ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯାମେଵ ରଜନୀଂ କୃଷ୍ଣୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୃଷ୍ଣିକୁଲପ୍ରଭୁଃ। ତାମେଵ ରଜନୀଂ କନ୍ଯାଂ ଯଶୋଦାପି ଵ୍ଯଜାଯତ ।। ୩୪.

ଯେ ରାତିରେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ନାୟକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ସେଇ ରାତିରେ ଯଶୋଦା ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଝିଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ତଂ ଜାତଂ ରକ୍ଷମାଣସ୍ତୁ ଵସୁଦେଵୋ ମହାଯଶାଃ। ପ୍ରାଦାତ୍ ପୁତ୍ରଂ ଯଶୋଦାଯୈ କନ୍ଯାନ୍ତୁ ଜଗୃହେ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୩୪.

ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ବସୁଦେବ ନବଜାତକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି, ପୁଅକୁ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଝିଅକୁ ନିଜେ ନେଇଲେ।

ଦତ୍ତ୍ଵୈନଂ ନନ୍ଦଗୋପସ୍ଯ ରକ୍ଷମାମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍। ସୁତସ୍ତେ ସର୍ଵ୍ଵକଲ୍ଯାଣୋ ଯାଦଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଅଯଂ ସ ଗର୍ଭୋ ଦେଵକ୍ଯା ଅସ୍ମତ୍କ୍ଲେଶାନ୍ ହନିଷ୍ଯତି ।। ୩୪.

ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ ଦେଇ, ବସୁଦେବ କହିଲେ, 'ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ। ତୁମର ପୁଅ ସମସ୍ତ ଭଲ ଗୁଣରେ ଯାଦବମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ହେବେ। ଏହି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭର ଶିଶୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ।'

ଉଗ୍ରସେନାତ୍ମଜାଯାଞ୍ଚ କନ୍ଯାମାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ। ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା କନ୍ଯେତି ଶୁଭଲକ୍ଷଣା ।। ୩୪.

ତାପରେ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଘରଣୀଙ୍କ ଝିଅକୁ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଝିଅ ବୋଲି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।

ସ୍ଵାସାଯାଂ ତନଯଂ କଂସୋ ଜାତଂ ନୈଵାଵଧାରଯତ୍। ଅଥ ତାମପି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ହ୍ଯୁତ୍ସସର୍ଜ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ ।। ୩୪.

କଂସ ନିଜ ଘରଣୀ ଝିଅକୁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ। ସେହିପରି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି ଆନନ୍ଦରେ ସେଇ ଝିଅକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ହତା ଵୈ ଯା ଯଦା କନ୍ଯା ଜପତ୍ଯେଷ ଵୃଥାମତିଃ। କନ୍ଯା ସା ଵଵୃଧେ ତତ୍ର ଵୃଷ୍ଣିସଦ୍ମନି ପୂଜିତା ।। ୩୪.

ସେ ଭାବିଲେ ଝିଅ ମରିଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ସେ ବଞ୍ଚିଗଲା। ସେଇ ଝିଅ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ଘରେ ସମ୍ମାନ ପାଇ ବଡ଼ ହେଲେ।

ପୁତ୍ରଵତ୍ପରିପାଲ୍ଯନ୍ତୋ ଦେଵା ଦେଵାନ୍ ଯଥା ତଦା । ତାମେଵ ଵିଧିନୋତ୍ପନ୍ନାମାହୁଃ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ।। ୩୪.

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ଦେଖଭାଳ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମିଥିବା ସେଇ ଝିଅକୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଝିଅ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା।

ଏକାଦଶା ତୁ ଜଜ୍ଞେ ଵୈ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ କେଶଵସ୍ଯ ହ। ତାଂ ଵୈ ସର୍ଵେ ସୁମନସଃ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଦଵାଃ। ଦେଵଦେଵୋ ଦିଵ୍ଯଵପୁଃ କୃଷ୍ଣଃ ସଂରକ୍ଷିତୋଽନଯା ।। ୩୪.

ଏକାଦଶ ଝିଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ କେଶବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ। ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ରୂପୀ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ ।। କିମର୍ଥଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭୋଜଃ କଂସୋ ନରାଧିପଃ। ଜଘାନ ପୁତ୍ରାନ୍ ବାଲାନ୍ ଵୈ ତନ୍ନୋ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ।। ୩୪.

ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: 'କଂସ, ଭୋଜବଂଶର ରାଜା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଶିଶୁମାନେ କାହିଁକି ମାରିଦେଲେ? ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।'

ସୂତ ଉଵାଚ।। ଶ୍ରୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵୈ ଯଥା କଂସଃ ପୁତ୍ରାନାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ। ଜାତାଞ୍ଜାତାଞ୍ଚିଶୂନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ନିଷ୍ପିପେଷ ଵୃଥାମତିଃ ।। ୩୪.

ସୂତ କହିଲେ: 'କଂସ କିପରି ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ ମାତ୍ରେ, ଏକ ପରେ ଏକ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।'

ଭଯାଦ୍ଯଥା ମହାବାହୁର୍ଜାତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଵିଵାସିତଃ। ତଥା ଚ ଗୋଷୁ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସଂଵୃଦ୍ଧ- ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୩୪.

ଭୟରେ, ବଳଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦୂରେ ପଠାଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ହେଲେ।

ଉକ୍ତଂ ହି କିଲ ଦେଵକ୍ଯା ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ସାରଥ୍ଯଂ କୃତଵାନ୍ କଂସୋ ଯୁଵରାଜସ୍ତଦାଽଭଵତ୍ ।। ୩୪.

କୁହାଯାଉଛି, ଧୀର ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରଣୀ ଦେବକୀଙ୍କ ରଥ ଚଳାଇଥିଲେ କଂସ, ସେତିବେଳେ ସେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ।

ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଗାସୀଦ୍ଦିଵ୍ଯା ଭୂତସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍। କଂସୋ ଯଯା ସଦା ଭୀତଃ ପୁଷ୍କଲା ଲୋକସାକ୍ଷିଣୀ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଆକାଶରେ ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା। ସେଇ ଶବ୍ଦକୁ ଦେଖି କଂସ ସଦା ଭୟଭୀତ ଥିଲେ, କାରଣ ଏହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିପାରୁଥିଲେ।

ଯାମେତାଂ ଵହସେ କଂସ ରଥେନ ପରକାରଣାତ୍। ଅସ୍ଯା ଯଃ ସପ୍ତମୋ ଗର୍ଭଃ ସ ତେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୪.

ହେ କଂସ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଲାଗି ଏହି ରଥ ଚଲାଉଛ। ଏହି ଝିଅର ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ସେଇ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।

ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଥିତୋ ଵାଣୀଂ ତଦା କଂସୋ ଵୃଥାମତିଃ। ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଖଡ୍ଗଂ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ହନ୍ତୁକାମୋଽଭଵତ୍ତଦା ।। ୩୪.

ସେଇ କଥା ଶୁଣି କଂସ ଭୟଭୀତ ଓ ମୂର୍ଖ ହୋଇ, ତଳେ ଯାଇ, ତାଳୱାର ନେଇ, ସେଇ ଝିଅକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।

ତମୁଵାଚ ମହାବାହୁର୍ଵସୁଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଉଗ୍ରସେନାତ୍ମଜଂ କଂସଂ ସୌହୃଦାତ୍ପ୍ରଣଯେନ ଚ ।। ୩୪.

ପ୍ରଭଳ ଓ ପ୍ରତାପୀ ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ମମତା ସହ କହିଲେ।

ନସ୍ତ୍ରିଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଜାତୁ ହନ୍ତୁମର୍ହତି କଶ୍ଚନ। ଉପାଯଃ ପରିଦୃଷ୍ଟୋଽତ୍ର ମଯା ଯାଦଵନନ୍ଦନ ।। ୩୪.

କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କେବେ ଜଣେ ମହିଳାକୁ ମାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ଉପାୟ ଭାବିଛି, ହେ ଯାଦବମଣ୍ଡଳର ଆନନ୍ଦ।

ଯୋଽସ୍ଯାଃ ସମ୍ଭଵତେ ଗର୍ଭଃ ସପ୍ତମଃ ପୃଥିଵୀ ପତେ। ତମହନ୍ତେ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ତତ୍ର କୁର୍ଯ୍ଯା ଯଥାକ୍ରମମ୍ ।। ୩୪.

ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଏହି ଝିଅର ଯେଉଁ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ହେବ, ମୁଁ ସେହି ଗର୍ଭକୁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି। ତୁମେ ଯେପରି ଚାହଁ, ସେପରି କର।

ତ୍ଵଂ ତ୍ଵିଦାନୀଂ ଯଥେଷ୍ଟତ୍ଵଂ ଵର୍ତେଥା ଭୂରିଦକ୍ଷିଣ। ସର୍ଵାନସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵୈ ଗର୍ଭାନ୍ ସତ୍ଯଂ ନେଷ୍ଯାମି ତେ ଵଶମ୍ ।। ୩୪.

ଏବେ ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି କର। ଏହି ଝିଅର ସମସ୍ତ ଗର୍ଭ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ଅଧୀନକୁ ଦେଇଦେବି।

ଏଵଂ ମିଥ୍ଯା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵାଗେଷା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଏଵମୁକ୍ତୋଽନୁନୀତଃ ସ ଜଗ୍ରାହ ତନଯାଂସ୍ତଦା ।। ୩୪.

ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ। ଏପରି କହି ଓ ଶାନ୍ତ କରି, ସେ ଝିଅକୁ ନେଇଗଲେ।

ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ତାଂ ଭାର୍ଯ୍ଯାମଵାପ୍ଯ ମୁଦିତୋଽଭଵତ୍। କଂସଶ୍ଚାସ୍ଯାଵଧୀତ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ପାପକର୍ମ୍ମା ଵୃଥାମତିଃ ।। ୩୪.

ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। କଂସ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମୂର୍ଖ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ ।। କ ଏଷ ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ଦେଵକୀ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ନନ୍ଦଗୋପସ୍ତୁ କସ୍ତ୍ଵେଷ ଯଶୋଦା ଚ ମହାଯଶାଃ। ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜନଯାମାସ ଯା ଚୈନଂ ଚାଭ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧଯତ୍ ।। ୩୪.

ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: ବସୁଦେବ କିଏ, ଏବଂ ଯଶସ୍ବିନୀ ଦେବକୀ କିଏ? ନନ୍ଦଗୋପ କିଏ, ଏବଂ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଶୋଦା କିଏ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଓ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ପାଳିଲେ?

ସୂତ ଊଵାଚ।। ପୁରୁଷାଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯାସନ୍ନାଦିତ୍ଯାସ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯାସ୍ତଥା। ଅଥ କାମାନ୍ ମହାବାହୁର୍ଦେଵକ୍ଯାଃ ସମଵର୍ଦ୍ଧଯତ୍ ।। ୩୪.

ସୂତ କହିଲେ: ପୁରୁଷମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶରୁ ଥିଲେ, ଜନାନୀମାନେ ଆଦିତ୍ୟ ଗୋତ୍ରରୁ। ପରେ, ଇଚ୍ଛାବଶତଃ, ପ୍ରଭଳ ବିରାଟିଏ ଦେବକୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହେଲେ।

ଅଚରତ୍ ସ ମହୀଂ ଦେଵଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାନୁଷୀଂ ତନୁମ୍। ମୋହଯନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ଯୋଗାତ୍ମା ଯୋଗମାଯଯା ।। ୩୪.

ସେ ଦେବତା ମାନବ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ଭୂମିରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ମୋହିତ କରିଲେ।

ନଷ୍ଟେ ଧର୍ମ୍ମେ ତଦା ଜଜ୍ଞେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷ୍ଣିକୁଲେ ସ୍ଵଯମ୍। କର୍ତୁଂ ଧର୍ମ୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନମସୁରାଣାଂ ପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୩୪.

ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଓ ଅସୁରମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ।

ଆହୃତା ରୁକ୍ମିଣୀ କନ୍ଯା ସତ୍ଯା ନଗ୍ନଜିତସ୍ତଦା। ସାତ୍ରାଜିତୀ ସତ୍ଯଭାମା ଜାମ୍ବଵତ୍ଯପି ରୋହିଣୀ ।। ୩୪.

ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହିତ ହେଲେ, ତେଣୁ ସତ୍ୟା, ନଗ୍ନଜିତଙ୍କ ଝିଅ, ସାତ୍ରାଜିତୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ଜାମ୍ବବତୀ ଓ ରୋହିଣୀ ମଧ୍ୟ ବିବାହିତ ହେଲେ।

ଶୈବ୍ଯା ସୁଦେଵୀ ମାଦ୍ରୀ ଚ ସୁଶୀଲା ନାମ ଚାପରା। କାଲିନ୍ଦୀ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଜାଲଵାସିନୀ ।। ୩୪.

ଶୈବ୍ୟା, ସୁଦେବୀ, ମାଦ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସୁଶୀଳା ନାମକ, କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଓ ଜାଲବାସିନୀ।

ଏଵମାଦୀନି ଦେଵାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚ ଷୋଡଶ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ତୁ ଯେ ପ୍ରୋକ୍ତା ଗଣାଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ଦିଵି । ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଦେଵୈଃ ଶକ୍ରେଣ ଵିଶିଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵିହ ପ୍ରେଷିତାଃ ।। ୩୪.

ଏଭଳି ଭାବରେ ଷୋଳହ ହଜାର ଦେବୀମାନେ ଓ ଚଉଦ ଦଳ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିଲେ।

ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଉତ୍ପନ୍ନା ରାଜଵେଶ୍ମସୁ। ଏତାଃ ପତ୍ନ୍ଯୋ ମହାଭାଗା ଵିଂଷ୍ଵକ୍ସେନସ୍ଯ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୩୪.

ବାସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବା ପାଇଁ ସେମାନେ ରାଜମହଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀମାନେ ବିଂଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀମାନେ।