଃ ପତ୍ରମୂଲଫଲାଶନାଃ। ଚୀର ପତ୍ରାଜିନଧରାଃ ସଙ୍କରଂ ଘୋରମାସ୍ଥିତାଃ ।। ୩୬.

ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ ଆସପାସରେ ବସି, ପତ୍ର, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇଥିଲେ; ଚିର, ପତ୍ର କିମ୍ବା ପଶୁ ଚମଡ଼ ପିନ୍ଧି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଥିଲେ।

ଅଲ୍ପାଯୁଷୋ ନଷ୍ଟଵାର୍ତ୍ତା ବହ୍ଵାବାଧାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ। ଏଵଂ କଷ୍ଟମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ କଲିସନ୍ଧ୍ଯଂଶକେ ତଦା ।। ୩୬.

ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ, ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ; ଏଭଳି କଷ୍ଟ ଭୋଗିଥିଲେ କଳିଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶରେ।

ପ୍ରଜାଃ କ୍ଷଯଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯନ୍ତି ସାର୍ଦ୍ଧଂ କଲିଯୁଗେନ ତୁ । କ୍ଷୀଣେ କଲିଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଚ କୃତେ ପୁନଃ ।। ୩୬.

ଲୋକମାନେ କଳିଯୁଗ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ହେଇଯିବେ; କଳିଯୁଗ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏବଂ କୃତଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲାପରେ—

ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ୍ଵଭାଵାଦେଵ ନାନ୍ଯତା। ଇତ୍ଯେତତ୍ କୀର୍ତିତଂ ସର୍ଵଂ ଦେଵାସୁରଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।। ୩୬.

ସେମାନେ ସ୍ୱଭାବରେ ଯଥାଯଥିକ କାମ କରିବେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦିଗରେ ଯିବେନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କ କାହାଣୀ ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି।

ଯଦୁଵଂଶପ୍ରସଙ୍ଗେନ ମହଦ୍ଵୋ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯଶଃ । ତୁର୍ଵସୋସ୍ତୁ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୂରୋର୍ଦ୍ରୁହ୍ଯୋରନୋସ୍ତଥା ।। ୩୬.

ଯଦୁବଂଶର କଥା ଦେଇ, ତୁମର ବଡ଼ ବୈଷ୍ଣବ ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନା ହୋଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ତୁର୍ବସୁ, ପୁରୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି।

ତୁର୍ଵସୋସ୍ତୁ ସୁତୋ ଵହ୍ନିର୍ଵହ୍ନେର୍ଗୋଭାନୁରାତ୍ମଜଃ। ଗୋଭାନୋସ୍ତୁ ସୁତୋ ଵୀରସ୍ତ୍ରିସାନୁରପରାଜିତଃ ।। ୩୭.

ତୁର୍ବସୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବହ୍ନି, ବହ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଗୋଭାନୁ; ଗୋଭାନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତ୍ରିସାନୁ, ତ୍ରିସାନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଅପରାଜିତ।

କରନ୍ଧମସ୍ତ୍ରିସାନୋସ୍ତୁ ମରୁତ୍ତସ୍ଯ ନ ଚାତ୍ମଜଃ। ଅନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଵୀକ୍ଷିତୋ ରାଜା ମରୁତ୍ତଃ କଥିତଃ ପୁରା ।। ୩୭.

ତ୍ରିସାନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ କରନ୍ଧମ, କିନ୍ତୁ ମରୁତ୍ତ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନୁହେଁ; ଆଉ ଜଣେ ରାଜା ମରୁତ୍ତ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନୁହେଁ।

ଅନଵତ୍ଯୋ ମରୁତ୍ତସ୍ତୁ ସ ରାଜାସୀଦିତି ଶ୍ରୁତମ୍। ଦୁଷ୍କୃତଂ ପୌରଵଂ ଚାପି ସର୍ଵେ ପୁତ୍ରମକଲ୍ପଯନ୍ ।। ୩୭.

ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପିଛିରେ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ, ଯେପରି ଶୁଣାଯାଏ; ଦୁଷ୍କୃତ ପୌରବ ଲାଇନର ପୁଅକୁ ସମସ୍ତେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଭାବିଥିଲେ।

ଏଵଂ ଯଯାଦିଶାପେନ ଜରାଯାଃ ସଂକ୍ରମେଣ ତୁ । ତୁର୍ଵସୋଃ ପୌରଵଂ ଵଂଶଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରା କିଲ ।। ୩୭.

ଏଭଳି, ଯୟାତିଙ୍କ ଶାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର କ୍ରମରେ, ତୁର୍ବସୁ ପୌରବ ବଂଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

ଦୁଷ୍କୃତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦଃ ଶରୂଥୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ଶରୂଥାତ୍ତୁ ଜନାପୀଡଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜାଃ ।। ୩୭.

ଦୁଷ୍କୃତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଶରୂଥ ନାମକ ରାଜା; ଶରୂଥଙ୍କୁ ଜନାପୀଡ଼ ମିଳିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ।

ପାଣ୍ଡ୍ଯଶ୍ଚ କେରଲଶ୍ଚୈଵ ଚୋଲଃ କୁଲ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ। ତେଷାଂ ଜନପଦାଃ କୁଲ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡ୍ଯାଶ୍ଚୋଲାଃ ସକେରଲାଃ ।। ୩୭.

ସେମାନେ ପାଣ୍ଡ୍ୟ, କେରଳ, ଚୋଳ ଓ କୁଳ୍ୟ; ତାଙ୍କ ଜନମାନେ କୁଳ୍ୟ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, ଚୋଳ ଓ କେରଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଦ୍ରୁହ୍ଯୋସ୍ତୁ ତନଯୌ ଵୀରୌ ବଭ୍ରୁଃ ସେତୁଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତୌ। ଅରୁଦ୍ଧଃ ସେତୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବାଭ୍ରଵୋ ରିପୁରୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୭.

ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶୂର ପୁଅ ଥିଲେ—ବଭ୍ରୁ ଓ ସେତୁ; ସେତୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଅରୁଦ୍ଧ, ବଭ୍ରୁଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ରିପୁ।

ଯୌଵନାଶ୍ଵେନ ସମିତି କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ନିହତୋ ବଲୀ। ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁମହଦାସୀତ୍ତୁ ମାସାନ୍ ପରି ଚତୁର୍ଦଶ ।। ୩୭.

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଯୌବନାଶ୍ୱ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରିଥିଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଚଉଦିନ ମାସ ଚାଲିଥିଲା।

ଅରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଗାନ୍ଧାରୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ଖ୍ଯାଯତେ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନା ତୁ ଗାନ୍ଧାରଵିଷଯୋ ମହାନ୍ ।। ୩୭.

ଅରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଗାନ୍ଧାର ନାମକ ରାଜା; ତାଙ୍କ ନାମରେ ଗାନ୍ଧାର ଦେଶ ପରିଚିତ।

ଗାନ୍ଧାରଦେଶଜାଶ୍ଚାପି ତୁରଗା ଵାଜିନାଂ ଵରାଃ। ଗାନ୍ଧାରପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମ୍ମସ୍ତୁ ଘୃତସ୍ତସ୍ଯ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୭.

ଗାନ୍ଧାର ଦେଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ; ଗାନ୍ଧାରଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଘୃତ।

ଘୃତସ୍ଯ ଦୁର୍ଦମୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଚେତାସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ପ୍ରଚେତସଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ।। ୩୭.

ଘୃତଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଚେତା; ପ୍ରଚେତାଙ୍କର ଏକଶ ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ରାଜା।