ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଦେଵକଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ଦେଵଗର୍ଭସମାଵୁଭୌ । ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତା ଵୀରା ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ ।। ୩୪.

ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦେବକଙ୍କ ଶୂରବୀର ଝିଅମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଜନ୍ମିଲେ।

ଦେଵାନାମପି ଦେଵଶ୍ଚ ସୁଦେଵୋ ଦେଵରଞ୍ଜିତା। ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତାସନ୍ ଵସୁଦେଵାଯ ସଂଦଦୌ ।। ୩୪.

ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦେବ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସାତ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା।

ଵୃକଦେଵୋପଦେଵା ଚ ତଥାନ୍ଯା ଦେଵରକ୍ଷିତା। ଶ୍ରୀଦେଵା ଶାନ୍ତିଦେଵା ଚ ମହାଦେଵା ତଥାପରା ।। ୩୪.

ବୃକଦେବା, ଉପଦେବା, ଦେବରକ୍ଷିତା, ଶ୍ରୀଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ମହାଦେବା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ— ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ।

ସପ୍ତମୀ ଦେଵକୀ ତାସାଂ ସୁନାମା ଚାରୁଦର୍ଶନା। ନଵୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସୁତାଃ କଂସସ୍ତେଷାନ୍ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମୀ ଥିଲେ ଦେବକୀ, ଯିଏ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଶ୍ଚ ସୁନାମା ଚ କଦ୍ଵଶଂକୁଶ୍ଚ ଭୂମଯଃ। ସୂତନୂ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟଃ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ୍ ।। ୩୪.

ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଦ୍ବ, ଶଂକୁ, ଭୂମୟ, ସୂତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ—ଏହିମାନେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ପୁଅ।

ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ପଞ୍ଚୈଵ କର୍ମଧର୍ମଵତୀ ତଥା। ଶତାଙ୍କ୍ରୂ ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଲା ଚ କଙ୍ଵା ଚୈଵ ଵରାଙ୍ଗନା ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଝିଅ ଥିଲେ: କର୍ମଧର୍ମବତୀ, ଶତାଙ୍କୃ, ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଳା, କଙ୍ବା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବନିତା ବରାଙ୍ଗନା।

ଉଗ୍ରସେନୋ ମହାପତ୍ଯୋ ଵିଖ୍ଯାତଃ କୁକୁରୋଦ୍ଭଵଃ। କୁକୁରାଣାମିମଂ ଵଂଶଂ ଧାରଯନ୍ନମିତୌଜସାମ୍। ଆତ୍ମନୋ ଵିପୁଲଂ ଵଂଶଂ ପ୍ରଜାଵାଂଶ୍ଚ ଭଵେନ୍ନରଃ ।। ୩୪.

ଉଗ୍ରସେନ ବଡ଼ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ କୁକୁର ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ପ୍ରଭଳ କୁକୁର ବଂଶକୁ ଯିଏ ଧାରଣ କରେ, ସେ ନିଜ ପରିବାରରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଭଜମାନସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରଥିମୁଖ୍ଯୋ ଵିଦୂରଥଃ। ରାଜ୍ଯାଧିଦେଵଃ ଶୂରଶ୍ଚ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୪.

ଭଜମାନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରଥିମୁଖ୍ୟ ବିଦୂରଥ। ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ ରାଜ୍ୟାଧିଦେବ, ଶୂର ଏବଂ ବିଦୁର।

ତସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ତୁ ସୁତା ଜଜ୍ଞିରେ ବଲଵତ୍ତରାଃ । ଵାତଶ୍ଚୈଵ ନିଵାତଶ୍ଚ ଶୋଣିତଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ ।। ୩୪.

ସେଇ ଶୂରଙ୍କର ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ: ବାତ, ନିବାତ, ଶୋଣିତ ଏବଂ ଶ୍ୱେତବାହନ।

ଶମୀ ଚ ଗଦଵର୍ମା ଚ ନିଦାତଃ ଶକ୍ରଶକ୍ରଜିତ୍। ଶମିପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତଃ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୪.

ଶମୀ, ଗଦଭର୍ମା, ନିଦାତ, ଶକ୍ରଶକ୍ରଜିତ, ଶମୀଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତଙ୍କର ପୁଅ।

ସ୍ଵଯମ୍ଭୋଜଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋଜାଦ୍ଧୃଦିକଃ ସମ୍ବଭୂଵ ହ। ହୃଦିକସ୍ଯ ସୁତାସ୍ତ୍ଵାସନ୍ ଦଶ ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୪.

ସ୍ୱୟଂଭୋଜ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ହୃଦିକ ହେଲେ। ହୃଦିକଙ୍କର ଦଶଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଅତି ପ୍ରବଳ।

କୃତଵର୍ମା କୃତସ୍ତେଷାଂ ଶତଧନ୍ଵା ତୁ ମଧ୍ଯମଃ। ଦେଵାର୍ହଶ୍ଚ ଵନାର୍ହଶ୍ଚ ଭିଷଗ୍ ଦ୍ଵୈତରଥଶ୍ଚ ଯଃ ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃତବର୍ମା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, କୃତ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଶତଧନ୍ୱା। ତାପରେ ଦେବାର୍ହ, ବନାର୍ହ, ଭିଷଗ୍ ଏବଂ ଦ୍ୱୈତରଥ।

ସୁଦାନ୍ତଶ୍ଚ ଧିଯାନ୍ତଶ୍ଚ ନକଵାନ୍ କନକୋଦ୍ଭଵଃ। ଦେଵାର୍ହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଜଜ୍ଞେ କମ୍ବଲବର୍ହିଷଃ ।। ୩୪.

ସୁଦାନ୍ତ, ଧିୟାନ୍ତ, ନକବାନ୍ ଏବଂ କନକୋଦ୍ଭବ। ଦେବାର୍ହଙ୍କର ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅସମୌଜାଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ସୁମହୌଜାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଅଜାଵପୁତ୍ରାଯ ତତଃ ପ୍ରଦଦାଵସମୌଜସେ। ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ସୁରୂପଞ୍ଚ କୃଷ୍ଣ ଇତ୍ଯନ୍ଧକାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅସମୌଜା, ଅତି ପ୍ରଭଳ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅସମୌଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଜାବପୁତ୍ର ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସୁରୂପ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଏମାନେ ଅନ୍ଧକ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ।

ଅନ୍ଧକାନାମିମଂ ଵଂଶଂ କୀର୍ତ୍ତଯାନସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ଆତ୍ମାନୋ ଵିପୁଲଂ ଵଂଶଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୪.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଏହି ଅନ୍ଧକ ବଂଶର କଥା କହେ, ସେ ନିଜ ବଂଶରେ ସମୃଦ୍ଧି ଅବଶ୍ୟ ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅସ୍ମକ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଶୂରୋ ଵୈ ଦେଵମାନୁଷିମ୍। ମାଷ୍ଯାନ୍ତୁ ଜନଯାମାସ ଶୂରୋ ଵୈ ଦେଵମୀଢୁଷମ୍ ।। ୩୪.

ଅସ୍ମକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶୂର ଏକ ଦେବମାନବ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ମାଷ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶୂର ଏକ ଦେବସମ୍ମାନିତ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ।

ଭାଷ୍ଯାନ୍ତୁ ଜଜ୍ଞିରେ ଶୂରାଦ୍ଭୋଜାଯାଂ ପୁରୁଷା ଦଶ। ଵସୁଦେଵୋ ମହାବାହୁଃ ପୂର୍ଵମାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ।। ୩୪.

ଭାଷ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଶୂରଙ୍କ ଦଶଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୋଜମାନେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳଶାଳୀ ବସୁଦେବ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଜଜ୍ଞେ ତସ୍ଯ ପ୍ରସୂତସ୍ଯ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ପ୍ରାଣଦଦ୍ଦିଵି। ଆନକାନାଞ୍ଚ ସଂହ୍ରାଦଃ ସୁମହାନଭଵଦ୍ଦିଵି ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ଜନ୍ମବେଳେ ଆକାଶରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।

ପପାତ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଞ୍ଚ ଶୂରସ୍ଯ ଭଵନେ ମହତ୍। ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ କୃତ୍ସ୍ନେଽପି ରୂପେ ନାସ୍ତି ସମୋ ଭୁଵି ।। ୩୪.

ଶୂରଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଲୋକରେ, ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିଲାନି।

ଯସ୍ଯାସୀତ୍ ପୁରୁଷାଗ୍ର୍ଯସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ତିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ଯଥା। ଦେଵଭାଗସ୍ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ତତୋ ଦେଵଶ୍ରଵାଃ ପୁନଃ ।। ୩୪.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷର କୀର୍ତ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ସେଠାରୁ ଦେବଭାଗ ଜନ୍ମିଲେ, ତାପରେ ପୁନି ଦେବଶ୍ରବା।

ଅନାଦୃଷ୍ଟିକଡଶ୍ଚୈଵ ନନ୍ଦନଶ୍ଚୈଵ ଭୃଞ୍ଜିନଃ। ଶ୍ଯାମଃ ଶମୀକୋ ଗଣ୍ଡୂଷଃ ଚତସ୍ରସ୍ତୁ ଵରାଙ୍ଗନାଃ ।। ୩୪.

ଅନାଦୃଷ୍ଟିକଡ, ନନ୍ଦନ, ଭୃଞ୍ଜିନ, ଶ୍ୟାମ, ଶମୀକ ଏବଂ ଗଣ୍ଡୂଷ; ଏହା ସହିତ ଚାରିଜଣ ଉତ୍ତମ ବନିତା।

ପୃଥା ଚ ଶ୍ରୁତଵେଦା ଚ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଃ ଶ୍ରୁତଶ୍ରଵାଃ। ରାଜାଧିଦେଵୀ ଚ ତଥା ପଞ୍ଚୈତା ଵୀରମାତରଃ ।। ୩୪.

ପୃଥା, ଶ୍ରୁତବେଦା, ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା ଏବଂ ରାଜାଧିଦେବୀ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ବୀରମାନଙ୍କର ମାଆ।

ପୃଥାଂ ଦୁହିତରଂ ଚକ୍ରେ କୁନ୍ତି ସ୍ତାଂ ପାଣ୍ଡୁରାଵହତ୍। ଅନପତ୍ଯାଯ ଵୃଦ୍ଧାଯ କୁନ୍ତିଭୋଜାଯ ତାଂ ଦଦୌ ।। ୩୪.

କୁନ୍ତି, ପୃଥାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଝିଅ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। କୁନ୍ତିଭୋଜ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିବାରୁ, ସେ ପୃଥାଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ କୁନ୍ତୀତି ଵିଖ୍ଯାତା କୁନ୍ତୀଭୋଜାତ୍ମଜା ପୃଥା। କୁରୁଵୀରଃ ପାଣ୍ଡୁମୁଖ୍ଯସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭାର୍ଯାମଵିନ୍ଦତ ।। ୩୪.

ସେହିପରି, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କର ଝିଅ ପୃଥା 'କୁନ୍ତି' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡୁ, ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ପାଇଲେ।

ପୃଥା ଜଜ୍ଞେ ତତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ତ୍ରୀନଗ୍ନିସମତେଜସଃ। ଲୋକେଽପ୍ରତିରଥାନ୍ ଵୀରାନ୍ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍ ।। ୩୪.

ପୃଥାଙ୍କଠାରୁ ତିନିଜଣ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।

ଧର୍ମାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ପୁତ୍ରଂ ମାରୁତାଚ୍ଚ ଵୃକୋଦରମ୍। ଈନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଧନଞ୍ଜଯଞ୍ଚୈଵ ପୃଥା ପୁତ୍ରାନଜୀଜନତ୍ ।। ୩୪.

ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବାୟୁଠାରୁ ବୃକୋଦର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଧନଞ୍ଜୟ—ପୃଥାଙ୍କର ଏହି ତିନିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ମାଦ୍ରଵତ୍ଯାନ୍ତୁ ଜନିତାଵାଶ୍ଵିନାଵିତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ରୂପସତ୍ତ୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତୌ ।। ୩୪.

ମାଦ୍ରବତୀଠାରୁ ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର—ନକୁଳ ଏବଂ ସହଦେବ—ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରୂପ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ।

ଜଜ୍ଞେ ଚ ଶ୍ରୁତଦେଵାଯାଂ ତନଯୋ ଵୃଦ୍ଧଶର୍ମଣଃ। କରୂଷାଧିପତିର୍ଵୀରୋ ଦନ୍ତଵକ୍ରୋ ମହାବଲଃ ।। ୩୪.

ଶ୍ରୁତଦେବାଙ୍କଠାରେ ବୃଦ୍ଧଶର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, କରୂଷ ଦେଶର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଦନ୍ତବକ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ।

କୈକେଯାଂ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ଯାନ୍ତୁ ଜଜ୍ଞେ ସନ୍ତର୍ଦନଃ ପୁନଃ। ଚେକିତାନବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରୌ ତଥୈଵାନ୍ଯୌ ମହାବଲୌ ।। ୩୪.

କୈକେୟୀ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କଠାରେ ସନ୍ତର୍ଦ୍ଦନ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହିପରି ଚେକିତାନ ଏବଂ ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।