ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ବ୍ରାହ୍ମେଣ ତେଜସା ଯୁକ୍ତଃ ସ ଚାତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ। ତସ୍ଯାମେଵ ତୁ ଚତ୍ଵାରଃ ପୁତ୍ରାଃ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ।। ୪.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ଵି ତେଜ ଥିବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ; ସେଇ ଅଙ୍ଗୀଠାରୁ ଶୁକ୍ରଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ।

ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵରୂତ୍ରୀ ଦ୍ଵାଵେତୌ ଶଣ୍ଡାମର୍କୌ ଚ ତାଵୁଭୌ। ତେ ତଦାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶା ବ୍ରହ୍ମ କଲ୍ପାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ ।। ୪.

ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ବରୂତ୍ରୀ—ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଏବଂ ଶଣ୍ଡ ଓ ମାର୍କ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ; ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ରଞ୍ଜନଃ ପୃଥୁରଶ୍ମିଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯଶ୍ଚ ବୃହଦ୍ଗିରାଃ। ଵରୂତ୍ରିଣଃ ସୁତା ହ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାଃ ସୁରଯାଜକାଃ ।। ୪.

ରଞ୍ଜନ, ପୃଥୁ, ଅଶ୍ମି ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୃହଦ୍ଗିରା—ଏହିମାନେ ବରୂତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ, ବ୍ରହ୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଦେବପୂଜାରେ ଲିନ।

ଇଜ୍ଯାଧର୍ମଵିନାଶାର୍ଥଂ ମନୁମେତ୍ଯାଭ୍ଯଯୋଜଯନ୍। ନିରସ୍ଯମାନଂ ଵୈ ଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେନ୍ଦ୍ରୋ ମନୁମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୪.

ଅନ୍ୟାୟ ଯଜ୍ଞ ନାଶ ପାଇଁ, ସେମାନେ ମନୁଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ମନୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଏତୈରେଵ ତୁ କାମଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମି ଯାଜନମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଦେଶାଦପାକ୍ରମନ୍ ।। ୪.

'ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଯଜ୍ଞ କରାଇବି,' ବୋଲି ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତିରୋଭୂତେଷୁ ତେଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ରୋ ଧର୍ମପତ୍ନୀଞ୍ଚ ଚେତନାମ୍। ଗ୍ରହେଣ ମୋଚଯିତ୍ଵା ତୁ ତତଃ ସୋଽନୁସସାର ତାମ୍ ।। ୪.

ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ମନକୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ତତ ଇନ୍ଦ୍ରଵିନାଶାଯ ଯତମାନାନ୍ ଯତୀଂସ୍ତୁ ତାନ୍ । ତତ୍ରାଗତାନ୍ ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଷ୍ଟାନିନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରହନ୍ଯତୁ। ସୁଷ୍ଵାପ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵେଦ୍ଯାଂ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣେ ତତଃ ।। ୪.

ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିବା ସେଉଁଠି ଯୋଗୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ ଏବଂ ପୁନି ଦେଖାଗଲେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହାର କଲେ; ପରେ ସେ ଦେବଦେବଙ୍କ ବେଦିର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୁଇ ପଡିଲେ।

ତେଷାନ୍ତୁ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣାନାଂ ତତ୍ର ଶାଲାଵୃକୈଃ ସହ। ଶୀର୍ଷାଣି ନ୍ଯପତଂସ୍ତାନି ଖର୍ଜୂରାଣ୍ଯଭଵଂସ୍ତତଃ ।। ୪.

ସେଠାରେ, ସେମାନେ ଶାଳାଓଁଡା ସହିତ ଖାଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଖସିଗଲା, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଖଜୁରି ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଏଵଂ ଵରୂତ୍ରିଣଃ ପୁତ୍ରା ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ନିହତାଃ ପୁରା। ଯଜନ୍ଯାଂ ଦେଵଯାନୀ ଚ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଦୁହିତାଽଭଵତ୍ ।। ୪.

ଏଭଳି, ବରୂତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ହତ ହେଲେ, ଏବଂ ଦେବୟାନୀ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ହେଲେ।

ତ୍ରିଶିରା ଵିଶ୍ଵରୂପସ୍ତୁ ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵନ୍ମହାନ୍। ଵିଶ୍ଵରୂପାନୁଜଶ୍ଚାପି ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଯମଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୪.

ତ୍ରିଶିରା, ଯିଏ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ତ୍ୱଷ୍ଟାର ପୁଅ ଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଯମ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ।

ଭୃଗୋସ୍ତୁ ଭୃଗଵୋ ଦେଵା ଜଜ୍ଞିରେ ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମଜାଃ। ଦେଵ୍ଯାଂ ତାନ୍ସୁଷୁଵେ ସର୍ଵାନ୍କାଵ୍ଯଶ୍ଚୈଵାତ୍ମଜାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪.

ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶଟି ଦିବ୍ୟ ପୁଅ ଭୃଗୁମୁନି ଭାବରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ କାବ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଭୁଵନୋ ଭାଵନଶ୍ଚୈଵ ଅନ୍ଯଶ୍ଚାନ୍ଯାଯତସ୍ତଥା। କ୍ରତୁଃଶ୍ରଵାଶ୍ଚ ମୂର୍ଦ୍ଧା ଚ ଵ୍ଯଜଯୋ ଵ୍ଯଶ୍ରୁଷଶ୍ଚ ଯଃ। ପ୍ରସଵ ଶ୍ଚାପ୍ଯଜଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵାଦଶୋଽଧିପତିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୪.

ଭୁବନ, ଭାବନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, କ୍ରତୁ, ଶ୍ରବା, ମୂର୍ଦ୍ଧା, ବ୍ୟଶୟ, ବ୍ୟଶ୍ରୁଷ, ପ୍ରସବ ଏବଂ ଅଜ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶଜଣ ମହାନ୍ତି ନାୟକ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାନ୍ତି।

ଇତ୍ଯେତେ ଭୃଗଵୋ ଦେଵାଃ ସ୍ମୃତା ଦ୍ଵାଦଶ ଯାଜ୍ଞିକାଃ । ପୌଲୋମ୍ଯଜନଯତ୍ପୁତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠଂ ଵଶିନଂ ଵିଭୁମ୍ ।। ୪.

ଏହି ଭୃଗୁମୁନିମାନେ ଦ୍ୱାଦଶଜଣ ଯଜ୍ଞିକ ଦେବତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୌଳୋମୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମିତ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।

ଵ୍ଯାଧିତଃ ସୋଽଷ୍ଟମେ ମାସି ଗର୍ଭକ୍ରୂରେଣ କର୍ମଣା। ଚ୍ଯଵନାଚ୍ଚ୍ଯଵନାସୋଽଥ ଚେତନସ୍ତୁ ପ୍ରଚେତସଃ। ପ୍ରାଚେତସାଚ୍ଚ୍ଯଵନକ୍ରୋଧାଦଧ୍ଵାନଂ ପୁରୁଷାଦଜଃ ।। ୪.

ଅଷ୍ଟମ ମାସରେ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଚ୍ୟବନ, ଯିଏ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ, ସଚେତନ ଥିଲେ। ପ୍ରାଚେତସଙ୍କୁ ଚ୍ୟବନଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଅଧ୍ୱାନା ନାମକ ଅଜର ପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ।

ଜନଯାମାସ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ସୁକନ୍ଯାଯାଞ୍ଚ ଭାର୍ଗଵଃ। ଆତ୍ମଵାନଂ ଦଧୀଚଞ୍ଚ ତାଵୁଭୌ ସାଧୁସଂମତୌ ।। ୪.

ଭାର୍ଗବ ସୁକନ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ—ଆତ୍ମବାନ୍ ଏବଂ ଦଧୀଚି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତୀ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ।

ସାରସ୍ଵତଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଦଧୀଚାଚ୍ଚୋପପଦ୍ଯତେ। ରୁଚୀ ପତ୍ନୀ ମହାଭାଗା ଆତ୍ମଵାନସ୍ଯ ନାହୁଷୀ ।। ୪.

ଦଧୀଚି ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ସାରସ୍ୱତ ଜନ୍ମିଲେ। ଆତ୍ମବାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରୁଚି, ଯିଏ ନାହୁଷ ବଂଶର ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଊର୍ଵୋଋଷିର୍ଜଜ୍ଞେ ଊରୂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ମହାଯଶାଃ । ଔର୍ଵଶ୍ଚାସୀଦୃଚୀକସ୍ତୁ ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସଦୃଶପ୍ରଭଃ ।। ୪.

ତାଙ୍କଠାରୁ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଋଷି ଉର୍ବ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଉରୁ ଭେଦି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଔର୍ବ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।

ଜମଦଗ୍ନିଋଚୀକସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଜାଯତ। ଭୃଗୋଶ୍ଚ ରୁଚିପର୍ଯାଯେ ରୌଦ୍ରଵୈଷ୍ଣଵଯୋସ୍ତଥା ।। ୪.

ଋଚୀକ ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ। ଭୃଗୁଙ୍କ ବଂଶରେ ରୁଚିଠାରୁ ରୌଦ୍ର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଗୋତ୍ରର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଜମନାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ଜମଦଗ୍ନିରଜାଯତ। ରେଣୁକା ଜମଦଗ୍ନେସ୍ତୁ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍। ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରମଯଂ ରାମଂ ସୁଷୁଵେଽମିତତେଜସମ୍ ।। ୪.

ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବିଷ୍ଣୁ ଗୋତ୍ରରୁ ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ। ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରେଣୁକା ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଏକତ୍ର ଏବଂ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ଔର୍ଵସ୍ଯାସୀତ୍ପୁତ୍ରଶତଂ ଜମଦଗ୍ନିପୁରାଗେମମ୍ । ତେଷାଂ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଭାର୍ଗଵାଣାଂ ପରସ୍ପରାତ୍ ।। ୪.

ଔର୍ବଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ବଂଶରୁ ମଧ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭାର୍ଗବମାନଙ୍କ ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ପରସ୍ପର ଜନ୍ମିଲେ।

ଋଷ୍ଯନ୍ତରେଷୁ ଵୈ ବାହ୍ଯା ବହଵୋ ଭାର୍ଗଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଵତ୍ସୋ ଵିଶ୍ଵୋଽଶ୍ଵିଷେଣଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଃ ପଥ୍ଯଃ ସଶୌନକଃ। ଗୋତ୍ରେଣ ସପ୍ତମା ହ୍ଯେତେ ପକ୍ଷା ଜ୍ଞେଯାସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵାଃ ।। ୪.

ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ବହୁତ ଭାର୍ଗବ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବତ୍ସ, ବିଶ୍ୱ, ଅଶ୍ୱିଷେଣ, ପାଣ୍ଡ, ପଥ୍ୟ, ଶୌନକ—ଏହି ସପ୍ତଜଣ ଭାର୍ଗବ ଗୋତ୍ରର ଶାଖା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ।

ଶ୍ରୃଣୁତାଙ୍ଗିରସୋ ଵଂଶମଗ୍ନେଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଯସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ସମ୍ଭୂତା ଭାରଦ୍ଵାଜାଃ ସଗୌତମାଃ। ଦେଵାଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସୋ ମୁଖ୍ଯାସ୍ତ୍ଵିଷୁମନ୍ତୋ ମହୌଜସଃ ।। ୪.

ଏବେ ଆପଣମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଧୀର ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହାଠାରୁ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଏବଂ ଗୌତମ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଆଙ୍ଗିରସ ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ସୁରୂପା ଚୈଵ ମାରୀଚୀ କାର୍ଦ୍ଦମୀ ଚ ତଥା ସ୍ଵରାଟ୍। ପଥ୍ଯା ଚ ମାନଵୀ କନ୍ଯା ତିସ୍ରୋ ଭାର୍ଯାସ୍ତ୍ଵଥର୍ଵଣଃ। ଇତ୍ଯେତାଙ୍ଗିରସଃ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତାସୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସନ୍ତତିମ୍ ।। ୪.

ସୁରୂପା, ଯିଏ ମାରୀଚିଙ୍କ କନ୍ୟା; କାର୍ଦ୍ଦମୀ ଏବଂ ସ୍ୱରାଟ; ପଥ୍ୟା, ଯିଏ ମନୁଙ୍କ କନ୍ୟା—ଏହି ତିନିଜଣ ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ। ଏହିମାନେ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବିବରଣୀ ଏବେ କହିବି।

ଅଥର୍ଵଣସ୍ତୁ ଦାଯାଦାସ୍ତାସୁ ଜାତାଃ କୁଲୋଦ୍ଵହାଃ। ଉତ୍ପନ୍ନା ମହତା ଚୈଵ ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ ।। ୪.

ଏହିମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ବଂଶଧର ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୃହ ପରମ୍ପରାକୁ ଅଗ୍ରଗତି କଲେ, ଏବଂ ମହା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ବୃହସ୍ପତିଃ ସୁରୂପାଯାଂ ଗୌତମଃ ସୁଷୁଵେ ସ୍ଵରାଟ୍। ଅଵନ୍ଧ୍ଯଂ ଵାମଦେଵଞ୍ଚ ଉତଥ୍ଯମୁଶିଜନ୍ତଥା ।। ୪.

ସୁରୂପାଠାରୁ ବୃହସ୍ପତି ଜନ୍ମିଲେ, ସ୍ୱରାଟଠାରୁ ଗୌତମ ଜନ୍ମିଲେ। ବିଶିଷ୍ଟ ବାମଦେବ, ଉତଥ୍ୟ ଏବଂ ଉଶିଜ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଧିଷ୍ଣୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ପଥ୍ଯାଯାଂ ସଂଵର୍ତଶ୍ଚୈଵ ମାନସଃ। ଵିଚିତ୍ତଶ୍ଚ ତଥାଯସ୍ଯଃ ଶରଦ୍ଵାଂଶ୍ଚାପ୍ଯୁତଥ୍ଯଜଃ ।। ୪.

ପଥ୍ୟାଠାରୁ ଧିଷ୍ଣୁ ପୁଅ ହେଲେ, ମାନସଠାରୁ ସଂବର୍ତ୍ତ ଜନ୍ମିଲେ। ବିଚିତ୍ତ, ଆୟସ୍ୟ ଏବଂ ଉତଥ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଶରଦ୍ୱାନ୍ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅଶିଜୋ ଦୀର୍ଘତମା ବୃହଦୁତ୍ଥୋ ଵାମଦେଵଜଃ। ଧିଷ୍ଣୁଃ ପୁତ୍ରାଃ ସୁଧନ୍ଵାନ ଋଷଭଶ୍ଚ ସୁଧନ୍ଵନଃ।।୪.୧୦୨ ରଥକାରାଃ ସ୍ମୃତା ଦେଵା ଋଷଯୋ ଯେ ପରିଶ୍ରୁତାଃ। ବୃହସ୍ପତେର୍ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଵିଶ୍ରୁତଃ ସୁମହାଯଶାଃ ।। ୪.

ଅଶିଜ, ଦୀର୍ଘତମା, ବୃହଦୁତ୍ଥ, ଯିଏ ବାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ; ଧିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁଅ ସୁଧନ୍ବନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଋଷଭ। ରଥକାରମାନେ ଦେବତା ଋଷି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ।

ଅଙ୍ଗିରସସ୍ତୁ ସଂଵର୍ତ୍ତୋ ଦେଵାନଙ୍ଗିରସଃ ଶ୍ରୃଣୁ। ବୃହସ୍ପତେର୍ଯଵୀଯାଂସୋ ଦେଵା ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୪.

ଏବେ ତୁମେ ଅଙ୍ଗିରାସ, ସଂବର୍ତ୍ତ ଏବଂ ଦେବମାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରାସମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗିରାସ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ଔରସାଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରାଃ ସୁରୂପାଯାଂ ଵିଜଜ୍ଞିରେ। ଔଦାର୍ଯାଯୁର୍ଦନୁର୍ଦକ୍ଷୋ ଦର୍ଭଃ ପ୍ରାଣସ୍ତଥୈଵ ଚ। ହଵିଷ୍ମାଂଶ୍ଚ ହଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ କ୍ରତୁଃ ସତ୍ଯଶ୍ଚ ତେ ଦଶ ।। ୪.

ସୁରୂପାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଔରସ ଅଙ୍ଗିରାସ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ହେଲେ: ଔଦାର୍ୟ, ଆୟୁ, ଧନୁର୍, ଦକ୍ଷ, ଦର୍ଭ, ପ୍ରାଣ, ହବିଷ୍ମାନ, ହବିଷ୍ଣୁ, କ୍ରତୁ ଏବଂ ସତ୍ୟ—ଏହି ଦଶଜଣ।