ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଵେଦମନ୍ତ୍ର ପରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଜାପତିଗୁଣୋଦ୍ଭଵାଃ। ଅନନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଞ୍ଚ ତପଶ୍ଚ ପରମଂ ଭୁଵି ।। ୪.

ସମସ୍ତେ ବେଦମନ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଗୁଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ । ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପରମ ତପସ୍ୟା ।

ସର୍ଵେ ହି ଵଯମେତେ ଚ ତଵୈଵ ପ୍ରସଵଃ ପ୍ରଭୋ। ବ୍ରହ୍ମ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୈଵ ଲୋକାଶ୍ଚୈଵ ଚରାଚରାଃ ।। ୪.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ—ସବୁ ଆପଣଙ୍କର ସନ୍ତାନ।

ମରୀଚିମାଦିତଃ କୃତ୍ଵା ଦେଵାଶ୍ଚ ଋଷିଭିଃ ସହ। ଅପତ୍ଯାନୀହ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ତେଽପତ୍ଯଙ୍କାମଯାମହେ ।। ୪.

ମରୀଚିଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏଠାରେ ସନ୍ତାନ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିଲୁ, ଏବେ ଆମେ ସନ୍ତାନ ଚାହୁଁଛୁ।

ତସ୍ମିନ୍ ଯଜ୍ଞେ ମହାଭାଗା ଦେଵାଶ୍ଚ ଋଷିଭିଃ ସହ। ଏତଦ୍ଵଂଶସମୁଦ୍ଭୂତାଃ ସ୍ଥାନକାଲାଭିମାନିନଃ ।। ୪.

ସେହି ଯଜ୍ଞରେ, ହେ ମହାନ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ, ଏହି ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟର ଅଧିପତି ହେଲେ।

ନ ଚ ତେନୈଵ ରୂପେଣ ସ୍ଥାପଯେଯୁରିମାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଯୁଗାଦିନିଧନାଚ୍ଚୈଵ ସ୍ଥାପଯେଯୁରିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ।। ୪.

ତେବେ, ସେମାନେ ସେଇ ଆଦି ରୂପରେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେକୁ ବସାଇଲେ ନାହିଁ; ବରଂ, ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ପ୍ରଜାମାନେକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ।

ତତୋଽବ୍ରଵୀଲ୍ଲୋକଗୁରୁଃ ପରମିତ୍ଯଵିଚାରଯନ୍ । ଏଵଂ ଦେଵା ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମଯା ସୃଷ୍ଟା ନ ସଂଶଯଃ। ଭଵତାଂ ଵଂଶସମ୍ଭୂତାଃ ପୁନରେତେ ମହର୍ଷଯଃ ।। ୪.

ତାପରେ, ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ବିଚାର କରି କହିଲେ: 'ହେ ଦେବତାମାନେ, ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ତୁମମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ମହାର୍ଷିମାନେ ପୁଣି ତୁମ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।'

ତେଷାଂ ଭୃଘୋଃ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯେ ଵଂଶଂ ପୂର୍ଵମହାତ୍ମନଃ। ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ପ୍ରଥମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ମୁଁ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂର୍ବତନ ମହାତ୍ମା ଭୃଗୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବି।

ଭାର୍ଯା ଭୃଗୋରପ୍ରତିମେ ଉତ୍ତମେଽଭିଜନେ ଶୁଭେ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ କନ୍ଯା ଦିଵ୍ଯା ନାମ ପରିଶ୍ରୁତା। ପୁଲୋମ୍ନଶ୍ଚାପି ପୌଲୋମୀ ଦୁହିତା ଵର ଵର୍ଣିନୀ ।। ୪.

ଭୃଗୁଙ୍କ ଅପୂର୍ବ, ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଜନ୍ମର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା ଏବଂ ପୁଲୋମନ୍ଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ପୌଲୋମୀ ଥିଲେ।

ଭୃଗୋସ୍ତ୍ଵଜନଯଦ୍ଦିଵ୍ଯା କାଵ୍ଯଂ ଵେଦଵିଦାଂ ଵରମ୍। ଦେଵାସୁରାଣାମାଚାର୍ଯଂ ଶୁକ୍ରଙ୍କଵିସୁତଂ ଗ୍ରହମ୍ ।। ୪.

ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟା ଜଣେ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ—ସେ କାବ୍ୟ, ବେଦ ଜାଣିଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଶୁକ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଗ୍ରହ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ସ ଶୁକ୍ରଶ୍ଚୋଶନା ଖ୍ଯାତଃ ସ୍ମୃତଃ କାଵ୍ଯୋଽପି ନାମତଃ। ପିତୄଣାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ସୋମପାନାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଙ୍ଗୀ ନାମ ଵିଜଜ୍ଞେ ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍ ।। ୪.

ସେଇ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଉଶନା ଭି କୁହାଯାଏ, ନାମରେ କାବ୍ୟ ମଧ୍ୟ; ପିତୃମାନେ, ସୋମପାନୀ, ତାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଯଶସ୍ବିନୀ କନ୍ୟା ଅଙ୍ଗୀ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୋଇ, ଚାରିଜଣ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ବ୍ରାହ୍ମେଣ ତେଜସା ଯୁକ୍ତଃ ସ ଚାତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ। ତସ୍ଯାମେଵ ତୁ ଚତ୍ଵାରଃ ପୁତ୍ରାଃ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ।। ୪.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ଵି ତେଜ ଥିବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ; ସେଇ ଅଙ୍ଗୀଠାରୁ ଶୁକ୍ରଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ।

ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵରୂତ୍ରୀ ଦ୍ଵାଵେତୌ ଶଣ୍ଡାମର୍କୌ ଚ ତାଵୁଭୌ। ତେ ତଦାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶା ବ୍ରହ୍ମ କଲ୍ପାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ ।। ୪.

ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ବରୂତ୍ରୀ—ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଏବଂ ଶଣ୍ଡ ଓ ମାର୍କ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ; ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ରଞ୍ଜନଃ ପୃଥୁରଶ୍ମିଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯଶ୍ଚ ବୃହଦ୍ଗିରାଃ। ଵରୂତ୍ରିଣଃ ସୁତା ହ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାଃ ସୁରଯାଜକାଃ ।। ୪.

ରଞ୍ଜନ, ପୃଥୁ, ଅଶ୍ମି ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୃହଦ୍ଗିରା—ଏହିମାନେ ବରୂତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ, ବ୍ରହ୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଦେବପୂଜାରେ ଲିନ।

ଇଜ୍ଯାଧର୍ମଵିନାଶାର୍ଥଂ ମନୁମେତ୍ଯାଭ୍ଯଯୋଜଯନ୍। ନିରସ୍ଯମାନଂ ଵୈ ଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେନ୍ଦ୍ରୋ ମନୁମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୪.

ଅନ୍ୟାୟ ଯଜ୍ଞ ନାଶ ପାଇଁ, ସେମାନେ ମନୁଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ମନୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଏତୈରେଵ ତୁ କାମଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମି ଯାଜନମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଦେଶାଦପାକ୍ରମନ୍ ।। ୪.

'ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଯଜ୍ଞ କରାଇବି,' ବୋଲି ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତିରୋଭୂତେଷୁ ତେଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ରୋ ଧର୍ମପତ୍ନୀଞ୍ଚ ଚେତନାମ୍। ଗ୍ରହେଣ ମୋଚଯିତ୍ଵା ତୁ ତତଃ ସୋଽନୁସସାର ତାମ୍ ।। ୪.

ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ମନକୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ତତ ଇନ୍ଦ୍ରଵିନାଶାଯ ଯତମାନାନ୍ ଯତୀଂସ୍ତୁ ତାନ୍ । ତତ୍ରାଗତାନ୍ ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଷ୍ଟାନିନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରହନ୍ଯତୁ। ସୁଷ୍ଵାପ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵେଦ୍ଯାଂ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣେ ତତଃ ।। ୪.

ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିବା ସେଉଁଠି ଯୋଗୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ ଏବଂ ପୁନି ଦେଖାଗଲେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହାର କଲେ; ପରେ ସେ ଦେବଦେବଙ୍କ ବେଦିର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୁଇ ପଡିଲେ।

ତେଷାନ୍ତୁ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣାନାଂ ତତ୍ର ଶାଲାଵୃକୈଃ ସହ। ଶୀର୍ଷାଣି ନ୍ଯପତଂସ୍ତାନି ଖର୍ଜୂରାଣ୍ଯଭଵଂସ୍ତତଃ ।। ୪.

ସେଠାରେ, ସେମାନେ ଶାଳାଓଁଡା ସହିତ ଖାଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଖସିଗଲା, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଖଜୁରି ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଏଵଂ ଵରୂତ୍ରିଣଃ ପୁତ୍ରା ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ନିହତାଃ ପୁରା। ଯଜନ୍ଯାଂ ଦେଵଯାନୀ ଚ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଦୁହିତାଽଭଵତ୍ ।। ୪.

ଏଭଳି, ବରୂତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ହତ ହେଲେ, ଏବଂ ଦେବୟାନୀ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ହେଲେ।

ତ୍ରିଶିରା ଵିଶ୍ଵରୂପସ୍ତୁ ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵନ୍ମହାନ୍। ଵିଶ୍ଵରୂପାନୁଜଶ୍ଚାପି ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଯମଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୪.

ତ୍ରିଶିରା, ଯିଏ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ତ୍ୱଷ୍ଟାର ପୁଅ ଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଯମ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ।

ଭୃଗୋସ୍ତୁ ଭୃଗଵୋ ଦେଵା ଜଜ୍ଞିରେ ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମଜାଃ। ଦେଵ୍ଯାଂ ତାନ୍ସୁଷୁଵେ ସର୍ଵାନ୍କାଵ୍ଯଶ୍ଚୈଵାତ୍ମଜାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪.

ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶଟି ଦିବ୍ୟ ପୁଅ ଭୃଗୁମୁନି ଭାବରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ କାବ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଭୁଵନୋ ଭାଵନଶ୍ଚୈଵ ଅନ୍ଯଶ୍ଚାନ୍ଯାଯତସ୍ତଥା। କ୍ରତୁଃଶ୍ରଵାଶ୍ଚ ମୂର୍ଦ୍ଧା ଚ ଵ୍ଯଜଯୋ ଵ୍ଯଶ୍ରୁଷଶ୍ଚ ଯଃ। ପ୍ରସଵ ଶ୍ଚାପ୍ଯଜଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵାଦଶୋଽଧିପତିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୪.

ଭୁବନ, ଭାବନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, କ୍ରତୁ, ଶ୍ରବା, ମୂର୍ଦ୍ଧା, ବ୍ୟଶୟ, ବ୍ୟଶ୍ରୁଷ, ପ୍ରସବ ଏବଂ ଅଜ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶଜଣ ମହାନ୍ତି ନାୟକ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାନ୍ତି।

ଇତ୍ଯେତେ ଭୃଗଵୋ ଦେଵାଃ ସ୍ମୃତା ଦ୍ଵାଦଶ ଯାଜ୍ଞିକାଃ । ପୌଲୋମ୍ଯଜନଯତ୍ପୁତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠଂ ଵଶିନଂ ଵିଭୁମ୍ ।। ୪.

ଏହି ଭୃଗୁମୁନିମାନେ ଦ୍ୱାଦଶଜଣ ଯଜ୍ଞିକ ଦେବତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୌଳୋମୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମିତ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।

ଵ୍ଯାଧିତଃ ସୋଽଷ୍ଟମେ ମାସି ଗର୍ଭକ୍ରୂରେଣ କର୍ମଣା। ଚ୍ଯଵନାଚ୍ଚ୍ଯଵନାସୋଽଥ ଚେତନସ୍ତୁ ପ୍ରଚେତସଃ। ପ୍ରାଚେତସାଚ୍ଚ୍ଯଵନକ୍ରୋଧାଦଧ୍ଵାନଂ ପୁରୁଷାଦଜଃ ।। ୪.

ଅଷ୍ଟମ ମାସରେ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଚ୍ୟବନ, ଯିଏ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ, ସଚେତନ ଥିଲେ। ପ୍ରାଚେତସଙ୍କୁ ଚ୍ୟବନଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଅଧ୍ୱାନା ନାମକ ଅଜର ପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ।

ଜନଯାମାସ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ସୁକନ୍ଯାଯାଞ୍ଚ ଭାର୍ଗଵଃ। ଆତ୍ମଵାନଂ ଦଧୀଚଞ୍ଚ ତାଵୁଭୌ ସାଧୁସଂମତୌ ।। ୪.

ଭାର୍ଗବ ସୁକନ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ—ଆତ୍ମବାନ୍ ଏବଂ ଦଧୀଚି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତୀ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ।

ସାରସ୍ଵତଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଦଧୀଚାଚ୍ଚୋପପଦ୍ଯତେ। ରୁଚୀ ପତ୍ନୀ ମହାଭାଗା ଆତ୍ମଵାନସ୍ଯ ନାହୁଷୀ ।। ୪.

ଦଧୀଚି ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ସାରସ୍ୱତ ଜନ୍ମିଲେ। ଆତ୍ମବାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରୁଚି, ଯିଏ ନାହୁଷ ବଂଶର ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଊର୍ଵୋଋଷିର୍ଜଜ୍ଞେ ଊରୂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ମହାଯଶାଃ । ଔର୍ଵଶ୍ଚାସୀଦୃଚୀକସ୍ତୁ ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସଦୃଶପ୍ରଭଃ ।। ୪.

ତାଙ୍କଠାରୁ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଋଷି ଉର୍ବ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଉରୁ ଭେଦି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଔର୍ବ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।

ଜମଦଗ୍ନିଋଚୀକସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଜାଯତ। ଭୃଗୋଶ୍ଚ ରୁଚିପର୍ଯାଯେ ରୌଦ୍ରଵୈଷ୍ଣଵଯୋସ୍ତଥା ।। ୪.

ଋଚୀକ ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ। ଭୃଗୁଙ୍କ ବଂଶରେ ରୁଚିଠାରୁ ରୌଦ୍ର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଗୋତ୍ରର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଜମନାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ଜମଦଗ୍ନିରଜାଯତ। ରେଣୁକା ଜମଦଗ୍ନେସ୍ତୁ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍। ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରମଯଂ ରାମଂ ସୁଷୁଵେଽମିତତେଜସମ୍ ।। ୪.

ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବିଷ୍ଣୁ ଗୋତ୍ରରୁ ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ। ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରେଣୁକା ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଏକତ୍ର ଏବଂ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।