ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଭଦ୍ରବାହୁର୍ଭଦ୍ରରଥୋ ଭଦ୍ରକଲ୍ପସ୍ତଥୈଵ ଚ। ସୁପାର୍ଶ୍ଵକଃ କୀର୍ତ୍ତିମାଂଶ୍ଚ ରୋହିତାଶ୍ଵଶ୍ଚ ଭଦ୍ରଜଃ ।। ୩୪.

ଏହାସହିତ ଭଦ୍ରବାହୁ, ଭଦ୍ରରଥ, ଭଦ୍ରକଳ୍ପ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱକ, କୀର୍ତ୍ତିମାନ୍, ରୋହିତାଶ୍ୱ ଓ ଭଦ୍ରଜ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଦୁର୍ମ୍ମଦଶ୍ଚାଭିଭୂତଶ୍ଚ ରୋହିଣ୍ଯାଃ କୁଲଜାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ନନ୍ଦୋପନନ୍ତଦୌ ମିତ୍ରଶ୍ଚ କୁକ୍ଷିମିତ୍ରସ୍ତଥାଚଲଃ ।। ୩୪.

ଦୁର୍ମଦ ଓ ଅଭିଭୂତ — ଏମାନେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ମିତ୍ର, କୁକ୍ଷିମିତ୍ର ଓ ଅଚଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଛନ୍ତି।

ଚିତ୍ରୋପ ଚିତ୍ରେ କନ୍ଯେ ଚ ସ୍ଥିତଃ ପୁଷ୍ଟିରଥାପରଃ। ମଦିରାଯାଃ ସୁତା ହ୍ଯେତେ ସୁଦେଵୋଽଥ ଵିଜଜ୍ଞିରେ ।। ୩୪.

ଚିତ୍ରୋପ ଓ ଚିତ୍ର, ଏମାନେ ପୁଅ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏହାସହିତ ପୁଷ୍ଟି ଅନ୍ୟ ଜଣେ; ଏମାନେ ମଦିରାଙ୍କ ପୁଅ, ସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଉପବିମ୍ବୋଽଥ ବିମ୍ବଶ୍ଚ ସତ୍ତ୍ଵଦନ୍ତମହୌଜସୌ। ଚତ୍ଵାର ଏତେ ଵିଖ୍ଯାତା ଭଦ୍ରାପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ ।। ୩୪.

ଉପବିମ୍ବ, ବିମ୍ବ, ସତ୍ତ୍ୱଦନ୍ତ ଓ ମହାଉଜସ — ଏହି ଚାରିଜଣ ଭଦ୍ରାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ।

ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ସମଦାଚ୍ଛୌରିଃ ପୁତ୍ରଂ କୌଶିକମୁତ୍ତମମ୍। ଦେଵକ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଶୌରିଃ ସୁଷେଣଃ କୀର୍ତିମାନପି ।। ୩୪.

ବୈଶାଖୀଙ୍କୁ ନେଇ ସମଦ ଓ ଶୌରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ କୌଶିକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଦେବକୀଙ୍କୁ ନେଇ ଶୌରି ସୁଷେଣ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଲେ।

ତଦଯୋ ଭଦ୍ରସେନଶ୍ଚ ଯଜୁଦାଯଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ। ଷଷ୍ଠୋ ଭଦ୍ରଵିଦେକଶ୍ଚ କଂସଃ ସର୍ଵାଞ୍ଜଘାନ ତାନ୍ ।। ୩୪.

ତଦୟ, ଭଦ୍ରସେନ, ପଞ୍ଚମ ଯଜୁଦାୟ, ଷଷ୍ଠ ଭଦ୍ରବିଦେକ — ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଂସ ମାରିଦେଲା।

ଅଥ ତସ୍ଯାମଵସ୍ଥାଯାମାଯୁଷ୍ମାନ୍ ସଂବଭୂଵ ହ। ଲୋକ ନାଥଃ ପୁନର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂର୍ଵକୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ।। ୩୪.

ସେଇ ସମୟରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ବିଷ୍ଣୁ, ପୂର୍ବ କୃଷ୍ଣ ଓ ପ୍ରଜାପତି, ପୁଣିଥରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଅନୁଜାତାଽଭଵତ୍ କୃଷ୍ଣା ସୁଭଦ୍ରା ଭଦ୍ରଭାଷିଣୀ। କୃଷ୍ଣା ସୁଭଦ୍ରେତି ପୁନର୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଵୃଷ୍ଣିନନ୍ଦିନୀ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ଛୋଟଭଉଣୀ ଭାବେ କୃଷ୍ଣା, ଯାହାକୁ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଭଦ୍ରଭାଷିଣୀ କୁହାଯାଏ, ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେଇ କୃଷ୍ଣା, ସୁଭଦ୍ରା ନାମରେ ପୁଣି ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ସୁଭଦ୍ରାଯାଂ ରଥୀ ପାର୍ଥାଦଭିମନ୍ଯୁରଜାଯତ। ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାସୁ ମହାଭାଗାସୁ ସପ୍ତସୁ। ଯେ ପୁତ୍ରା ଜଜ୍ଞିରେଶୂରା ନାମତସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ ।। ୩୪.

ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ନେଇ ରଥୀ ପାର୍ଥ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କ ସାତିଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ସାହସୀ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ।

ଅତୋଽସ୍ଯ ସହ ଦେଵାଯାଂ ଶୂରୋ ଜଜ୍ଞେଽଭଯାସଖଃ। ଶାର୍ଙ୍ଗଦେଵାଜନତ୍ତମ୍ବୁଂ ଶୌରୀ ଜଜ୍ଞେ କୁଲୋଦ୍ଵହମ୍ ।। ୩୪.

ଦେବାଙ୍କ ସହିତ ଶୂର ଅଭୟାସଖଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଲେ; ଶାର୍ଙ୍ଗଦେବ ତମ୍ବୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଲେ, ଶୌରି କୁଳୋଦ୍ୱହଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଲେ।

ଉପସଙ୍ଗଂ ଵସୁଞ୍ଚାପି ତନଯୌ ଦେଵରକ୍ଷିତୌ। ଏଵଂ ଦଶ ସୁତାସ୍ତସ୍ଯ କଂସସ୍ତାନପ୍ଯଘାତଯତ୍ ।। ୩୪.

ଉପସଙ୍ଗ ଓ ବସୁ — ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଏଭଳି ଦଶଜଣ ପୁଅକୁ କଂସ ମାରିଦେଲା।

ଵିଜଯଂ ରୋଜନଞ୍ଚୈଵ ଵର୍ଦ୍ଧମାନଂ ତଥୈଵ ଚ। ଏତାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ମହାଭାଗାନୁପଦେଵା ଵ୍ଯଜାଯତ ।। ୩୪.

ବିଜୟ, ରୋଜନ ଓ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ — ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ ଉପଦେବାଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସ୍ଵଗାହଵଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵୃକ ଦେଵୀ ତ୍ଵଜାଯତ । ଆଗାହୀ ଚ ସ୍ଵସା ଚୈଵ ସୁରୂପା ଶିଶିରାଯିଣୀ ।। ୩୪.

ବୃକଦେବୀ ମହାତ୍ମା ସ୍ୱଗାହବଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଲେ; ଆଗାହୀ, ସ୍ୱସା, ସୁରୂପା ଓ ଶିଶିରାୟିଣୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସପ୍ତମଂ ଦେଵକୀପୁତ୍ରଂ ସୁନାସା ସୁଷୁଵେ ଭୁଵମ୍। ଗଵେଷଣଂ ମହାଭାଗଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଚିତ୍ର ଯୋଧିନମ୍ ।। ୩୪.

ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ପୁଅ ସୁନାସା ଭୂମିରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଗବେଷଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧା।

ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵଂ ପୁରା ଯେନ ଵନେ ଵିରଚିତା ଦ୍ଵିଜାଃ। ଶୈବ୍ଯାଯାମଦଦଚ୍ଛୌରିଃ ପୁତ୍ରଂ କୌଶିକମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୩୪.

ଯାହା ପାଇଁ ପୂର୍ବେ ବନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବଙ୍କୁ ଶୌରି ଶୈବ୍ୟାଙ୍କୁ ଅବିନାଶୀ କୌଶିକ ପୁଅ ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ।

ସୁଗନ୍ଧୀ ଵନରାଜୀ ଚ ଶୌରେରାସ୍ତାଂ ପରିଗ୍ରହଃ। ପୁଣ୍ଡ୍ରଶ୍ଚ କପିଲଶ୍ଚୈଵ ଵସୁଦେଵାତ୍ମଜୌ ହି ତୌ। ତଯୋ ରାଜାଽଭଵତ୍ ପୁଣ୍ଡ୍ରଃ କପିଲସ୍ତୁ ଵନଂ ଯଯୋ ।। ୩୪.

ସୁଗନ୍ଧୀ ଓ ବନରାଜୀ — ଏମାନେ ଶୌରିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା; ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କପିଳ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ଏମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ପୁଣ୍ଡ୍ର ରାଜା ହେଲେ, କପିଳ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତସ୍ଯାଂ ସମଭଵଦ୍ଵୀରୋ ଵସୁଦେଵାତ୍ମଜୋ ବଲୀ। ରାଜା ନାମ ନିଷାଦୋଽସୌ ପ୍ରଥମଃ ସ ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଃ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କୁ ନେଇ ବସୁଦେବଙ୍କ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ନିଷାଦ ନାମକ ପ୍ରଥମ ଧନୁର୍ଧର ରାଜା ହେଲେ।

ଵିଖ୍ଯାତୋ ଦେଵରାତସ୍ଯ ମହାଭାଗଃ ସୁତୋଽଭଵତ୍। ପଣ୍ଡିତାନାଂ ମତଂ ପ୍ରାହୁର୍ଦେଵଶ୍ରଵସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ।। ୩୪.

ଦେବରାତଙ୍କ ପୁଅ ମହାଭାଗ ଭଲ ନାମ କମାଇଥିଲେ; ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସେ ଦେବଶ୍ରବାସଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ଅସ୍ମକ୍ଯାଂ ଲଭତେ ପୁତ୍ରମନାଦୃଷ୍ଟିଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍। ନିଵର୍ତ୍ତଃ ଶକ୍ରଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵଂ ମହାବଲମ୍ ।। ୩୪.

ଅସ୍ମକ ବଂଶରେ ଏକ ଯଶସ୍ବୀ ପୁଅ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ନିବୃତ୍ତ, ଯିଏ ଶକ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ ଏବଂ ମହାବଳୀ।

ଅଜାଯତ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵୋ ନିଷଧାଦିର୍ଯତଃ ଶ୍ରୁତଃ। ଏକଲଵ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ନିଷାଦୈଃ ପରିଵର୍ଦ୍ଧିତଃ ।। ୩୪.

ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ନିଷଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏକଲବ୍ୟ, ମହାବୀର, ନିଷାଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହେଲେ।

ଗଣ୍ଡୂଷାଯାନପତ୍ଯାଯ କୃଷ୍ଣସ୍ତୁଷ୍ଟୋଽଦଦତ୍ ସୁତୌ। ଚାରୁଦେଷ୍ଣଞ୍ଚ ସାମ୍ବଞ୍ଚ କୃତାସ୍ତ୍ରୌ ଶସ୍ତଲକ୍ଷଣୌ ।। ୩୪.

ଗଣ୍ଡୂଷାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ନଥିଲା, କୃଷ୍ଣ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଦେଲେ—ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ସାମ୍ବ, ଦୁହେଁ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା।

ତନ୍ତିଜସ୍ତନ୍ତିମାଲଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁତ୍ରୌ କନକସ୍ଯ ତୁ। ଵସ୍ତାଵନେସ୍ତ୍ଵପୁତ୍ରାଯ ଵସୁଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ସୌତିର୍ଦଦୌ ସୁତଂ ଵୀରଂ ଶୌରିଂ କୌଶିକମେଵ ଚ ।। ୩୪.

ତନ୍ତିଜ ଓ ତନ୍ତିମାଳ କନକଙ୍କ ନିଜ ପୁଅ ଥିଲେ; ବସ୍ତାବନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ନଥିଲା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦାତା ପୁଅ ଭାବେ ଶୌରି ଓ କୌଶିକ ଦେଲେ।

ତପାଶ୍ଚ କୋଧନୁଶ୍ଚୈଵ ଵିରଜାଃ ଶ୍ଯାମସୃଞ୍ଜିମୌ। ଅନପତ୍ଯୋଽଭଵଚ୍ଛ୍ଯାମଃ ଶ୍ଯାମକସ୍ତୁ ଵନଂ ଯଯୌ। ଜୁଗୁପ୍ସମାନୋ ଭୋଜତ୍ଵଂ ରାଜର୍ଷିତ୍ଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୩୪.

ତପା, କୋଧନୁ, ବିରଜା ଓ ଶ୍ୟାମସୃଞ୍ଜି ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଶ୍ୟାମ ନିରସନ୍ତାନ ରହିଲେ, ଶ୍ୟାମକ ବନକୁ ଚଲିଗଲେ, ଭୋଜ ହେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜର୍ଷି ହେବାର ଗୌରବ ଲାଗିଲା।

ଯ ଇଦଂ ଜନ୍ମ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପଠତେ ନିଯତଵ୍ରତଃ। ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଞ୍ଚାପି ସୁମହତ୍ସୁଖମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୩୪.

ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ ଉପବାସ ଓ ନିଷ୍ଠା ସହ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ବଡ଼ ସୁଖ ପାଏ।

ଦେଵଦେଵୋ ମହାତେଜାଃ ପୂର୍ଵ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଵିହାରାର୍ଥଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଜଜ୍ଞେ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୪.

ଦେବମାନ୍ୟ ମହାତେଜସ୍ବୀ କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳ କରିବା ପାଇଁ ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵସୁଦେଵେନ ତପସା ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣଃ। ଚତୁର୍ବାହୁଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଦିଵ୍ଯରୂପଃ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ ।। ୩୪.

ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ପଦ୍ମନୟନ, ଚାରିହାତ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଭଗବାନ ଜଣାଯିବେ।

ପ୍ରକାଶୋ ଭଗଵାନ୍ ଯୋଗୀ କୃଷ୍ଣୋ ମାନୁଷମାଗତଃ। ଅଵ୍ଯକ୍ତୋଽଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗସ୍ଥଃ ସ ଏଵ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୪.

ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଯୋଗୀ ଭାବେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ବସିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ।

ନାରାଯଣୋ ଯତଶ୍ଚକ୍ରେ ପ୍ରଭଵଂ ଚାଵ୍ଯଯୋ ହି ସଃ। ଦେଵୋ ନାରାଯଣୋ ଭୂତ୍ଵା ହରିରାସୀତ୍ସନାତନଃ ।। ୩୪.

ଯାହାଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ଯିଏ ଅବିନାଶୀ, ସେ ଦେବ ନାରାୟଣ ହୋଇ ସନାତନ ହରି ହେଲେ।

ଯୋଽସୃଜଚ୍ଚାଦିପୁରୁଷଂ ପୁରା ଚକ୍ରେ ପ୍ରଜାପତିମ୍। ଅଦିତେରପି ପୁତ୍ରତ୍ଵମେତ୍ଯ ଯାଦଵନନ୍ଦନଃ। ଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁରିତି ଖ୍ଯାତଃ ଶକ୍ରାଦଵରଜୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୪.

ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଆଦିପୁରୁଷ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଓ ପ୍ରଜାପତି କଲେ, ସେ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ହୋଇ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ହେଲେ।