ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଜ୍ଞାତି ଭେଦଭଯାଦ୍ଭୀତଃ ସମୁପେକ୍ଷିତଵାଂସ୍ତଥା। ଅପଯାତେ ତଥାକ୍ରୂରେ ନାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ ।। ୩୪.

ଜ୍ଞାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ହେବା ଭୟରୁ ସେ ଏହାକୁ ଅନଦେଖା କଲେ। ଏବଂ ଅକୃର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କଲେ ନାହିଁ।

ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ହତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରମଭଵତ୍ତଦ୍ଵଘୋଦ୍ଯତମ୍। ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସୁରକ୍ରୂରଂ କୁକୁରାନ୍ଧକାଃ ।। ୩୪.

ଅନାବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦେଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲା। ତେଣୁ କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଅକୃରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ପୁନର୍ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ତଦା ଦାନପତୌ ତଥା। ପ୍ରଵଵର୍ଷ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ କୁକ୍ଷୌ ଜଲନିଧେସ୍ତତଃ ।। ୩୪.

ସେ ଦାନଶ୍ରେଷ୍ଠ ଡ୍ୱାରବତୀକୁ ପୁଣି ଫେରିଲେ, ତାପରେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ ବର୍ଷା କଲେ।

କନ୍ଯାଞ୍ଚ ଵାସୁଦେଵାଯ ସ୍ଵସାରଂ ଶୀଲସମ୍ମତାମ୍। ଅକ୍ରୂରଃ ପ୍ରଦଦୌ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ଯଦୁପୁଙ୍ଗଵଃ ।। ୩୪.

ଅକୃର, ଯଦୁମାନ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରୀମାନ୍, ତାଙ୍କ ଗୁଣବତୀ ଭଉଣୀକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ।

ଅତ ଵିଜ୍ଞାଯ ଯୋଗେନ କୃଷ୍ଣୋ ବଭ୍ରୁଗତଂ ମଣିମ୍। ସଭାମଧ୍ଯେ ତଦା ପ୍ରାହ ତମକ୍ରୂରଂ ଜନାର୍ଦନଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ, ଯୋଗବଳରେ କୃଷ୍ଣ ଜାଣିଲେ ଯେ ମଣି ବଭ୍ରୁଙ୍କଠାରେ ଚାଲିଯାଇଛି। ସେ ସଭାମଧ୍ୟରେ ଅକୃରଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଯଚ୍ଚ ରତ୍ନଂ ମଣିଵରଂ ତଵ ହସ୍ତଗତଂ ପ୍ରଭୋ। ତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛସ୍ଵ ମାନାର୍ହ ଵିମତିଞ୍ଚାତ୍ର ମା କୃଥାଃ ।। ୩୪.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ହାତରେ ଯେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଅଛି, ଦୟାକରି ଏହା ଦେଉ। ଏଥିରେ କୌଣସି ମନମାଳିନ୍ୟ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଗତେ କାଲେ ଯଦ୍ରୋଷୋଽଭୂତ୍ତଦା ମମ। ସୁସଂରୂଢଃ ସକୃତ୍ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତତ୍କାଲାଶ୍ରିତ୍ଯ ସ ମହାନ୍ ।। ୩୪.

ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପରେ, ମୋର ମନରେ ଯେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଏକଥର ଆସି ଗଭୀର ଭାବେ ବସିଗଲା ଏବଂ ସେଠାରୁ ବଡ଼ ହେଇ ରହିଲା।

ତତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ ସର୍ଵ୍ଵସାତ୍ଵତସଂସଦି। ପ୍ରଦଦୌ ତଂ ମଣିଂ ବଭ୍ରୁରକ୍ଲେଶେନ ମହାମତିଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ସାତ୍ୱତମାନେ ଥିବା ସଭାରେ, ବଡ଼ ଧୀର ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ବଭ୍ରୁ ସେ ମଣିଟିକୁ ଦେଇଦେଲେ।

ତତ ଆର୍ଜ୍ଜଵସଂପ୍ରାପ୍ତବଭ୍ରୁହସ୍ତାଦରିନ୍ଦମଃ। ଦଦୌ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସା ତଂ ମଣିଂ ବଭ୍ରଵେ ପୁନଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଶୂରବୀର, ସରଳ ଭାବରେ ବଭ୍ରୁଙ୍କ ହାତରୁ ମଣିଟି ଗ୍ରହଣ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ପୁଣିଥରେ ସେଇ ମଣିଟିକୁ ବଭ୍ରୁଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ।

ସ କୃଷ୍ଣହସ୍ତାତ୍ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମଣିରତ୍ନଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍। ଆବଦ୍ଧ୍ଯ ଗାନ୍ଦିନୀପୁତ୍ରୋ ଵିରରାଜାଂଶୁମାନିଵ ।। ୩୪.

ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଗ୍ରହଣ କରି, ତାହାକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମି ପ୍ରଭାରେ ଦେଖାଗଲେ।

ଇମାଂ ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିଂ ଯୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାମପି ଚୋତ୍ତମାମ୍ । ଵେଦ ମିଥ୍ଯାଭି ଶସ୍ତିଂ ସ ନ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚ କଥଞ୍ଚନ ।। ୩୪.

ଯେଉଁଠି ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ଅଭିଯୋଗକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣିଛି, ଏବଂ ତଥାପି ତାହାକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରେ, ସେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅନିମିତ୍ରାଚ୍ଛିନିର୍ଜଜ୍ଞେ କନିଷ୍ଠାଦ୍ଵୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନାତ୍ ।। ୩୪.

ଅନିମିତ୍ର, ବୃଷ୍ଣି ବଂଶର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସତ୍ଯଵାକ୍ ସତ୍ଯସମ୍ପନ୍ନଃ ସତ୍ଯକସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ସାତ୍ଯକିର୍ଯୁଯୁଧାନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଭୂତିଃ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୪.

ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟକ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ; ଯୁୟୁଧାନଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟକି, ତାଙ୍କୁ ଭିତରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଭୂତେର୍ଯୁଗନ୍ଧରଃ ପୁତ୍ର ଇତି ଭୌତ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ଜଜ୍ଞାତେ ତନଯୌ ପୃଶ୍ନେଃ ଶ୍ଵଫଲ୍କଶ୍ଚିତ୍ରକଶ୍ଚ ଯଃ ।। ୩୪.

ଭୂତିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଯୁଗନ୍ଧର; ଏମାନେ ଭୂତିଙ୍କ ବଂଶଜ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପୃଶ୍ନିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ଵଫଲ୍କ ଓ ଚିତ୍ରକ।

ଶ୍ଵଫଲ୍କସ୍ତୁ ମହାରାଜୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯତ୍ର ଵର୍ତ୍ତତେ। ନାସ୍ତି ଵ୍ଯାଧିଭଯଂ ତତ୍ର ନ ଚାଵୃଷ୍ଟିଭଯଂ ତଥା ।। ୩୪.

ଶ୍ଵଫଲ୍କ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ଯେଉଁଠି ସେ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ରୋଗର ଭୟ ନଥିଲା, ଏବଂ ଖରାର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।

କଦାଚିତ୍ କାଶିରାଜସ୍ଯ ଵିଭୋସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ଵିଷଯେ ନାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ ।। ୩୪.

ଏକଥର, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାଶୀର ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ହେଉନି।

ସ ତତ୍ର ଵାସଯାମାସ ଶ୍ଵଫଲ୍କଂ ପରମାର୍ଚିତମ୍। ଶ୍ଵଫଲ୍କପରିଵାସେନ ପ୍ରାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ ।। ୩୪.

ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ଵଫଲ୍କଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନରେ ରଖିଲେ; ଶ୍ଵଫଲ୍କଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ବର୍ଷାଦେବତା ବର୍ଷା କରିଲେ।

ଶ୍ଵଫଲ୍କଃ କାଶିରାଜସ୍ଯ ସୁତାଂ ଭାର୍ଯାମନିନ୍ଦିତାମ୍। ଗାନ୍ଦିନୀଂ ନାମ ଗାଂ ସା ହି ଦଦୌ ଵିପ୍ରାଯ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୩୪.

ଶ୍ଵଫଲ୍କ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ମଳ କନ୍ୟା ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ନିତ୍ୟ ଗୋମାତା ଦାନ କରୁଥିଲେ।

ସା ମାତୁରୁଦରସ୍ଥା ଵୈ ବହୁଵର୍ଷ ଶତାନ୍ କିଲ। ଵସତି ସ୍ମ ନ ଵୈ ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଭସ୍ଥାନ୍ତାଂ ପିତାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୪.

ସେ ଗାନ୍ଦିନୀ ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ମାଆର ଗର୍ଭରେ ରହିଲେ, ଜନ୍ମ ହେଲେ ନାହିଁ; ସେଠି ସେ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପିତା କଥା କହିଲେ।

ଜାଯସ୍ଵ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଦ୍ରନ୍ତେ କିମର୍ଥଂ ଚାପି ତିଷ୍ଠସି। ପ୍ରୋଵାଚ ଚୈନଂ ଗର୍ଭ ସ୍ଥା ସା କନ୍ଯା ଗୌର୍ଦିନେ ଦିନେ ।। ୩୪.

'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମ ନିଅ, ଭଦ୍ରା! କାହିଁକି ଏପରି ରହିଛ?' ଏଭଳି କହିଲେ, ଗର୍ଭରୁ ଗାନ୍ଦିନୀ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍ତର ଦେଉଥିଲେ।

ଯଦି ଦତ୍ତା ତଦା ସ୍ଯାଂ ହି ଯଦି ସ୍ଯାମୀହତାଂ ପିତଃ। ତଥେତ୍ଯୁଵାଚ ତାଂ ତସ୍ଯାଃ ପିତା କାମମପୂପୁରତ୍ ।। ୩୪.

'ମୋତେ ଦେଇଦେଲେ ତେବେ ମୁଁ ଜନ୍ମିବି, ପିତା! ଯଦି ମୋତେ ଚାହିଁଛ, ତେବେ ତାହା ହେଉ।' ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, 'ଯେପରି ଚାହଁ, ତେପରି ହେଉ', ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।

ଦାତା ଯଜ୍ଵା ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତଵାନତିଥିପ୍ରିଯଃ। ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ମୃତୋଽକ୍ରୂରଃ ଶ୍ଵଫଲ୍କୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ ।। ୩୪.

ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଶୂରବୀର, ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ଓ ଅତିଥିପ୍ରେମୀ—ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅକୃରୁର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଶ୍ଵଫଲ୍କ ବହୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ।

ଉପମଙ୍ଗୁସ୍ତଥା ମଙ୍ଗୁର୍ମୃଦୁରଶ୍ଚାରିମେଜଯଃ। ଗିରିରକ୍ଷସ୍ତତା ଯକ୍ଷଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଵାରିମର୍ଦ୍ଦନଃ ।। ୩୪.

ଉପମଙ୍ଗୁ, ମଙ୍ଗୁର, ମୃଦୁର, ଅରିମେଜୟ, ଗିରିରକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ବାରିମର୍ଦ୍ଦନ।

ଧର୍ମଭୃଚ୍ଚ ଶ୍ରୃଷ୍ଟଚଯୋ ଵର୍ଗମୋଚସ୍ତଥାପରଃ। ଆଵାହପ୍ରତିଵାହୌ ଚ ଵସୁଦେଵା ଵରାଙ୍ଗନା ।। ୩୪.

ଧର୍ମଭୃତ, ଶୃଷ୍ଟଚୟ, ବର୍ଗମୋଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ଆବାହ ଓ ପ୍ରତିବାହ, ଏବଂ ବସୁଦେବା, ଏକ ଉତ୍ତମ ନାରୀ।

ଅକ୍ରୂରାଦୁଗ୍ରସେନ୍ଯାନ୍ତୁ ସୁତୌ ଦ୍ଵୌ କୁଲନନ୍ଦିନୌ। ଦେଵଶ୍ଚାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞାତେ ଦେଵସଂମିତୌ ।। ୩୪.

ଅକୃରୁର ଓ ଉଗ୍ରସେନୀଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ କୁଳର ଗୌରବ ଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ଦେବ ଓ ଅନୁପଦେବ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ।

ଚିତ୍ରକସ୍ଯାଭଵନ୍ ପୁତ୍ରାଃ ପୃଥୁର୍ଵିପୃଥୁରେଵ ଚ। ଅଶ୍ଵଗ୍ରୀଵୋଽଶ୍ଵବାହୁଶ୍ଚ ସୁପାର୍ଶ୍ଵକଗଵେଷଣୌ ।। ୩୪.

ଚିତ୍ରକଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ— ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଓ କଗବେଷଣ।

ଅରିଷ୍ଟନେମିରଶ୍ଵଶ୍ଚ ସୁଵର୍ମା ଵର୍ମଚର୍ମଭୃତ୍ । ଅଭୂମିର୍ବହୁଭୂମିଶ୍ଚ ଶ୍ରଵିଷ୍ଠାଶ୍ରଵଣେ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ।। ୩୪.

ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱ, ସୁବର୍ମା, ବର୍ମଚର୍ମଭୃତ୍, ଅଭୂମି, ବହୁଭୂମି ଓ ଦୁଇଜଣୀ ଝିଅ— ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସତ୍ଯକାତ୍ କାଶିଦୁହିତା ଲେଭେ ସା ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍। କକୁଦଂ ଭଜମାନଞ୍ଚ ଶମୀକବଲବର୍ହିଷୌ ।। ୩୪.

କାଶିର ଝିଅ ସତ୍ୟକାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ— କକୁଦ, ଭଜମାନ, ଶମୀକ ଓ ବଳବର୍ହିଷ।

କକୁଦସ୍ଯ ସୁତୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୃଷ୍ଟେସ୍ତୁ ତନଯୋଽଭଵତ୍। କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାଥ ରେଵତୋଽଭଵଦାତ୍ମଜଃ ।। ୩୪.

କକୁଦଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ରେବତ।