ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶୁଚଯେ ରେରିହାଣାଯ ସଦ୍ଯୋଜାତାଯ ମୃତ୍ଯଵେ। ପିଶିତାଶାଯ ଖର୍ଵାଯ ମେଧାଯ ଵୈଦ୍ଯୁତାଯ ଚ ।। ୩୫.

ତୁମେ ପବିତ୍ର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ସତ୍ୱର ଜନ୍ମିତ, ମୃତ୍ୟୁ; ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା, ବାମନ ରୂପୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଆଳୋକ ରୂପୀ।

ଵ୍ଯାଶ୍ରିତାଯ ଶ୍ରଵିଷ୍ଟାଯ ଭାରତାଯାନ୍ତରିକ୍ଷଯେ। କ୍ଷମାଯ ସହ ମାନାଯ ସତ୍ଯାଯ ତପନାଯ ଚ ।। ୩୫.

ତୁମେ ଶରଣ ଦେଇଥିବା, ସବୁଠାରେ ଖ୍ୟାତି, ଭାରତ ବଂଶୀ, ମଧ୍ୟାକାଶରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ଧୈର୍ୟ, ଶକ୍ତି, ସମ୍ମାନ, ସତ୍ୟ ଓ ତାପ ରୂପୀ।

ତ୍ରିପୁରଘ୍ନାଯ ଦୀପ୍ତାଯ ଚକ୍ରାଯ ରୋମଶାଯ ଚ। ତିଗ୍ମାଯୁଧାଯ ମେଧ୍ଯାଯ ସିଦ୍ଧାଯ ଚ ପୁଲସ୍ତଯେ ।। ୩୫.

ତୁମେ ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ଚମକୁଥିବା, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଲୋମଶ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ପବିତ୍ର, ସିଦ୍ଧ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ।

ରୋଚମାନାଯ ଖଣ୍ଡାଯ ସ୍ଫୀତାଯ ଋଷଭାଯ ଚ। ଭୋଗିନେ ପୁଞ୍ଜମାନାଯ ଶାନ୍ତାଯୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସେ ।। ୩୫.

ତୁମେ ଚମକୁଥିବା, ଖଣ୍ଡ ରୂପୀ, ପ୍ରଚୁର, ବୃଷ; ସର୍ପ, ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶୁକ୍ର ଧାରୀ।

ଅଘଘ୍ନାଯ ମଖ୍ଘ୍ନାଯ ମୃତ୍ଯଵେ ଯଜ୍ଞିଯାଯ ଚ। କୃଶାନଵେ ପ୍ରଚେତାଯ ଵହ୍ନଯେ କିଶଲାଯ ଚ ।। ୩୫.

ତୁମେ ପାପ ନାଶକ, ଯଜ୍ଞ ନାଶକ, ମୃତ୍ୟୁ, ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଅଗ୍ନି ଓ କିଶଳୟ ରୂପୀ।

ସିକତ୍ଯାଯ ପ୍ରସନ୍ନାଯ ଵରେଣ୍ଯାଯୈଵ ଚକ୍ଷୁଷେ। କ୍ଷିପ୍ରେଗଵେ ସୁଧନ୍ଵାଯ ପ୍ରମେଧ୍ଯାଯ ପ୍ରିଯାଯ ଚ ।। ୩୫.

ତୁମେ ବାଳୁ ରୂପୀ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦୃଷ୍ଟି ଧାରୀ; ତୀବ୍ର ବୃଷ, ଉତ୍ତମ ଧନୁଧାରୀ, ପ୍ରଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟ।

ରକ୍ଷୋଘ୍ନାଯ ପଶୁଘ୍ନାଯ ଵିଘ୍ନାଯ ଶଯନାଯ ଚ। ଵିଭ୍ରାନ୍ତାଯ ମହନ୍ତାଯ ଅନ୍ତଯେ ଦୁର୍ଗମାଯ ଚ ।। ୩୫.

ତୁମେ ଦେମନ ନାଶକ, ପଶୁ ନାଶକ, ବାଧା, ଶୟନ କରୁଥିବା; ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ବଡ, ଶେଷ ଓ ଦୁର୍ଲଭ।

ଦକ୍ଷାଯ ଚ ଜଘନ୍ଯାଯ ଲୋକାନାମୀଶ୍ଵରାଯ ଚ। ଅନାମଯାଯ ଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଯ ସଂହତ୍ଯାଧିଷ୍ଠିତାଯ ଚ ।। ୩୫.

ତୁମେ ଦକ୍ଷ, ନିମ୍ନ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଶ୍ୱାମୀ; ରୋଗ ହୀନ, ସିଧା, ଏକତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ।

ହିରଣ୍ଯବାହଵେ ଚୈଵ ସତ୍ଯାଯ ଶମନାଯ ଚ। ଅସିକଲ୍ଯାଯ ମାଘାଯ ରୀରିଣ୍ଯାଯୈକଚକ୍ଷୁଷେ ।। ୩୫.

ତୁମେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାହୁ ଧାରୀ, ସତ୍ୟବାନ, ଶାନ୍ତିଦାୟକ; କଳା ଚର୍ମ ଧାରୀ, ମାଘ ମାସରେ ଜନ୍ମିତ, ନାଶକ ଓ ଏକନୟନ।

ଶ୍ରେଷ୍ଠାଯ ଵାମଦେଵାଯ ଈଶାନାଯ ଚ ଧୀମତେ। ମହାକଲ୍ପାଯ ଦୀପ୍ତାଯ ରାଦେନାଯ ହସାଯ ଚ ।। ୩୫.

ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବାମଦେବ, ଈଶାନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ; ବଡ ଅବଧି ଧାରୀ, ଚମକୁଥିବା, ଆଲୋକମୟ ଓ ହସୁଥିବା।

ଵୃତଧନ୍ଵନେ କଵିଚିନେ ରଥିନେ ଚ ଵରୂଥିନେ। ଭୃଗୁନାଥାଯ ଶୁକ୍ରାଯ ଵହ୍ନିରିଷ୍ଟାଯ ଧୀମତେ ।। ୩୫.

ତୁମେ ବକ୍ର ଧନୁଧାରୀ, ଚତୁର, ରଥୀ, ସେନାପତି; ଭୃଗୁଙ୍କ ନାଥ, ପବିତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ।

ଅଘାଯ ଅଘଶଂସାଯ ଵିପ୍ରିଯାଯ ପ୍ରିଯାଯ ଚ । ଦିଗ୍ଵାସଃକୃତ୍ତିଵାସାଯ ଭଗଘ୍ନାଯ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। ୩୫.

ତୁମେ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିବା, ଅମିତ୍ର, ମିତ୍ର; ଆକାଶବାସୀ, ଚର୍ମବାସୀ, ଭାଗ୍ୟ ନାଶକ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ପଶୂନାଂ ପତଯେ ଚୈଵ ଭୂତାନାଂ ପତଯେ ନମଃ। ପ୍ରଣନେ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମ୍ନେ ସ୍ଵଧାଯୈ ଚ ସୁଧାଯ ଚ ।। ୩୫.

ପଶୁମାନଙ୍କର ନାଥ, ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥକୁ ନମସ୍କାର; ଶ୍ୱାସ, ଋକ୍, ଯଜୁର, ସାମ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅମୃତକୁ।

ଵଷଟ୍କାରତମାଯୈଵ ତୁଭ୍ଯମନ୍ତାତ୍ମନେ ନମଃ । ସ୍ରଷ୍ଟ୍ରେ ଧାତ୍ରେ ତଥା ହୋତ୍ରେ ହର୍ତ୍ରେ ଚ କ୍ଷପଣାଯ ଚ ।। ୩୫.

‘ବଷଟ୍’ ଶବ୍ଦର ସ୍ବରୂପ, ଅନ୍ତରାତ୍ମା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଧାରଣକର୍ତ୍ତା, ହୋତା, ହର୍ତ୍ତା ଓ ନିଶ୍ଚୟକୁ।

ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵାଯୈଵ ତୁଭ୍ଯଂ କାଲାତ୍ମନେ ନମଃ। ଵସଵେ ଚୈଵ ସାଧ୍ଯାଯ ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ଯାଶ୍ଵିନାଯ ଚ ।। ୩୫.

ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ରୂପୀ, କାଳର ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ।

ଵିଶ୍ଵାଯ ମରୁତେ ଚୈଵ ତୁଭ୍ଯନ୍ଦେଵାତ୍ମନେ ନମଃ। ଅଗ୍ନିସୋମର୍ତ୍ଵିଗିଜ୍ଯାଯ ପଶୁମନ୍ତ୍ରୌଷଧାଯ ଚ ।। ୩୫.

ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ମାରୁତ, ଦେବମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ପୁରୋହିତ, ପ୍ରଶଂସିତ, ପଶୁମାନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧକୁ।

ଦକ୍ଷିଣାଵଭୃଥାଯୈଵ ତୁଭ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞାତ୍ମନେ ନମଃ । ତପସେ ଚୈଵ ସତ୍ଯାଯ ତ୍ଯାଗାଯ ଚ ଶମାଯ ଚ ।। ୩୫.

ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନର ରୂପୀ, ଯଜ୍ଞର ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତପ, ସତ୍ୟ, ବିରାଗ ଓ ଶାନ୍ତିକୁ।

ଅହିଂସାଯାପ୍ଯଲୋଭାଯ ସୁଵେଶାଯାତିଶାଯ ଚ। ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତାଯ ତୁଭ୍ଯଂ ଯୋଗାତ୍ମନେ ନମଃ ।। ୩୫.

ଅହିଂସା, ଲୋଭ ନଥିବା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଯୋଗର ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ପୃଥିଵ୍ଯୈ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ଦିଵାଯ ଚ ମହାଯ ଚ। ଜନସ୍ତପାଯ ସତ୍ଯାଯ ତୁଭ୍ଯଂ ଲୋକାତ୍ମନେ ନମଃ ।। ୩୫.

ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମହାଲୋକ, ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ ଓ ସତ୍ୟଲୋକର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ଅଵ୍ଯକ୍ତାଯାଥ ମହତେ ଭୂତାଯୈଵୋନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ଚ । ତନ୍ମାତ୍ରାଯ ମହାନ୍ତାଯ ତୁଭ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵାତ୍ମନେ ନମଃ ।। ୩୫.

ଅପ୍ରକାଶ, ମହାତ୍ତ୍ୱ, ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ମହାନ୍ ତତ୍ତ୍ୱର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନିତ୍ଯାଯ ଚାର୍ଥଲିଙ୍ଗାଯ ସୂକ୍ଷ୍ମାଯ ଚେତନାଯ ଚ। ଶୁଦ୍ଧାଯ ଵିଭଵେ ଚୈଵ ତୁଭ୍ଯଂ ନିତ୍ଯାତ୍ମନେ ନମଃ ।। ୩୫.

ନିତ୍ୟ, ଅର୍ଥ ସୂଚକ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଚେତନାମୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମସ୍ତେ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସ୍ଵରାନ୍ତେଷୁ ଭଵାଦିଷୁ। ସତ୍ଯାନ୍ତେଷୁ ମହାନ୍ତେଷୁ ଚତୁର୍ଷୁ ଚ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। ୩୫.

ତିନି ଲୋକରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ସୀମାରେ, ଭବ ଆଦି ଅବସ୍ଥାରେ, ସତ୍ୟର ସୀମାରେ, ମହାନ୍ ଲୋକରେ ଓ ଚାରି ଲୋକରେ ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମଃସ୍ତୋତ୍ରେ ମଯା ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ ସଦସଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵିଭୋ। ମଦ୍ଭକ୍ତ ଇତି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ ସର୍ଵନ୍ତତ୍ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୩୫.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ କହାଯାଇଛି, ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ସେହି ସବୁକୁ ତୁମେ କ୍ଷମା କରିବା।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ଏଵମାରାଧ୍ଯ ଦେଵେଶମୀଶାନଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍। ବ୍ରହ୍ମେତି ପ୍ରଣତସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୬.

ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ନୀଳଲୋହିତ ଈଶାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ପୂଜା କରି, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

କାଵ୍ଯସ୍ଯ ଗାତ୍ରଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ହସ୍ତେନ ପ୍ରୀତିମାନ୍ ଭଵଃ। ନିକାମଂ ଦର୍ଶନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ।। ୩୬.

ଭବ ଖୁସି ହୋଇ କାବ୍ୟାଙ୍କର ଦେହକୁ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତଃ ସୋଽନ୍ତର୍ହିତେ ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵେଶାନୁଚରେ ତଦା। ତିଷ୍ଠନ୍ତୀଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଜଯନ୍ତୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୬.

ସେ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କର ସହଚରୀ ଜୟନ୍ତୀ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।

କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ସୁଭଗେ କା ଵା ଦୁଃଖିତେ ମଯି ଦୁଃଖିତା। ମହତା ତପସା ଯୁକ୍ତଂ କିମର୍ଥଂ ମାଞ୍ଜୁଗୋପସି ।। ୩୬.

ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର? ମୋତେ ଦୁଃଖ ହେବାରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ? ବଡ଼ ତପସ୍ୱିନୀ ହୋଇ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁଛ?

ଅନଯା ସତତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଶ୍ରଯେଣ ଦମେନ ଚ। ସ୍ନେହେନ ଚୈଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଵରଵର୍ଣିନି ।। ୩୬.

ଏହି ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି, ବିନୟ, ଦମ ଓ ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ଖୁସି ହୋଇଛି।

କିମିଚ୍ଛସି ଵରାରେହେ କସ୍ତେ କାମଃ ସମୃଧ୍ଯତାମ୍। ତଂ ତେ ସଂପୂରଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଯଦ୍ଯପି ସ୍ଯାତ୍ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୩୬.

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? କଣ ଇଚ୍ଛା? ସେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି, ଯଦିଓ ଏହା ବହୁତ କଷ୍ଟ ସାଧ୍ୟ।