ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅନଷ୍ଟାଶ୍ଵାଵରୋହନ୍ତୁ କୃତ୍ଵା ଭୋଜଜନାର୍ଦନୌ। ଶକ୍ତୋଽପି ସାଧ୍ଯାଦ୍ଵାର୍ଦ୍ଧକ୍ଯାନ୍ନାକ୍ରୂରୋଽଭ୍ଯୁପପଦ୍ଯତ ।। ୩୪.

ଭୋଜ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ରଥରୁ ଅବତରଣ କଲେ, ତଥାପି ବୟସ୍ ହେତୁ ଅକୃର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ନାହିଁ।

ଅପଯାନେ ତତୋ ବୁଦ୍ଧିଂ ଭୂଯଶ୍ଚକ୍ରେ ଭଯାନ୍ଵିତଃ। ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଯଯା ଚ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଭୟରେ ଅକୃର ପୁନିଥରେ ପଳାଇବାକୁ ଠାନିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଅଧିକ ଦୂର ପଳାଇଗଲେ।

ଵିଜ୍ଞାତହୃଦଯା ନାମ ଶତଯୋଜନଗାମିନୀ। ଭୋଜସ୍ଯ ଵଢଵାଦିତ୍ଯୋ ଯଯା କୃଷ୍ଣମଯୋଧଯତ୍ ।। ୩୪.

ବିଜ୍ଞାତହୃଦୟା ନାମକ ଘୋଡ଼ି, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ, ସେଇ ଭୋଜଙ୍କ ଘୋଡ଼ି ଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଵେଗା ଵଡଵା ତ୍ଵଧ୍ଵନାଂ ଶତଯୋଜନମ୍। ଦୃଷ୍ଟା ରଥଗତିସ୍ତସ୍ଯ ଶତଧନ୍ଵାନମର୍ଦ୍ଦଯତ୍ ।। ୩୪.

ସେଇ ଘୋଡ଼ି ବେଗ ବଢ଼ାଇ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ରାସ୍ତା ଅତିକ୍ରମ କଲା, କିନ୍ତୁ ରଥରୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏହା ଶତଧନ୍ବନକୁ କ୍ଳାନ୍ତ କରିଦେଲା।

ତତସ୍ତସ୍ଯ ହଯାସ୍ତେ ତୁ ଶ୍ରମାତ୍ ଖେଦାଚ୍ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଖମୁତ୍ପେତୂ ରଥପ୍ରାଣାଃ କୃଷ୍ଣୋ ରାମମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଘୋଡ଼ାମାନେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରମିତ ହୋଇ, ରଥରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।

ତିଷ୍ଠସ୍ଵେହ ମହାବାହୋ ଦୃଷ୍ଟଦୋଷା ମଯା ହଯାଃ। ପଦ୍ଯ୍ଭାଂ ଗତ୍ଵା ହରିଷ୍ଯାମି ମଣିରତ୍ନଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ ।। ୩୪.

‘ହେ ବଳବାନ, ଏଠାରେ ରୁହ; ମୁଁ ଦେଖିଛି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ। ମୁଁ ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଧରି ଆସିବି।’

ପଦ୍ଭ୍ଯାମେଵ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଶତଧନ୍ଵାନମଚ୍ଯୁତଃ। ମିଥିଲାଧିପତିଂ ତଂ ଵୈ ଜଘାନ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, ମିଥିଲାର ରାଜା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଶତଧନ୍ବନକୁ ହତ୍ୟା କଲେ।

ସ୍ଯମନ୍ତକଂ ନ ଚାପଶ୍ଯଦ୍ଧତ୍ଵା ଭୋଜଂ ମହାବଲମ୍। ନିଵୃତ୍ତଂ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ କୃଷ୍ଣଂ ରତ୍ନଂ ଦେହୀତି ଲାଙ୍ଗଲୀ ।। ୩୪.

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୋଜକୁ ମାରିଦେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଲାଙ୍ଗଳଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମଣିଟି ଫେରାଇଦିଅ'।

ନାସ୍ତୀତି କୃଷ୍ଣଶ୍ଚୋଵାଚ ତତୋ ରାମୋ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ। ଧିକ୍ଛବ୍ଦମସକୃତ୍ ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦ୍ଦନମ୍ ।। ୩୪.

‘ନାହିଁ’ ବୋଲି କୃଷ୍ଣ କହିଲେ; ତାପରେ ରାମ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଥା କହିଲେ।

ଭ୍ରାତୃତ୍ଵାନ୍ମର୍ଷଯାମ୍ଯେଷ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍। କୃତ୍ଯଂ ନ ମେ ଦ୍ରାରକଯା ନ ତ୍ଵଯା ନ ଚ ଵୃଷ୍ଣିଭିଃ ।। ୩୪.

ଭାଇପାଇଁ ମୁଁ ଏହାକୁ କ୍ଷମା କରୁଛି। ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଏବେ ଚାଲିଯିବି। ମୋର କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ—ନ ସେଇ ଜଣେ ଜନାନୀ ପାଇଁ, ନ ତୁମ ପାଇଁ, ନ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପାଇଁ।

ପ୍ରଵିଵେଶ ତତୋ ରାମୋ ମିଥିଲାମରିମର୍ଦ୍ଦନଃ। ସର୍ଵ୍ଵକାମୈରୁପହୃତୈର୍ମୈଥିଲେନୈଵ ପୂଜିତଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଶତ୍ରୁଦଳନ ରାମ ମିଥିଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମିଥିଳାର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ବଭ୍ରୁର୍ମତିମତାଂଵରଃ। ନାନାରୂପାନ୍ କ୍ରତୂନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନାଜହାର ନିରର୍ଗଲାନ୍ ।। ୩୪.

ଏହି ସମୟରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବଭ୍ରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅନେକ ଅବରୋଧହୀନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

ଦୀକ୍ଷାମଯଂ ସକଵଚଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ସ୍ଯମନ୍ତକକୃତେ ରାଜା ଗାଧିପୁତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ ।। ୩୪.

ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପାଇଁ ରକ୍ଷା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କବଚ ପିନ୍ଧି ଦୀକ୍ଷା ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅର୍ଥାନ୍ ରତ୍ନାନି ଚାଗ୍ର୍ଯାଣି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଗତେ କାଲେ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଵିନ୍ଯଯୋଜଯତ୍ ।। ୩୪.

ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଧନ, ଉତ୍ତମ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ଅକ୍ରୂରଯଜ୍ଞ ଇତ୍ଯେତେ ଖ୍ଯାତାସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ବହ୍ଵନ୍ନଦକ୍ଷିଣାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ସର୍ଵ୍ଵକାମପ୍ରଦାଯିନଃ ।। ୩୪.

ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ 'ଅକୃର ଯଜ୍ଞ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେମାନେ ସମୃଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଓ ଦାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।

ଅଥ ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଗତ୍ଵାଽଥ ମିଥିଲାଂ ପ୍ରଭୁଃ। ଗଦାଶିକ୍ଷାଂ ତତୋ ଦିଵ୍ଯାଂ ବଲଭଦ୍ରାଦଵାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମିଥିଳାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧର ଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ।

ପ୍ରସାଦ୍ଯ ତୁ ତତୋ ଵିପ୍ରା ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକମହାରଥୈଃ। ଆନୀତୋ ଦ୍ଵାରକାମେଵ କୃଷ୍ଣେନ ଚ ମହାତ୍ମନା ।। ୩୪.

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ମହାବୀରମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଡ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।

ଅକ୍ରୂରମନ୍ଧକୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧମୁପାଯାତ୍ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। ଯୁଦ୍ଧେ ହତ୍ଵା ତୁ ଶତ୍ରୁଗ୍ନଂ ସହ ବନ୍ଧୁମତା ବଲୀ ।। ୩୪.

ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅକୃର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ସହ ଆସିଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।

ଶ୍ଵଫଲ୍କତନଯାଯାନ୍ତୁ ନରାଯାଂ ନରସତ୍ତମୌ। ଭଙ୍ଗକାରସ୍ଯ ତନଯୋ ଵିଶ୍ରୁତୌ ସୁମହାବଲୌ ।। ୩୪.

ଶ୍ୱଫଳ୍କଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ନରରେ, ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଜଜ୍ଞାତେଽନ୍ଧକମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ବନ୍ଧୁମାଂଶ୍ଚ ତୌ। ଵଧାର୍ଥଂ ଭଙ୍ଗକାରସ୍ଯ କୃଷ୍ଣୋ ନ ପ୍ରୀତିମାନ୍ ଭଵେତ୍ ।। ୩୪.

ଅନ୍ଧକମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନ୍ ଦୁଇଜଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ। ଏହି କାରଣରୁ କୃଷ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ।

ଜ୍ଞାତି ଭେଦଭଯାଦ୍ଭୀତଃ ସମୁପେକ୍ଷିତଵାଂସ୍ତଥା। ଅପଯାତେ ତଥାକ୍ରୂରେ ନାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ ।। ୩୪.

ଜ୍ଞାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ହେବା ଭୟରୁ ସେ ଏହାକୁ ଅନଦେଖା କଲେ। ଏବଂ ଅକୃର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କଲେ ନାହିଁ।

ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ହତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରମଭଵତ୍ତଦ୍ଵଘୋଦ୍ଯତମ୍। ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସୁରକ୍ରୂରଂ କୁକୁରାନ୍ଧକାଃ ।। ୩୪.

ଅନାବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦେଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲା। ତେଣୁ କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଅକୃରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ପୁନର୍ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ତଦା ଦାନପତୌ ତଥା। ପ୍ରଵଵର୍ଷ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ କୁକ୍ଷୌ ଜଲନିଧେସ୍ତତଃ ।। ୩୪.

ସେ ଦାନଶ୍ରେଷ୍ଠ ଡ୍ୱାରବତୀକୁ ପୁଣି ଫେରିଲେ, ତାପରେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ ବର୍ଷା କଲେ।

କନ୍ଯାଞ୍ଚ ଵାସୁଦେଵାଯ ସ୍ଵସାରଂ ଶୀଲସମ୍ମତାମ୍। ଅକ୍ରୂରଃ ପ୍ରଦଦୌ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ଯଦୁପୁଙ୍ଗଵଃ ।। ୩୪.

ଅକୃର, ଯଦୁମାନ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରୀମାନ୍, ତାଙ୍କ ଗୁଣବତୀ ଭଉଣୀକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ।

ଅତ ଵିଜ୍ଞାଯ ଯୋଗେନ କୃଷ୍ଣୋ ବଭ୍ରୁଗତଂ ମଣିମ୍। ସଭାମଧ୍ଯେ ତଦା ପ୍ରାହ ତମକ୍ରୂରଂ ଜନାର୍ଦନଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ, ଯୋଗବଳରେ କୃଷ୍ଣ ଜାଣିଲେ ଯେ ମଣି ବଭ୍ରୁଙ୍କଠାରେ ଚାଲିଯାଇଛି। ସେ ସଭାମଧ୍ୟରେ ଅକୃରଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଯଚ୍ଚ ରତ୍ନଂ ମଣିଵରଂ ତଵ ହସ୍ତଗତଂ ପ୍ରଭୋ। ତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛସ୍ଵ ମାନାର୍ହ ଵିମତିଞ୍ଚାତ୍ର ମା କୃଥାଃ ।। ୩୪.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ହାତରେ ଯେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଅଛି, ଦୟାକରି ଏହା ଦେଉ। ଏଥିରେ କୌଣସି ମନମାଳିନ୍ୟ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଗତେ କାଲେ ଯଦ୍ରୋଷୋଽଭୂତ୍ତଦା ମମ। ସୁସଂରୂଢଃ ସକୃତ୍ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତତ୍କାଲାଶ୍ରିତ୍ଯ ସ ମହାନ୍ ।। ୩୪.

ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପରେ, ମୋର ମନରେ ଯେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଏକଥର ଆସି ଗଭୀର ଭାବେ ବସିଗଲା ଏବଂ ସେଠାରୁ ବଡ଼ ହେଇ ରହିଲା।

ତତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ ସର୍ଵ୍ଵସାତ୍ଵତସଂସଦି। ପ୍ରଦଦୌ ତଂ ମଣିଂ ବଭ୍ରୁରକ୍ଲେଶେନ ମହାମତିଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ସାତ୍ୱତମାନେ ଥିବା ସଭାରେ, ବଡ଼ ଧୀର ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ବଭ୍ରୁ ସେ ମଣିଟିକୁ ଦେଇଦେଲେ।

ତତ ଆର୍ଜ୍ଜଵସଂପ୍ରାପ୍ତବଭ୍ରୁହସ୍ତାଦରିନ୍ଦମଃ। ଦଦୌ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସା ତଂ ମଣିଂ ବଭ୍ରଵେ ପୁନଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଶୂରବୀର, ସରଳ ଭାବରେ ବଭ୍ରୁଙ୍କ ହାତରୁ ମଣିଟି ଗ୍ରହଣ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ପୁଣିଥରେ ସେଇ ମଣିଟିକୁ ବଭ୍ରୁଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ।