ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାଚ୍ଚାଭିଜିତଃ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନସ୍ତୁ ପୁନର୍ଵସୁଃ। ଅଶ୍ଵମେଧନ୍ତୁ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଆଜହାର ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୩୪.

ସେଠାରୁ ଅଭିଜିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ପୁନର୍ବସୁ; ପୁଅ ପାଇଁ ସେ ମହାନ ଅଶ୍ୱମେଧ ବଳି କଲେ।

ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେଽତିରାତ୍ରସ୍ଯ ସଦୋମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତମ୍। ତତସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଦାତା ଯଜ୍ଵା ପୁନର୍ଵସୁଃ ।। ୩୪.

ସେ ଅତିରାତ୍ର ବଳିର ମଧ୍ୟରେ, ବଳିମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ ଓ ବଳିଦାନୀ ପୁନର୍ବସୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ବାହୁବାଣାଜିତଃ କିଲ। ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକୀ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତୌ ମତିମତାଂଵରୌ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ଝିଅପୁଅ ହେଲେ— ବାହୁବାଣ ଓ ଅଜିତ; ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଇମାଂଶ୍ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକାନ୍ ପ୍ରତି ତମାହୁକମ୍। ସୋପାସଙ୍ଗାନୁକର୍ଷାଣାଂ ସଧ୍ଵଜାନାଂ ଵରୂଥିନାମ୍ ।। ୩୪.

ଏଠି ଆହୁକ ବିଷୟରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁୟାୟୀ, ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଓ ସେନାସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ କିଛି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ାଯାଏ।

ରଥାନାଂ ମେଘଘୋଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ। ନାସତ୍ଯଵାଦୀ ତ୍ଵାସୀତ୍ତୁ ନାଯଜ୍ଵା ନାସହସ୍ରଦଃ ।। ୩୪.

ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଦଶ ହଜାର ରଥ ଥିଲା; ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନଥିଲେ, ବଳି ଛାଡ଼ିନଥିଲେ, କିମ୍ବା କଞ୍ଜୁଷ ଥିଲେ ନାହିଁ।

ନାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯଧର୍ମାତ୍ମା ନାଵିଦ୍ଵାନ୍ନ କୃଶୋଽଭଵତ୍। ଆହୁକସ୍ଯ ଧୃତିଃ ପୁତ୍ର ଇତ୍ଯେଵମନୁ ଶୁଶ୍ରୁମଃ ।। ୩୪.

ସେ କେବେ ଅପବିତ୍ର, ଅଧର୍ମୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ନାହିଁ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଆହୁକଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି ଏଭଳି ଥିଲେ।

ଶ୍ଵେତେନ ପରିଚାରେଣ କିଶୋରପ୍ରତିମାନ୍ ହଯାନ୍। ଅଶୀତିଯୁକ୍ତନିଯୁତାନ୍ଯାହୁକପ୍ରତିମୋଽଵ୍ରଜତ୍ ।। ୩୪.

ଧଳା ସେବକ ଓ ଛୁଆ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ଅଶ୍ୱ, ଏଠାରେ ଅସୀ ପ୍ରଜୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ ଥିଲା, ଆହୁକ ସମାନ ଜଣେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।

ପୂର୍ଵସ୍ଯାନ୍ଦିଶି ନାଗାନାଂ ଭୋଜସ୍ଯ ପ୍ରତିରେଜିରେ। ରୂପ୍ଯକାଞ୍ଚନକକ୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯେକଵିଂଶତିଃ ।। ୩୪.

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଭୋଜଙ୍କ ଏକୋଇଶି ହଜାର ହାତୀ ରୂପା ଓ ସୁନାର କବଚ ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।

ତାଵନ୍ତ୍ଯେଵ ସହସ୍ରାଣି ଉତ୍ତରସ୍ଯାନ୍ତଥା ଦିଶି। ଭୂମିପାଲସ୍ଯ ଭୋଜସ୍ଯ ଉତ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ କିଙ୍କିଣୀ କିଲ ।। ୩୪.

ଏତେ ହଜାର ହାତୀ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଭୂମିର ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ ହାତୀର ଘଣ୍ଟି ତାଳ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।

ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକାନ୍ଧାଯ ସ୍ଵସାରଂ ତ୍ଵାହୁକୀନ୍ଦଦୌ। ଆହୁକାନ୍ଧସ୍ଯ ଦୁହିତା ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ ସମ୍ବଭୂଵତୁଃ ।। ୩୪.

ଆହୁକ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଆହୁକାନ୍ଧାଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଆହୁକାନ୍ଧାଙ୍କ ଝିଅ ଦୁଇଜଣ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଦେଵକଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ଦେଵଗର୍ଭସମାଵୁଭୌ । ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତା ଵୀରା ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ ।। ୩୪.

ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦେବକଙ୍କ ଶୂରବୀର ଝିଅମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଜନ୍ମିଲେ।

ଦେଵାନାମପି ଦେଵଶ୍ଚ ସୁଦେଵୋ ଦେଵରଞ୍ଜିତା। ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତାସନ୍ ଵସୁଦେଵାଯ ସଂଦଦୌ ।। ୩୪.

ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦେବ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସାତ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା।

ଵୃକଦେଵୋପଦେଵା ଚ ତଥାନ୍ଯା ଦେଵରକ୍ଷିତା। ଶ୍ରୀଦେଵା ଶାନ୍ତିଦେଵା ଚ ମହାଦେଵା ତଥାପରା ।। ୩୪.

ବୃକଦେବା, ଉପଦେବା, ଦେବରକ୍ଷିତା, ଶ୍ରୀଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ମହାଦେବା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ— ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ।

ସପ୍ତମୀ ଦେଵକୀ ତାସାଂ ସୁନାମା ଚାରୁଦର୍ଶନା। ନଵୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସୁତାଃ କଂସସ୍ତେଷାନ୍ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମୀ ଥିଲେ ଦେବକୀ, ଯିଏ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଶ୍ଚ ସୁନାମା ଚ କଦ୍ଵଶଂକୁଶ୍ଚ ଭୂମଯଃ। ସୂତନୂ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟଃ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ୍ ।। ୩୪.

ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଦ୍ବ, ଶଂକୁ, ଭୂମୟ, ସୂତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ—ଏହିମାନେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ପୁଅ।

ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ପଞ୍ଚୈଵ କର୍ମଧର୍ମଵତୀ ତଥା। ଶତାଙ୍କ୍ରୂ ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଲା ଚ କଙ୍ଵା ଚୈଵ ଵରାଙ୍ଗନା ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଝିଅ ଥିଲେ: କର୍ମଧର୍ମବତୀ, ଶତାଙ୍କୃ, ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଳା, କଙ୍ବା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବନିତା ବରାଙ୍ଗନା।

ଉଗ୍ରସେନୋ ମହାପତ୍ଯୋ ଵିଖ୍ଯାତଃ କୁକୁରୋଦ୍ଭଵଃ। କୁକୁରାଣାମିମଂ ଵଂଶଂ ଧାରଯନ୍ନମିତୌଜସାମ୍। ଆତ୍ମନୋ ଵିପୁଲଂ ଵଂଶଂ ପ୍ରଜାଵାଂଶ୍ଚ ଭଵେନ୍ନରଃ ।। ୩୪.

ଉଗ୍ରସେନ ବଡ଼ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ କୁକୁର ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ପ୍ରଭଳ କୁକୁର ବଂଶକୁ ଯିଏ ଧାରଣ କରେ, ସେ ନିଜ ପରିବାରରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଭଜମାନସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରଥିମୁଖ୍ଯୋ ଵିଦୂରଥଃ। ରାଜ୍ଯାଧିଦେଵଃ ଶୂରଶ୍ଚ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୪.

ଭଜମାନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରଥିମୁଖ୍ୟ ବିଦୂରଥ। ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ ରାଜ୍ୟାଧିଦେବ, ଶୂର ଏବଂ ବିଦୁର।

ତସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ତୁ ସୁତା ଜଜ୍ଞିରେ ବଲଵତ୍ତରାଃ । ଵାତଶ୍ଚୈଵ ନିଵାତଶ୍ଚ ଶୋଣିତଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ ।। ୩୪.

ସେଇ ଶୂରଙ୍କର ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ: ବାତ, ନିବାତ, ଶୋଣିତ ଏବଂ ଶ୍ୱେତବାହନ।

ଶମୀ ଚ ଗଦଵର୍ମା ଚ ନିଦାତଃ ଶକ୍ରଶକ୍ରଜିତ୍। ଶମିପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତଃ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୪.

ଶମୀ, ଗଦଭର୍ମା, ନିଦାତ, ଶକ୍ରଶକ୍ରଜିତ, ଶମୀଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତଙ୍କର ପୁଅ।

ସ୍ଵଯମ୍ଭୋଜଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୋଜାଦ୍ଧୃଦିକଃ ସମ୍ବଭୂଵ ହ। ହୃଦିକସ୍ଯ ସୁତାସ୍ତ୍ଵାସନ୍ ଦଶ ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୪.

ସ୍ୱୟଂଭୋଜ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ହୃଦିକ ହେଲେ। ହୃଦିକଙ୍କର ଦଶଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଅତି ପ୍ରବଳ।

କୃତଵର୍ମା କୃତସ୍ତେଷାଂ ଶତଧନ୍ଵା ତୁ ମଧ୍ଯମଃ। ଦେଵାର୍ହଶ୍ଚ ଵନାର୍ହଶ୍ଚ ଭିଷଗ୍ ଦ୍ଵୈତରଥଶ୍ଚ ଯଃ ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃତବର୍ମା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, କୃତ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଶତଧନ୍ୱା। ତାପରେ ଦେବାର୍ହ, ବନାର୍ହ, ଭିଷଗ୍ ଏବଂ ଦ୍ୱୈତରଥ।

ସୁଦାନ୍ତଶ୍ଚ ଧିଯାନ୍ତଶ୍ଚ ନକଵାନ୍ କନକୋଦ୍ଭଵଃ। ଦେଵାର୍ହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଜଜ୍ଞେ କମ୍ବଲବର୍ହିଷଃ ।। ୩୪.

ସୁଦାନ୍ତ, ଧିୟାନ୍ତ, ନକବାନ୍ ଏବଂ କନକୋଦ୍ଭବ। ଦେବାର୍ହଙ୍କର ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅସମୌଜାଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ସୁମହୌଜାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଅଜାଵପୁତ୍ରାଯ ତତଃ ପ୍ରଦଦାଵସମୌଜସେ। ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ସୁରୂପଞ୍ଚ କୃଷ୍ଣ ଇତ୍ଯନ୍ଧକାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅସମୌଜା, ଅତି ପ୍ରଭଳ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅସମୌଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଜାବପୁତ୍ର ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସୁରୂପ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଏମାନେ ଅନ୍ଧକ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ।

ଅନ୍ଧକାନାମିମଂ ଵଂଶଂ କୀର୍ତ୍ତଯାନସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ଆତ୍ମାନୋ ଵିପୁଲଂ ଵଂଶଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୪.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଏହି ଅନ୍ଧକ ବଂଶର କଥା କହେ, ସେ ନିଜ ବଂଶରେ ସମୃଦ୍ଧି ଅବଶ୍ୟ ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅସ୍ମକ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଶୂରୋ ଵୈ ଦେଵମାନୁଷିମ୍। ମାଷ୍ଯାନ୍ତୁ ଜନଯାମାସ ଶୂରୋ ଵୈ ଦେଵମୀଢୁଷମ୍ ।। ୩୪.

ଅସ୍ମକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶୂର ଏକ ଦେବମାନବ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ମାଷ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶୂର ଏକ ଦେବସମ୍ମାନିତ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ।

ଭାଷ୍ଯାନ୍ତୁ ଜଜ୍ଞିରେ ଶୂରାଦ୍ଭୋଜାଯାଂ ପୁରୁଷା ଦଶ। ଵସୁଦେଵୋ ମହାବାହୁଃ ପୂର୍ଵମାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ।। ୩୪.

ଭାଷ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଶୂରଙ୍କ ଦଶଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୋଜମାନେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳଶାଳୀ ବସୁଦେବ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଜଜ୍ଞେ ତସ୍ଯ ପ୍ରସୂତସ୍ଯ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ପ୍ରାଣଦଦ୍ଦିଵି। ଆନକାନାଞ୍ଚ ସଂହ୍ରାଦଃ ସୁମହାନଭଵଦ୍ଦିଵି ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ଜନ୍ମବେଳେ ଆକାଶରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।

ପପାତ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଞ୍ଚ ଶୂରସ୍ଯ ଭଵନେ ମହତ୍। ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ କୃତ୍ସ୍ନେଽପି ରୂପେ ନାସ୍ତି ସମୋ ଭୁଵି ।। ୩୪.

ଶୂରଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଲୋକରେ, ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିଲାନି।