ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତୁ ଦଶମେ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯୋ ବଭୂଵ ହ। ନଷ୍ଟେ ଧର୍ମେ ଚତୁର୍ଥଶ୍ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରଃସରଃ ।। ୩୬.

ତ୍ରେତାଯୁଗର ଦଶମ ଅଂଶରେ ସେ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାବେଳେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ, ସେ ଚତୁର୍ଥ ଅବତାର ହେଲେ।

ପଞ୍ଚମଃ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ତ୍ରେତାଯାଂ ସମ୍ବଭୂଵ ହ। ମାନ୍ଧାତୁଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିତ୍ଵେ ତସ୍ଥୌ ତଥ୍ଯପୁରଃସରଃ ।। ୩୬.

ତ୍ରେତାଯୁଗର ପଞ୍ଚଦଶ ଅଂଶରେ ସେ ପଞ୍ଚମ ଅବତାର ଭାବେ ଆସିଥିଲେ; ମାନ୍ଧାତା, ତଥ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ଭାବେ ରହିଥିଲେ।

ଏକୋ ନଵିଂଶେ ତ୍ରେତାଯାଂ ସର୍ଵ୍ଵକ୍ଷତ୍ରାନ୍ତକୋଽଭଵତ୍। ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ତଥା ଷଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରପୁରଃସରଃ ।। ୩୬.

ତ୍ରେତାଯୁଗର ଉନବିଂଶତିତମ ଅଂଶରେ, ସେ ଏକାକି ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ନାଶକ ହେଲେ; ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ଅବତାର, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ଥିଲେ।

ଚତୁର୍ଵିଂଶେ ଯୁଗେ ରାମୋ ଵସିଷ୍ଠେନ ପୁରୋଧସା। ସପ୍ତମୋ ରାଵ ଣସ୍ଯାର୍ଥେ ଜଜ୍ଞେ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ।। ୩୬.

ଚତୁର୍ବିଂଶତିତମ ଯୁଗରେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁରୋହିତତ୍ୱରେ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ସପ୍ତମ ଅବତାର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଅଷ୍ଟମୋ ଦ୍ଵାପରେ ଵିଷ୍ଣୁରଷ୍ଟାଵିଂଶେ ପରାଶରାତ୍ । ଵେଦଵ୍ଯାସସ୍ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ଜାତୂକର୍ଣପୁରଃସରଃ ।। ୩୬.

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଅଷ୍ଟମ ଅଂଶରେ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଅଂଶରେ, ପରାଶରଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାପରେ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ବେଦବ୍ୟାସ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

ତଥୈଵ ନଵମୋ ଵିଷ୍ଣୁରଦିତ୍ଯାଃ କଶ୍ଯପାତ୍ମଜଃ। ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵସୁଦେଵାତ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ନଗାର୍ଗ୍ଯପୁରଃସରଃ ।। ୩୬.

ଏହିପରି, ନବମ ଅବତାର ଭାବେ, କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ, ବ୍ରହ୍ମଗାର୍ଗଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଅପ୍ରମେଯୋ ନିଯୋଜ୍ଯଶ୍ଚ ଯତ୍ର କାମଚରୋ ଵଶୀ। କ୍ରୀଜତେ ଭଗଵାଁ ଲ୍ଲୋକେ ବାଲଃ କ୍ରୀଜନକୈରିଵ ।। ୩୬.

ଅପରିମିତ ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ସେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଭଗବାନ ଏହି ଜଗତରେ ଶିଶୁ ମାନେ ଖେଳନା ସହ ଯେପରି ଖେଳନ୍ତି, ସେହିପରି ଖେଳନ୍ତି।

ନ ପ୍ରମାତୁଂ ମହାବାହୁଃ ଶକ୍ଯୋଽସୌ ମଧୁସୂଦନଃ। ପରଂ ପରମମେତସ୍ମାଦ୍ଵିଶ୍ଵରୂପାନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୩୬.

ମହାବଳଶାଳୀ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କେହି ମାପିପାରିବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱରୂପ ଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ଅଷ୍ଟାଵିଂଶ ତିମେ ତଦ୍ଵଦ୍ଦ୍ଵାପରସ୍ଯାଂଶସଙ୍କ୍ଷଯେ। ନଷ୍ଟେ ଧର୍ମେ ତଦା ଜଜ୍ଞେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷ୍ଣିକୁଲେ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୬.

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଅଂଶରେ, ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଭୁ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

କର୍ତ୍ତୁଂ ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନମସୁରାଣାଂ ପ୍ରଣାଶନମ୍। ମୋହଯନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ଯୋଗାତ୍ମା ଯୋଗମାଯଯା ।। ୩୬.

ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି, ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀ ଆତ୍ମା ଅବତାର ନେଲେ।

ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାନୁଷୀଂ ଯୋନିଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଶ୍ଚରତେ ମହୀମ୍। ଵିହାରାର୍ଥଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ସାନ୍ଦୀପନିପୁରଃସରମ୍ ।। ୩୬.

ସେ ମାନବ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିଥିଲେ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିହାର କରିବା ପାଇଁ, ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ଥିଲେ।

ଯତ୍ର କଂସଞ୍ଚ ଶାଲ୍ଵଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଞ୍ଚ ମହାସୁରମ୍। ଅରିଷ୍ଟଂ ଵୃଷଭଞ୍ଚୈଵ ପୂତନାଂ କେଶିନଂ ହଯମ୍ ।। ୩୬.

ସେଠାରେ ସେ କଂସ, ଶାଲ୍ବ, ଦ୍ୱିବିଦ ମହାସୁର, ଅରିଷ୍ଟ, ବୃଷଭ, ପୂତନା, କେଶୀ ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ନାଗଂ କୁଵଲଯାପୀଡଂ ମଲ୍ଲରାଜଗୃହାଧିପମ୍। ଦୈତ୍ଯାନ୍ ମାନୁଷଦେହସ୍ଥାନ୍ ସୂଦଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୬.

ସେ ନାଗ କୁବଳୟାପୀଡ଼, ମଲ୍ଲ ରାଜ ଗୃହର ଅଧିପତି ଓ ମାନବ ଦେହରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଦାୟତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦ୍ୱାରା ବଧ କଲେ।

ଛିନ୍ନଂ ବାହୁସହସ୍ରଞ୍ଚ ବାଣସ୍ଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ । ନରକଶ୍ଚ ହତଃ ସଙ୍ଖଯେ ଯଵନଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ।। ୩୬.

ବାଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ହଜାର ବାହୁ କାଟିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ନରକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯବନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ହୃତାନି ଚ ମହୀପାନାଂ ସର୍ଵରତ୍ନାନି ତେଜସା। ଦୁରାଚାରା ଶ୍ଚ ନିହତାଃ ପାର୍ଥିଵା ଯେ ରସାତଲେ ।। ୩୬.

ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ରତ୍ନ ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିରେ ନେଇନେଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ପାତାଳରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନାଶ ହେଲେ।

ଏତେ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵା ମହାତ୍ମନଃ। ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଯୁଗେ କ୍ଷୀଣେ ସନ୍ଧ୍ଯା ଶ୍ଲିଷ୍ଟେ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୬.

ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଅବତାରଗୁଡିକ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ହୁଏ; ଏହି ଯୁଗ ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଯୁଗ ଏକାତ୍ମ ହେଇ ଆସିବ।

କଲ୍କିର୍ଵିଷ୍ଣୁଯଶା ନାମ ପାରାଶର୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଦଶମୋ ଭାଵ୍ଯସମ୍ଭୂତୋ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯପୁରଃସରଃ ।। ୩୬.

କଳ୍କି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁୟଶା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପାରାଶର ବଂଶର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦଶମ ଅବତାର ଭାବରେ ଆସିବେ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ।

ଅନୁକର୍ଷନ୍ ସର୍ଵସେନାଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଙ୍କୁଲାମ୍। ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧୌର୍ଵିପ୍ରୈର୍ଵୃତଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ ।। ୩୬.

ସେ ସମସ୍ତ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ଭରିତ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶତ-ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଘିରି ନେଇବେ।

ନାତ୍ଯର୍ଥଂ ଧାର୍ମିକା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ଧର୍ମଦ୍ଵିଷଃ ଵ୍କଚିତ୍। ଈଦୀଚ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯଦେଶାଂଶ୍ଚ ତଥା ଵିନ୍ଧ୍ଯାପରାନ୍ତିକାନ୍ ।। ୩୬.

ଯେମାନେ ଅତି ଧାର୍ମିକ ନୁହଁନ୍ତି, ଓ ଯେମାନେ ଧର୍ମର ଶତ୍ରୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗ, ମଧ୍ୟ ଦେଶ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରୁ।

ତଥୈଵ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରଵିଜାନ୍ ସିଂହଲୈଃ ସହ। ଗାନ୍ଧାରାନ୍ ପାରଦାଂଶ୍ଚୈଵ ପହ୍ଲଵାନ୍ ଯଵନାଞ୍ଛକାନ୍ ।। ୩୬.

ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକ, ଦ୍ରାବିଡ ଓ ସିଂହଳ ମିଶି, ଗାନ୍ଧାର, ପାରଦ, ପହ୍ଲବ, ଯବନ ଓ ଶକ ମାନେ।

ତୁଷାରାନ୍ ବର୍ବରାଂଶ୍ଚୈଵ ପୁଲିନ୍ଦାନ୍ ଦରଦାନ୍ ଖସାନ୍ । ଲମ୍ପାକାନନ୍ଧକାନ୍ ରୁଦ୍ରାନ୍ କିରାତାଂଶ୍ଚୈଵ ସ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୬.

ତୁଷାର, ବର୍ବର, ପୁଲିନ୍ଦ, ଦରଦ, ଖସ, ଲମ୍ପାକ, ଅନ୍ଧକ, ରୁଦ୍ର ଓ କିରାତ ମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ରହିବେ।

ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ରୋବଲଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାମନ୍ତକୃଦ୍ବଲୀ। ଅଦୃଶ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପୃଥିଵୀଂ ଵିଚରିଷ୍ଯତି ।। ୩୬.

ଚକ୍ରର ଶକ୍ତି ନେଇ, ବଳଶାଳୀ ହୋଇ, ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେର ନାଶକ ଭାବେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ।

ମାନଵଃ ସ ତୁ ସଂଜଜ୍ଞେ ଦେଵସ୍ଯାଂଶେନ ଧୀମତଃ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଃ ପ୍ରମିତିର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୬.

ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେବେ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ, ପ୍ରମିତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରବଳ।

ଗାତ୍ରେଣ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରସମଃ ପୂର୍ଣେ କଲିଯୁଗେଽଭଵତ୍। ଇତ୍ଯେତାସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଦଶ ସମ୍ଭୂତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୬.

ତାଙ୍କର ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ହେବ; କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ ସେ ଅବତରିବେ। ଏହି ଦଶ ଅବତାର ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।

ତଂ ତଂ କାଲଞ୍ଚ କାର୍ଯଞ୍ଚ ତତ୍ତଦୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାରଣମ୍। ଅଂଶେନ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତାସ୍ତା ଯୋନୀଃ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ ।। ୩୬.

ପ୍ରତ୍ୟେକ କାଳ, କାରଣ ଓ କାମ ପାଇଁ, ସେ ତିନି ଲୋକର ଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ଅଂଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶୋତ୍ଥିତେ କଲ୍ପେ ପଞ୍ଚଵିଂଶତି ଵୈ ସମାଃ। ଵିନିଘ୍ନନ୍ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତାନି ମାନୁଷାନେଵ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ ।। ୩୬.

ପଞ୍ଚବିଂଶତି କଳ୍ପ ଆସିଲେ, ପଞ୍ଚବିଂଶତି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବିଶେଷ କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ନାଶ କରିବେ।

କୃତ୍ଵା ବୀଜାଵଶେଷାନ୍ତୁ ମହୀଂ କ୍ରୂରେଣ କର୍ମ୍ମଣା। ସଂଶାତଯିତ୍ଵା ଵୃଷଲାନ୍ ପ୍ରାଯଶସ୍ତାନଧାର୍ମ୍ମିକାନ୍ ।। ୩୬.

ମାଟିରେ କେବଳ ମୁଠି ମୁଠି ମାନ୍ୟ ରଖି, କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବେଶ ଅଧର୍ମିକ ଓ ଅବଜାତିମାନେକୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରିଦେବେ।

ତତଃ ସ ଵୈ ତଦା କଲ୍କିଶ୍ଚରିତାର୍ଥଃ ସସୈନିକଃ। କର୍ମଣା ନିହତା ଯେ ତୁ ସିଦ୍ଧାସ୍ତେ ତୁ ପୁନଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୩୬.

ତାପରେ, କଳ୍କି ସେନା ସହିତ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ; ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ସିଦ୍ଧ ହେବେ।

ଅକସ୍ମାତ୍ କୁପିତାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ମୋହିତାଃ । କ୍ଷପଯିତ୍ଵା ତୁ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ବାଵିନାର୍ଥେନ ଚୋଦିତାନ୍ ।। ୩୬.

ଅଚନ୍ତାରେ, ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଏକାପର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ; ଭବିଷ୍ୟତ କାମ ପାଇଁ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନାଶ କରିଦେବେ।