ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯଦି ଦତ୍ତା ତଦା ସ୍ଯାଂ ହି ଯଦି ସ୍ଯାମୀହତାଂ ପିତଃ। ତଥେତ୍ଯୁଵାଚ ତାଂ ତସ୍ଯାଃ ପିତା କାମମପୂପୁରତ୍ ।। ୩୪.

'ମୋତେ ଦେଇଦେଲେ ତେବେ ମୁଁ ଜନ୍ମିବି, ପିତା! ଯଦି ମୋତେ ଚାହିଁଛ, ତେବେ ତାହା ହେଉ।' ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, 'ଯେପରି ଚାହଁ, ତେପରି ହେଉ', ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।

ଦାତା ଯଜ୍ଵା ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତଵାନତିଥିପ୍ରିଯଃ। ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ମୃତୋଽକ୍ରୂରଃ ଶ୍ଵଫଲ୍କୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ ।। ୩୪.

ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଶୂରବୀର, ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ଓ ଅତିଥିପ୍ରେମୀ—ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅକୃରୁର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଶ୍ଵଫଲ୍କ ବହୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ।

ଉପମଙ୍ଗୁସ୍ତଥା ମଙ୍ଗୁର୍ମୃଦୁରଶ୍ଚାରିମେଜଯଃ। ଗିରିରକ୍ଷସ୍ତତା ଯକ୍ଷଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଵାରିମର୍ଦ୍ଦନଃ ।। ୩୪.

ଉପମଙ୍ଗୁ, ମଙ୍ଗୁର, ମୃଦୁର, ଅରିମେଜୟ, ଗିରିରକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ବାରିମର୍ଦ୍ଦନ।

ଧର୍ମଭୃଚ୍ଚ ଶ୍ରୃଷ୍ଟଚଯୋ ଵର୍ଗମୋଚସ୍ତଥାପରଃ। ଆଵାହପ୍ରତିଵାହୌ ଚ ଵସୁଦେଵା ଵରାଙ୍ଗନା ।। ୩୪.

ଧର୍ମଭୃତ, ଶୃଷ୍ଟଚୟ, ବର୍ଗମୋଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ଆବାହ ଓ ପ୍ରତିବାହ, ଏବଂ ବସୁଦେବା, ଏକ ଉତ୍ତମ ନାରୀ।

ଅକ୍ରୂରାଦୁଗ୍ରସେନ୍ଯାନ୍ତୁ ସୁତୌ ଦ୍ଵୌ କୁଲନନ୍ଦିନୌ। ଦେଵଶ୍ଚାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞାତେ ଦେଵସଂମିତୌ ।। ୩୪.

ଅକୃରୁର ଓ ଉଗ୍ରସେନୀଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ କୁଳର ଗୌରବ ଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ଦେବ ଓ ଅନୁପଦେବ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ।

ଚିତ୍ରକସ୍ଯାଭଵନ୍ ପୁତ୍ରାଃ ପୃଥୁର୍ଵିପୃଥୁରେଵ ଚ। ଅଶ୍ଵଗ୍ରୀଵୋଽଶ୍ଵବାହୁଶ୍ଚ ସୁପାର୍ଶ୍ଵକଗଵେଷଣୌ ।। ୩୪.

ଚିତ୍ରକଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ— ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଓ କଗବେଷଣ।

ଅରିଷ୍ଟନେମିରଶ୍ଵଶ୍ଚ ସୁଵର୍ମା ଵର୍ମଚର୍ମଭୃତ୍ । ଅଭୂମିର୍ବହୁଭୂମିଶ୍ଚ ଶ୍ରଵିଷ୍ଠାଶ୍ରଵଣେ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ।। ୩୪.

ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱ, ସୁବର୍ମା, ବର୍ମଚର୍ମଭୃତ୍, ଅଭୂମି, ବହୁଭୂମି ଓ ଦୁଇଜଣୀ ଝିଅ— ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସତ୍ଯକାତ୍ କାଶିଦୁହିତା ଲେଭେ ସା ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍। କକୁଦଂ ଭଜମାନଞ୍ଚ ଶମୀକବଲବର୍ହିଷୌ ।। ୩୪.

କାଶିର ଝିଅ ସତ୍ୟକାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ— କକୁଦ, ଭଜମାନ, ଶମୀକ ଓ ବଳବର୍ହିଷ।

କକୁଦସ୍ଯ ସୁତୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୃଷ୍ଟେସ୍ତୁ ତନଯୋଽଭଵତ୍। କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାଥ ରେଵତୋଽଭଵଦାତ୍ମଜଃ ।। ୩୪.

କକୁଦଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ରେବତ।

ତସ୍ଯାସୀତ୍ତୁମ୍ବୁରୁସଖା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍କିଲ। ଖ୍ଯାଯତେ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସ ଚନ୍ଦନୋଦକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ଏକ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନଉଦକଦୁନ୍ଦୁଭି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତସ୍ମାଚ୍ଚାଭିଜିତଃ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନସ୍ତୁ ପୁନର୍ଵସୁଃ। ଅଶ୍ଵମେଧନ୍ତୁ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଆଜହାର ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୩୪.

ସେଠାରୁ ଅଭିଜିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ପୁନର୍ବସୁ; ପୁଅ ପାଇଁ ସେ ମହାନ ଅଶ୍ୱମେଧ ବଳି କଲେ।

ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେଽତିରାତ୍ରସ୍ଯ ସଦୋମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତମ୍। ତତସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଦାତା ଯଜ୍ଵା ପୁନର୍ଵସୁଃ ।। ୩୪.

ସେ ଅତିରାତ୍ର ବଳିର ମଧ୍ୟରେ, ବଳିମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ ଓ ବଳିଦାନୀ ପୁନର୍ବସୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ବାହୁବାଣାଜିତଃ କିଲ। ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକୀ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତୌ ମତିମତାଂଵରୌ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ଝିଅପୁଅ ହେଲେ— ବାହୁବାଣ ଓ ଅଜିତ; ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଇମାଂଶ୍ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକାନ୍ ପ୍ରତି ତମାହୁକମ୍। ସୋପାସଙ୍ଗାନୁକର୍ଷାଣାଂ ସଧ୍ଵଜାନାଂ ଵରୂଥିନାମ୍ ।। ୩୪.

ଏଠି ଆହୁକ ବିଷୟରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁୟାୟୀ, ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଓ ସେନାସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ କିଛି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ାଯାଏ।

ରଥାନାଂ ମେଘଘୋଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ। ନାସତ୍ଯଵାଦୀ ତ୍ଵାସୀତ୍ତୁ ନାଯଜ୍ଵା ନାସହସ୍ରଦଃ ।। ୩୪.

ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଦଶ ହଜାର ରଥ ଥିଲା; ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନଥିଲେ, ବଳି ଛାଡ଼ିନଥିଲେ, କିମ୍ବା କଞ୍ଜୁଷ ଥିଲେ ନାହିଁ।

ନାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯଧର୍ମାତ୍ମା ନାଵିଦ୍ଵାନ୍ନ କୃଶୋଽଭଵତ୍। ଆହୁକସ୍ଯ ଧୃତିଃ ପୁତ୍ର ଇତ୍ଯେଵମନୁ ଶୁଶ୍ରୁମଃ ।। ୩୪.

ସେ କେବେ ଅପବିତ୍ର, ଅଧର୍ମୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ନାହିଁ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଆହୁକଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି ଏଭଳି ଥିଲେ।

ଶ୍ଵେତେନ ପରିଚାରେଣ କିଶୋରପ୍ରତିମାନ୍ ହଯାନ୍। ଅଶୀତିଯୁକ୍ତନିଯୁତାନ୍ଯାହୁକପ୍ରତିମୋଽଵ୍ରଜତ୍ ।। ୩୪.

ଧଳା ସେବକ ଓ ଛୁଆ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ଅଶ୍ୱ, ଏଠାରେ ଅସୀ ପ୍ରଜୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ ଥିଲା, ଆହୁକ ସମାନ ଜଣେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।

ପୂର୍ଵସ୍ଯାନ୍ଦିଶି ନାଗାନାଂ ଭୋଜସ୍ଯ ପ୍ରତିରେଜିରେ। ରୂପ୍ଯକାଞ୍ଚନକକ୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯେକଵିଂଶତିଃ ।। ୩୪.

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଭୋଜଙ୍କ ଏକୋଇଶି ହଜାର ହାତୀ ରୂପା ଓ ସୁନାର କବଚ ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।

ତାଵନ୍ତ୍ଯେଵ ସହସ୍ରାଣି ଉତ୍ତରସ୍ଯାନ୍ତଥା ଦିଶି। ଭୂମିପାଲସ୍ଯ ଭୋଜସ୍ଯ ଉତ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ କିଙ୍କିଣୀ କିଲ ।। ୩୪.

ଏତେ ହଜାର ହାତୀ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଭୂମିର ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ ହାତୀର ଘଣ୍ଟି ତାଳ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।

ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକାନ୍ଧାଯ ସ୍ଵସାରଂ ତ୍ଵାହୁକୀନ୍ଦଦୌ। ଆହୁକାନ୍ଧସ୍ଯ ଦୁହିତା ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ ସମ୍ବଭୂଵତୁଃ ।। ୩୪.

ଆହୁକ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଆହୁକାନ୍ଧାଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଆହୁକାନ୍ଧାଙ୍କ ଝିଅ ଦୁଇଜଣ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଦେଵକଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ଦେଵଗର୍ଭସମାଵୁଭୌ । ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତା ଵୀରା ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ ।। ୩୪.

ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦେବକଙ୍କ ଶୂରବୀର ଝିଅମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଜନ୍ମିଲେ।

ଦେଵାନାମପି ଦେଵଶ୍ଚ ସୁଦେଵୋ ଦେଵରଞ୍ଜିତା। ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତାସନ୍ ଵସୁଦେଵାଯ ସଂଦଦୌ ।। ୩୪.

ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦେବ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସାତ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା।

ଵୃକଦେଵୋପଦେଵା ଚ ତଥାନ୍ଯା ଦେଵରକ୍ଷିତା। ଶ୍ରୀଦେଵା ଶାନ୍ତିଦେଵା ଚ ମହାଦେଵା ତଥାପରା ।। ୩୪.

ବୃକଦେବା, ଉପଦେବା, ଦେବରକ୍ଷିତା, ଶ୍ରୀଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ମହାଦେବା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ— ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ।

ସପ୍ତମୀ ଦେଵକୀ ତାସାଂ ସୁନାମା ଚାରୁଦର୍ଶନା। ନଵୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସୁତାଃ କଂସସ୍ତେଷାନ୍ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମୀ ଥିଲେ ଦେବକୀ, ଯିଏ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଶ୍ଚ ସୁନାମା ଚ କଦ୍ଵଶଂକୁଶ୍ଚ ଭୂମଯଃ। ସୂତନୂ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟଃ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ୍ ।। ୩୪.

ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଦ୍ବ, ଶଂକୁ, ଭୂମୟ, ସୂତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ—ଏହିମାନେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ପୁଅ।

ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ପଞ୍ଚୈଵ କର୍ମଧର୍ମଵତୀ ତଥା। ଶତାଙ୍କ୍ରୂ ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଲା ଚ କଙ୍ଵା ଚୈଵ ଵରାଙ୍ଗନା ।। ୩୪.

ସେମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଝିଅ ଥିଲେ: କର୍ମଧର୍ମବତୀ, ଶତାଙ୍କୃ, ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଳା, କଙ୍ବା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବନିତା ବରାଙ୍ଗନା।

ଉଗ୍ରସେନୋ ମହାପତ୍ଯୋ ଵିଖ୍ଯାତଃ କୁକୁରୋଦ୍ଭଵଃ। କୁକୁରାଣାମିମଂ ଵଂଶଂ ଧାରଯନ୍ନମିତୌଜସାମ୍। ଆତ୍ମନୋ ଵିପୁଲଂ ଵଂଶଂ ପ୍ରଜାଵାଂଶ୍ଚ ଭଵେନ୍ନରଃ ।। ୩୪.

ଉଗ୍ରସେନ ବଡ଼ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ କୁକୁର ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ପ୍ରଭଳ କୁକୁର ବଂଶକୁ ଯିଏ ଧାରଣ କରେ, ସେ ନିଜ ପରିବାରରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଭଜମାନସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରଥିମୁଖ୍ଯୋ ଵିଦୂରଥଃ। ରାଜ୍ଯାଧିଦେଵଃ ଶୂରଶ୍ଚ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୪.

ଭଜମାନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରଥିମୁଖ୍ୟ ବିଦୂରଥ। ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ ରାଜ୍ୟାଧିଦେବ, ଶୂର ଏବଂ ବିଦୁର।

ତସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ତୁ ସୁତା ଜଜ୍ଞିରେ ବଲଵତ୍ତରାଃ । ଵାତଶ୍ଚୈଵ ନିଵାତଶ୍ଚ ଶୋଣିତଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ ।। ୩୪.

ସେଇ ଶୂରଙ୍କର ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ: ବାତ, ନିବାତ, ଶୋଣିତ ଏବଂ ଶ୍ୱେତବାହନ।