ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଇମାଂ ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିଂ ଯୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାମପି ଚୋତ୍ତମାମ୍ । ଵେଦ ମିଥ୍ଯାଭି ଶସ୍ତିଂ ସ ନ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚ କଥଞ୍ଚନ ।। ୩୪.

ଯେଉଁଠି ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ଅଭିଯୋଗକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣିଛି, ଏବଂ ତଥାପି ତାହାକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରେ, ସେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅନିମିତ୍ରାଚ୍ଛିନିର୍ଜଜ୍ଞେ କନିଷ୍ଠାଦ୍ଵୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନାତ୍ ।। ୩୪.

ଅନିମିତ୍ର, ବୃଷ୍ଣି ବଂଶର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସତ୍ଯଵାକ୍ ସତ୍ଯସମ୍ପନ୍ନଃ ସତ୍ଯକସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ସାତ୍ଯକିର୍ଯୁଯୁଧାନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଭୂତିଃ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୪.

ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟକ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ; ଯୁୟୁଧାନଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟକି, ତାଙ୍କୁ ଭିତରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଭୂତେର୍ଯୁଗନ୍ଧରଃ ପୁତ୍ର ଇତି ଭୌତ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ଜଜ୍ଞାତେ ତନଯୌ ପୃଶ୍ନେଃ ଶ୍ଵଫଲ୍କଶ୍ଚିତ୍ରକଶ୍ଚ ଯଃ ।। ୩୪.

ଭୂତିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଯୁଗନ୍ଧର; ଏମାନେ ଭୂତିଙ୍କ ବଂଶଜ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପୃଶ୍ନିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ଵଫଲ୍କ ଓ ଚିତ୍ରକ।

ଶ୍ଵଫଲ୍କସ୍ତୁ ମହାରାଜୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯତ୍ର ଵର୍ତ୍ତତେ। ନାସ୍ତି ଵ୍ଯାଧିଭଯଂ ତତ୍ର ନ ଚାଵୃଷ୍ଟିଭଯଂ ତଥା ।। ୩୪.

ଶ୍ଵଫଲ୍କ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ଯେଉଁଠି ସେ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ରୋଗର ଭୟ ନଥିଲା, ଏବଂ ଖରାର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।

କଦାଚିତ୍ କାଶିରାଜସ୍ଯ ଵିଭୋସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ଵିଷଯେ ନାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ ।। ୩୪.

ଏକଥର, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାଶୀର ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ହେଉନି।

ସ ତତ୍ର ଵାସଯାମାସ ଶ୍ଵଫଲ୍କଂ ପରମାର୍ଚିତମ୍। ଶ୍ଵଫଲ୍କପରିଵାସେନ ପ୍ରାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ ।। ୩୪.

ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ଵଫଲ୍କଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନରେ ରଖିଲେ; ଶ୍ଵଫଲ୍କଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ବର୍ଷାଦେବତା ବର୍ଷା କରିଲେ।

ଶ୍ଵଫଲ୍କଃ କାଶିରାଜସ୍ଯ ସୁତାଂ ଭାର୍ଯାମନିନ୍ଦିତାମ୍। ଗାନ୍ଦିନୀଂ ନାମ ଗାଂ ସା ହି ଦଦୌ ଵିପ୍ରାଯ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୩୪.

ଶ୍ଵଫଲ୍କ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ମଳ କନ୍ୟା ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ନିତ୍ୟ ଗୋମାତା ଦାନ କରୁଥିଲେ।

ସା ମାତୁରୁଦରସ୍ଥା ଵୈ ବହୁଵର୍ଷ ଶତାନ୍ କିଲ। ଵସତି ସ୍ମ ନ ଵୈ ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଭସ୍ଥାନ୍ତାଂ ପିତାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୪.

ସେ ଗାନ୍ଦିନୀ ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ମାଆର ଗର୍ଭରେ ରହିଲେ, ଜନ୍ମ ହେଲେ ନାହିଁ; ସେଠି ସେ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପିତା କଥା କହିଲେ।

ଜାଯସ୍ଵ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଦ୍ରନ୍ତେ କିମର୍ଥଂ ଚାପି ତିଷ୍ଠସି। ପ୍ରୋଵାଚ ଚୈନଂ ଗର୍ଭ ସ୍ଥା ସା କନ୍ଯା ଗୌର୍ଦିନେ ଦିନେ ।। ୩୪.

'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମ ନିଅ, ଭଦ୍ରା! କାହିଁକି ଏପରି ରହିଛ?' ଏଭଳି କହିଲେ, ଗର୍ଭରୁ ଗାନ୍ଦିନୀ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍ତର ଦେଉଥିଲେ।

ଯଦି ଦତ୍ତା ତଦା ସ୍ଯାଂ ହି ଯଦି ସ୍ଯାମୀହତାଂ ପିତଃ। ତଥେତ୍ଯୁଵାଚ ତାଂ ତସ୍ଯାଃ ପିତା କାମମପୂପୁରତ୍ ।। ୩୪.

'ମୋତେ ଦେଇଦେଲେ ତେବେ ମୁଁ ଜନ୍ମିବି, ପିତା! ଯଦି ମୋତେ ଚାହିଁଛ, ତେବେ ତାହା ହେଉ।' ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, 'ଯେପରି ଚାହଁ, ତେପରି ହେଉ', ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।

ଦାତା ଯଜ୍ଵା ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତଵାନତିଥିପ୍ରିଯଃ। ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ମୃତୋଽକ୍ରୂରଃ ଶ୍ଵଫଲ୍କୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ ।। ୩୪.

ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଶୂରବୀର, ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ଓ ଅତିଥିପ୍ରେମୀ—ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅକୃରୁର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଶ୍ଵଫଲ୍କ ବହୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ।

ଉପମଙ୍ଗୁସ୍ତଥା ମଙ୍ଗୁର୍ମୃଦୁରଶ୍ଚାରିମେଜଯଃ। ଗିରିରକ୍ଷସ୍ତତା ଯକ୍ଷଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଵାରିମର୍ଦ୍ଦନଃ ।। ୩୪.

ଉପମଙ୍ଗୁ, ମଙ୍ଗୁର, ମୃଦୁର, ଅରିମେଜୟ, ଗିରିରକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ବାରିମର୍ଦ୍ଦନ।

ଧର୍ମଭୃଚ୍ଚ ଶ୍ରୃଷ୍ଟଚଯୋ ଵର୍ଗମୋଚସ୍ତଥାପରଃ। ଆଵାହପ୍ରତିଵାହୌ ଚ ଵସୁଦେଵା ଵରାଙ୍ଗନା ।। ୩୪.

ଧର୍ମଭୃତ, ଶୃଷ୍ଟଚୟ, ବର୍ଗମୋଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ଆବାହ ଓ ପ୍ରତିବାହ, ଏବଂ ବସୁଦେବା, ଏକ ଉତ୍ତମ ନାରୀ।

ଅକ୍ରୂରାଦୁଗ୍ରସେନ୍ଯାନ୍ତୁ ସୁତୌ ଦ୍ଵୌ କୁଲନନ୍ଦିନୌ। ଦେଵଶ୍ଚାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞାତେ ଦେଵସଂମିତୌ ।। ୩୪.

ଅକୃରୁର ଓ ଉଗ୍ରସେନୀଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ କୁଳର ଗୌରବ ଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ଦେବ ଓ ଅନୁପଦେବ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ।

ଚିତ୍ରକସ୍ଯାଭଵନ୍ ପୁତ୍ରାଃ ପୃଥୁର୍ଵିପୃଥୁରେଵ ଚ। ଅଶ୍ଵଗ୍ରୀଵୋଽଶ୍ଵବାହୁଶ୍ଚ ସୁପାର୍ଶ୍ଵକଗଵେଷଣୌ ।। ୩୪.

ଚିତ୍ରକଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ— ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଓ କଗବେଷଣ।

ଅରିଷ୍ଟନେମିରଶ୍ଵଶ୍ଚ ସୁଵର୍ମା ଵର୍ମଚର୍ମଭୃତ୍ । ଅଭୂମିର୍ବହୁଭୂମିଶ୍ଚ ଶ୍ରଵିଷ୍ଠାଶ୍ରଵଣେ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ।। ୩୪.

ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱ, ସୁବର୍ମା, ବର୍ମଚର୍ମଭୃତ୍, ଅଭୂମି, ବହୁଭୂମି ଓ ଦୁଇଜଣୀ ଝିଅ— ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସତ୍ଯକାତ୍ କାଶିଦୁହିତା ଲେଭେ ସା ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍। କକୁଦଂ ଭଜମାନଞ୍ଚ ଶମୀକବଲବର୍ହିଷୌ ।। ୩୪.

କାଶିର ଝିଅ ସତ୍ୟକାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ— କକୁଦ, ଭଜମାନ, ଶମୀକ ଓ ବଳବର୍ହିଷ।

କକୁଦସ୍ଯ ସୁତୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୃଷ୍ଟେସ୍ତୁ ତନଯୋଽଭଵତ୍। କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାଥ ରେଵତୋଽଭଵଦାତ୍ମଜଃ ।। ୩୪.

କକୁଦଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ରେବତ।

ତସ୍ଯାସୀତ୍ତୁମ୍ବୁରୁସଖା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍କିଲ। ଖ୍ଯାଯତେ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସ ଚନ୍ଦନୋଦକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ଏକ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନଉଦକଦୁନ୍ଦୁଭି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତସ୍ମାଚ୍ଚାଭିଜିତଃ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନସ୍ତୁ ପୁନର୍ଵସୁଃ। ଅଶ୍ଵମେଧନ୍ତୁ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଆଜହାର ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୩୪.

ସେଠାରୁ ଅଭିଜିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ପୁନର୍ବସୁ; ପୁଅ ପାଇଁ ସେ ମହାନ ଅଶ୍ୱମେଧ ବଳି କଲେ।

ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେଽତିରାତ୍ରସ୍ଯ ସଦୋମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତମ୍। ତତସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଦାତା ଯଜ୍ଵା ପୁନର୍ଵସୁଃ ।। ୩୪.

ସେ ଅତିରାତ୍ର ବଳିର ମଧ୍ୟରେ, ବଳିମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ ଓ ବଳିଦାନୀ ପୁନର୍ବସୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ବାହୁବାଣାଜିତଃ କିଲ। ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକୀ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତୌ ମତିମତାଂଵରୌ ।। ୩୪.

ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ଝିଅପୁଅ ହେଲେ— ବାହୁବାଣ ଓ ଅଜିତ; ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଇମାଂଶ୍ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକାନ୍ ପ୍ରତି ତମାହୁକମ୍। ସୋପାସଙ୍ଗାନୁକର୍ଷାଣାଂ ସଧ୍ଵଜାନାଂ ଵରୂଥିନାମ୍ ।। ୩୪.

ଏଠି ଆହୁକ ବିଷୟରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁୟାୟୀ, ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଓ ସେନାସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ କିଛି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ାଯାଏ।

ରଥାନାଂ ମେଘଘୋଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ। ନାସତ୍ଯଵାଦୀ ତ୍ଵାସୀତ୍ତୁ ନାଯଜ୍ଵା ନାସହସ୍ରଦଃ ।। ୩୪.

ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଦଶ ହଜାର ରଥ ଥିଲା; ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନଥିଲେ, ବଳି ଛାଡ଼ିନଥିଲେ, କିମ୍ବା କଞ୍ଜୁଷ ଥିଲେ ନାହିଁ।

ନାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯଧର୍ମାତ୍ମା ନାଵିଦ୍ଵାନ୍ନ କୃଶୋଽଭଵତ୍। ଆହୁକସ୍ଯ ଧୃତିଃ ପୁତ୍ର ଇତ୍ଯେଵମନୁ ଶୁଶ୍ରୁମଃ ।। ୩୪.

ସେ କେବେ ଅପବିତ୍ର, ଅଧର୍ମୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ନାହିଁ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଆହୁକଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି ଏଭଳି ଥିଲେ।

ଶ୍ଵେତେନ ପରିଚାରେଣ କିଶୋରପ୍ରତିମାନ୍ ହଯାନ୍। ଅଶୀତିଯୁକ୍ତନିଯୁତାନ୍ଯାହୁକପ୍ରତିମୋଽଵ୍ରଜତ୍ ।। ୩୪.

ଧଳା ସେବକ ଓ ଛୁଆ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ଅଶ୍ୱ, ଏଠାରେ ଅସୀ ପ୍ରଜୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ ଥିଲା, ଆହୁକ ସମାନ ଜଣେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।

ପୂର୍ଵସ୍ଯାନ୍ଦିଶି ନାଗାନାଂ ଭୋଜସ୍ଯ ପ୍ରତିରେଜିରେ। ରୂପ୍ଯକାଞ୍ଚନକକ୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯେକଵିଂଶତିଃ ।। ୩୪.

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଭୋଜଙ୍କ ଏକୋଇଶି ହଜାର ହାତୀ ରୂପା ଓ ସୁନାର କବଚ ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।

ତାଵନ୍ତ୍ଯେଵ ସହସ୍ରାଣି ଉତ୍ତରସ୍ଯାନ୍ତଥା ଦିଶି। ଭୂମିପାଲସ୍ଯ ଭୋଜସ୍ଯ ଉତ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ କିଙ୍କିଣୀ କିଲ ।। ୩୪.

ଏତେ ହଜାର ହାତୀ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଭୂମିର ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ ହାତୀର ଘଣ୍ଟି ତାଳ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।