ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଉଵାଚେଦନ୍ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ନ ଗନ୍ତନ୍ଯଂ ରସାତଲମ୍। ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵୀ ହ୍ଯର୍ଥୋଽଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵୋ ମଯି ଜାଗ୍ରତି ।। ୩୬.

ସେ କହିଲେ: 'ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ପାତାଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଏହି ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା ଏବଂ ମୋ ଉପସ୍ଥିତିରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଭୋଗିଛ।'

ନ ଶକ୍ଯମନ୍ଯଥା କର୍ତୁଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ହି ବଲଵତ୍ତରମ୍ । ସଂଜ୍ଞା ପ୍ରନଷ୍ଟା ଯା ଵୋଽଦ୍ଯ କାମଂ ତାଂ ପ୍ରତିଲପ୍ସ୍ଯଥ ।। ୩୬.

ଏହା ଅନ୍ୟ ଭାବେ କେବେ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କାରଣ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଶକ୍ତି ଅଧିକ ପ୍ରବଳ। ଆଜି ତୁମେ ଯେଉଁ ପରିଚୟ ହରାଇଛ, ସେହି ପରିଚୟ ନିଶ୍ଚୟ ଆଉଥରେ ପାଇପାରିବ।

ପ୍ରାପ୍ତଃ ପର୍ଯ୍ଯାଯକାଲୋ ଵ ଇତି ବ୍ରହ୍ମାଽଭ୍ଯଭାଷତ। ମତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଭୁକ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୂର୍ଜ୍ଜିତମ୍ ।। ୩୬.

ଏହି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଛି—ଏପରି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ। ମୋର କୃପାରେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଶକ୍ତି ଉପଭୋଗ କରିଛ।

ଯୁଗାଖ୍ଯୋ ଦଶ ସଂପୂର୍ଣୋ ଦେଵାନାକ୍ରମ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧନି। ତାଵନ୍ତମେଵ କାଲଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜ୍ଯମଭାଷତ ।। ୩୬.

ଦଶଟି ଯୁଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସମୟକୁ ତୁମର ରାଜ୍ୟର ଅବଧି ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ।

ସାଵର୍ଣିକେ ପୁନସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ରାଜ୍ଯଂ କିଲ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଲୋକାନାମୀଶ୍ଵରୋ ଭାଵୀ ପୌତ୍ରସ୍ତଵ ପୁନର୍ବଲିଃ ।। ୩୬.

ସାବର୍ଣ୍ଣି ଯୁଗରେ ପୁଣି ତୁମର ରାଜ୍ୟ ଆସିବ; ତୁମର ପଉତା ବଳି ପୁଣିଥରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବେ।

ଏଵଂ କିଲମହଂ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୌତ୍ରସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଵଯମ୍। ତଥାହୃତେଷୁ ଲୋକେଷୁ ତପୋଽସ୍ଯ ନ କିଲାଭଵତ୍ ।। ୩୬.

ଏପରି ଭାବରେ ତୁମର ପଉତା ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ମୋତେ କହିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ହରାଗଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ରହିଲା ନାହିଁ।

ଯସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତଯଶ୍ଚାସ୍ଯ ନ କାମାନଭିସନ୍ଧିତାଃ। ତସ୍ମାଦଜେନ ପ୍ରୀତେନ ଦତ୍ତଂ ସାଵର୍ଣିକେଽନ୍ତରେ ।। ୩୬.

ଯେହেতୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ କାମନାରେ ପ୍ରେରିତ ନଥିଲା, ତେଣୁ ଅଜଜନ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ସାବର୍ଣ୍ଣି ଅନ୍ତରାଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ଦେଵରାଜ୍ଯଂ ବଲେର୍ଭାଵ୍ଯମିତି ମାମୀଶ୍ଵରୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ତସ୍ମାଦଦୃଶ୍ଯୋ ଭୂତାନାଂ କାଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ ସ ତିଷ୍ଠତି ।। ୩୬.

ଭଗବାନ୍ ମୋତେ କହିଥିଲେ ଯେ, ବଳି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ହେବେ; ଏହିକାରଣରୁ, ସେ ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।

ପ୍ରୀତେନ ଚାମରତ୍ଵଂ ଵୈ ଦତ୍ତଂ ତୁବ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା। ତସ୍ମାନ୍ନିରୁତ୍ସୁ କସ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ପର୍ଯ୍ଯାଯଂ ସହ ମାକୁଲଃ ।। ୩୬.

ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମକୁ ଅମରତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ମନ ଭଙ୍ଗ କରନି, ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ସହିବା।

ନ ଚ ଶକ୍ଯଂ ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵୈ ଵିସର୍ପିତୁମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧୋଽସ୍ମି ଭଵିଷ୍ଯଂ ଜାନତା ପ୍ରଭୋ ।। ୩୬.

ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବରୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ନିଷେଧ କରିଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ଇମୌ ଚ ଶିଷ୍ଯୌ ଦ୍ଵୌ ମହ୍ଯଂ ତୁଲ୍ଯାଵେତୌ ବୃହସ୍ପତେଃ । ଦୈଵତୈଃ ସହ ସଂରବ୍ଧାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ଵୋ ଧାରଯିଷ୍ଯତଃ ।। ୩୬.

ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋର ଶିଷ୍ୟ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେମାନେ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଯଦ୍ୟପି କ୍ରୋଧିତ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଦୈତେଯାଃ କାଵ୍ଯେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମ୍ମଣା। ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯଯୁଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା ।। ୩୬.

ଏଭଳି କାବ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କାବ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଆଗୁଆଇରେ, ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।

ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵମର୍ଥତ୍ଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁକ୍ରାଚ୍ଚ ଦାନଵାଃ। ସକୃଦାଶଂସମାନାସ୍ତେ ଜଯଂ କାଵ୍ଯେନ ଭାଷିତମ୍ ।। ୩୬.

ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ହେବାକୁ ଶୁଣି, ଦାନବମାନେ ଜୟର ଆଶା ରଖି, କାବ୍ୟଙ୍କ କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ।

ଦଂଶିତାଃ ସାଯୁଧାଃ ସର୍ଵେ ତତୋ ଦେଵାନ୍ ସମାହ୍ଵଯନ୍। ଅଥ ଦେଵାସୁରାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂଗ୍ରାମେ ସମୁପସ୍ଥିତାନ୍ ।। ୩୬.

ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ଏବଂ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠା ହେବାକୁ ଦେଖିଲେ—

ତତଃ ସଂଵୃତ୍ତସନ୍ନାହା ଦେଵାସ୍ତାନ୍ ସମଯୋଧଯନ୍। ଦୈଵାସୁରେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଵର୍ତ୍ତମାନେ ଶତଂ ସମାଃ। ଅଜଯନ୍ନସୁରା ଦେଵାନ୍ ଭଗ୍ନା ଦେଵା ଅମନ୍ତ୍ରଯନ୍ ।। ୩୬.

ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଶତ ବର୍ଷ ଚାଲିଲା, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଜୟ ହାସଲ କଲେ, ହାରିଥିବା ଦେବତାମାନେ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କଲେ।

ଷଣ୍ଡାମାର୍କପ୍ରଭାଵଂ ନ ଜାନୀମସ୍ତ୍ଵ ସୁରୈର୍ଵଯମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାର୍ଯ୍ଯଂ ଚାତ୍ମହିତଞ୍ଚ ଯତ୍ ।। ୩୬.

ଶଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେବତାମାନେ ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ; ତେଣୁ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆମେ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦରକାର।

ତଜ୍ଜ୍ଞାନାପହୃତାଵେତୌ କୃତ୍ଵା ଜେଷ୍ଯାମହେଽସୁରାନ୍ । ଅଥୋପାମନ୍ତ୍ରଯନ୍ ଦେଵାଃ ଷଣ୍ଡାମାର୍କୌ ତୁ ତାଵୁଭୌ ।। ୩୬.

ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ନେଇ ନେଲେ, ଆମେ ଅସୁରମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇବା; ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଶଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।

ଯଜ୍ଞେ ସମାହ୍ଵଯିଷ୍ଯାମସ୍ତ୍ଯଜତମସୁରାନ୍ ଦ୍ଵିଜୌ । ଗ୍ରହଂ ତଂ ଵା ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମୋ ହ୍ଯନୁଜିତ୍ଯ ତୁ ଦାନଵାନ୍ ।। ୩୬.

ଯଜ୍ଞରେ ଆମେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା—ସେମାନେ ଅସୁରମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ; କିମ୍ବା ଦାନବମାନେକୁ ହରାଇ, ଆମେ ସେମାନେକୁ ବନ୍ଧିବା।

ଏଵଂ ତତ୍ଯଜତୁସ୍ତୌ ତୁ ଷଣ୍ଡାମାର୍କୌ ତଦାସୁରାନ୍ । ତତୋ ଦେଵା ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଦାନଵାଶ୍ଚ ପରାଭଵମ୍ ।। ୩୬.

ଏଭଳି ଶଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କ ଅସୁରମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଜୟ ଲାଗିଲେ, ଦାନବମାନେ ହାରିଗଲେ।

ଦେଵାସୁରାନ୍ ପରାଭାଵ୍ଯ ଷଣ୍ଡାମାର୍କାଵୁପାଗମନ୍। କାଵ୍ଯଶାପାଭିଭୂତାଶ୍ଚ ହ୍ଯନାଧାରାଶ୍ଚ ତେ ପୁନଃ ।। ୩୬.

ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ଛଅ ଜଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସିଲେ; କାବ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ଆଧାରହୀନ ହେଲେ।

ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତଦା ଦେଵୈର୍ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ରସାତଲମ୍। ଏଵଂ ନିରୁଦ୍ଯମାସ୍ତେ ଵୈ କୃତାଃ ଶକ୍ରେଣ ଦାନଵାଃ। ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଶାପେନ ଭୃଗୁନୈମିତ୍ତିକେନ ଚ ।। ୩୬.

ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ସେମାନେକୁ ମାରିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଥିବା ସେ ଦାନବମାନେ, ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ଓ କାରଣରୁ, ସେଇଠୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ହେଲେ।

ଜଜ୍ଞେ ପୁନଃ ପୁନର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଜ୍ଞେ ଚ ଶିଥିଲେ ପ୍ରଭୁଃ। କର୍ତ୍ତୁଂ ଧର୍ମ୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନମଧର୍ମ୍ମସ୍ଯ ଚ ନାଶନମ୍ ।। ୩୬.

ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ଅବନତିକୁ ପାଉଥିଲା, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ପୁଣିପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଓ ଅଧର୍ମକୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ।

ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ନିଦେଶେ ତୁ ଯେଽସୁରା ନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ମନୁଷ୍ଯଵଧ୍ଯାଂସ୍ତାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯାହାରଯତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୬.

ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନିନଥିବା ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ହେବାକୁ ଘୋଷଣା କଲେ।

ଧର୍ମ୍ମାନ୍ନାରାଯଣସ୍ତସ୍ମାନ୍ ସମ୍ଭୂତଶ୍ଚାକ୍ଷୁଷେଽନ୍ତରେ। ଯଜ୍ଞଂ ପ୍ରଵର୍ତଯାମାସ ଚୈତ୍ଯେ ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ ।। ୩୬.

ଧର୍ମରୁ ନାରାୟଣ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଚୈତ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵେ ତଦାନ୍ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମୈଵାସୀତ୍ ପୁରୋହିତଃ। ଚତୁର୍ଥ୍ଯାନ୍ତୁ ଯୁଗାଖ୍ଯାଯାମାପନ୍ନେଷ୍ଵସୁରେଷ୍ଵଥ ।। ୩୬.

ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ପୁରୋହିତ ହେଲେ; ଚତୁର୍ଥ ଯୁଗରେ, ଦାନବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ।

ସମ୍ଭୂତଃ ସ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତର୍ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ଵଧେ। ଦ୍ଵିତୀଯୋ ନରସିଂଙୋଽଭୂଦ୍ରୁଦ୍ରଃ ସୁରପୁରସ୍ସରଃ ।। ୩୬.

ସେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବତାର ନରସିଂହ ହେଇ, ରୁଦ୍ର ଭାବେ ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ହେଲେ।

ବଲିସଂସ୍ଥେଷୁ ଲୋକେଷୁ ତ୍ରେତାଯାଂ ସପ୍ତମେ ଯୁଗେ। ଦୈତ୍ଯୈସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯ ଆକ୍ରାନ୍ତେ ତୃତୀଯୋ ଵାମନୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୬.

ବଲି ଲୋକମାନେ ରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତ୍ରେତାଯୁଗର ସପ୍ତମ ଯୁଗରେ, ଦାନବମାନେ ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିଲେ, ତେବେ ତୃତୀୟ ଅବତାର ବାମନ ଆସିଲେ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ଯାତ୍ମାନମଙ୍ଗେଷୁ ବୃହସ୍ପତିପୁରସ୍ସରମ୍। ଯଜମାନନ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରମଦିତ୍ଯାଃ କୁଲନନ୍ଦନଃ। ଦ୍ଵିଜୋ ଭୂତ୍ଵା ଶୁଭେ କାଲେ ବଲିଂ ଵୈରୋଚନମ୍ପୁରା ।। ୩୬.

ନିଜ ଦେହକୁ ଅନ୍ଗଅଂଶରେ ସଂକୁଚିତ କରି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀ ଥିବାବେଳେ, ଆଦିତ୍ୟବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଶୁଭ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ପୁରୁଣା ବିରୋଚନପୁତ୍ର ବଲିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଭଵାନ୍ ରାଜା ତ୍ଵଯି ସର୍ଵ୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଦାତୁମର୍ହସି ମେ ରାଜନ୍ ଵିକ୍ରମାଂସ୍ତ୍ରୀନିତି ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୬.

ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ରାଜା, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମରେ ଅବସ୍ଥିତ। ରାଜା, ମୋତେ ତୁମେ ତିନି ପଦ ଜମି ଦେବା ଉଚିତ, ଏମିତି ପ୍ରଭୁ କହିଲେ।