ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଭଦ୍ରକାରଂ ତତୋ ହତ୍ଵା ଶତଧନ୍ଵା ମହାବଲଃ। ରାତ୍ରୌ ତଂ ମଣିମାଦାଯ ତତୋଽକ୍ରୂରାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଶତଧନ୍ବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବା ସେ, ଭଦ୍ରକାରଙ୍କୁ ମାରି, ରାତିରେ ସେଇ ମଣି ନେଇ ଅକୃରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।

ଅକ୍ରୂରସ୍ତୁ ତଦା ରତ୍ନମାଦାଯ ସ ନରର୍ଷଭଃ। ସମଯଂ କାରଣଂ ଚକ୍ରେ ବୋଧ୍ଯୋ ନାନ୍ଯୈସ୍ତ୍ଵଯେତ୍ଯୁତ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଅକୃର ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିଟି ନେଇ, ସେ ମହାନ ମଣିଷ, ଏକ ଚୁକ୍ତି କଲେ—'ଏହି କଥା ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଜଣେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ'।

ଵଯମଭ୍ଯୁପପତ୍ସ୍ଯାମଃ କୃଷ୍ଣେନ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଧର୍ଷିତଃ। ମମ ଚ ଦ୍ଵାରକାଃ ସର୍ଵା ଵଶେ ତିଷ୍ଟନ୍ତ୍ଯସଂଶଯମ୍ ।। ୩୪.

'ଆମେ ଏହାକୁ ମନେ ପକାଇବୁ; ଯଦି କୃଷ୍ଣ ତୁମକୁ ହରାଇଦେଇ, ତେବେ ଦ୍ୱାରକାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋର ଅଧୀନରେ ରହିବେ'।

ହତେ ପିତରି ଦୁଃଶାର୍ତ୍ତା ସତ୍ଯଭାମା ଯଶସ୍ଵିନୀ। ପ୍ରଯଯୌ ରଥମାରୁହ୍ଯ ନଗରଂ ଵାରଣାଵତମ୍ ।। ୩୪.

ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ହେବା ପରେ, ମହିମାଶାଳି ସତ୍ୟଭାମା ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ରଥ ଚଢ଼ି ବାରଣାବତ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ସତ୍ଯଭାମା ତୁ ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଭୋଜସ୍ଯ ଶତଧନ୍ଵନଃ। ଭର୍ତୁର୍ନିଵେଦ୍ଯ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍ ।। ୩୪.

ସତ୍ୟଭାମା, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହୋଇ, ଭୋଜବଂଶୀ ଶତଧନ୍ବନଙ୍କ କର୍ମ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ବସି କାନ୍ଦିଲେ।

ପାଣ୍ଡଵାନାନ୍ତୁ ଦଗ୍ଧାନାଂ ହରିଃ କୃତ୍ଵୋଦକକ୍ରିଯାମ୍ । ତୁଲ୍ଯାର୍ଥେ ଚୈଵ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ନିଯୋଜଯତି ସାତ୍ଯକିମ୍ ।। ୩୪.

ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦହିଯିବା ପରେ, ହରି ତାଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ଏବଂ ସେଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ କଲେ।

ତତ ସ୍ତ୍ଵରିତମାଗମ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାଂ ମଧୁସୂଦନଃ। ପୂର୍ଵ୍ଵଜଂ ହଲିନଂ ଶ୍ରୀମାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହଳଧରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ହତଃ ପ୍ରସେନଃ ସିଂହେନ ସତ୍ରାଜିଚ୍ଛତଧନ୍ଵନା। ସ୍ଯମନ୍ତକମହଂ ମାର୍ଗେ ତସ୍ଯ ପ୍ରହର ହେ ପ୍ରଭୋ ।। ୩୪.

‘ପ୍ରସେନାକୁ ସିଂହ ମାରିଦେଇଛି, ଏବଂ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଶତଧନ୍ବନ ହତ୍ୟା କରିଛି; ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ତାଙ୍କ ପଥରେ ଅଛି—ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଠାରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ!’

ତଦାରୋହ ରଥଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଭୋଜଂ ହତ୍ଵା ମହାବଲମ୍। ସ୍ଯମନ୍ତକୋ ମହାବାହୋ ତଦାସ୍ମାକଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୪.

‘ଏବେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ରଥ ଚଢ଼; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୋଜକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ, ହେ ବଳବାନ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଆମର ହେବ।’

ତତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧେ ତୁ ତୁମୁଲେ ଭୋଜକୃଷ୍ଣଯୋଃ। ଶତଧନ୍ଵା ନ ଚାକ୍ରୂରମଵୈକ୍ଷତ୍ ସର୍ଵତୋ ଦିଶି ।। ୩୪.

ତାପରେ ଭୋଜ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଶତଧନ୍ବନ କୌଣସି ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଅକୃରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।

ଅନଷ୍ଟାଶ୍ଵାଵରୋହନ୍ତୁ କୃତ୍ଵା ଭୋଜଜନାର୍ଦନୌ। ଶକ୍ତୋଽପି ସାଧ୍ଯାଦ୍ଵାର୍ଦ୍ଧକ୍ଯାନ୍ନାକ୍ରୂରୋଽଭ୍ଯୁପପଦ୍ଯତ ।। ୩୪.

ଭୋଜ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ରଥରୁ ଅବତରଣ କଲେ, ତଥାପି ବୟସ୍ ହେତୁ ଅକୃର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ନାହିଁ।

ଅପଯାନେ ତତୋ ବୁଦ୍ଧିଂ ଭୂଯଶ୍ଚକ୍ରେ ଭଯାନ୍ଵିତଃ। ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଯଯା ଚ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଭୟରେ ଅକୃର ପୁନିଥରେ ପଳାଇବାକୁ ଠାନିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଅଧିକ ଦୂର ପଳାଇଗଲେ।

ଵିଜ୍ଞାତହୃଦଯା ନାମ ଶତଯୋଜନଗାମିନୀ। ଭୋଜସ୍ଯ ଵଢଵାଦିତ୍ଯୋ ଯଯା କୃଷ୍ଣମଯୋଧଯତ୍ ।। ୩୪.

ବିଜ୍ଞାତହୃଦୟା ନାମକ ଘୋଡ଼ି, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ, ସେଇ ଭୋଜଙ୍କ ଘୋଡ଼ି ଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଵେଗା ଵଡଵା ତ୍ଵଧ୍ଵନାଂ ଶତଯୋଜନମ୍। ଦୃଷ୍ଟା ରଥଗତିସ୍ତସ୍ଯ ଶତଧନ୍ଵାନମର୍ଦ୍ଦଯତ୍ ।। ୩୪.

ସେଇ ଘୋଡ଼ି ବେଗ ବଢ଼ାଇ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ରାସ୍ତା ଅତିକ୍ରମ କଲା, କିନ୍ତୁ ରଥରୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏହା ଶତଧନ୍ବନକୁ କ୍ଳାନ୍ତ କରିଦେଲା।

ତତସ୍ତସ୍ଯ ହଯାସ୍ତେ ତୁ ଶ୍ରମାତ୍ ଖେଦାଚ୍ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଖମୁତ୍ପେତୂ ରଥପ୍ରାଣାଃ କୃଷ୍ଣୋ ରାମମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଘୋଡ଼ାମାନେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରମିତ ହୋଇ, ରଥରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।

ତିଷ୍ଠସ୍ଵେହ ମହାବାହୋ ଦୃଷ୍ଟଦୋଷା ମଯା ହଯାଃ। ପଦ୍ଯ୍ଭାଂ ଗତ୍ଵା ହରିଷ୍ଯାମି ମଣିରତ୍ନଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ ।। ୩୪.

‘ହେ ବଳବାନ, ଏଠାରେ ରୁହ; ମୁଁ ଦେଖିଛି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ। ମୁଁ ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଧରି ଆସିବି।’

ପଦ୍ଭ୍ଯାମେଵ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଶତଧନ୍ଵାନମଚ୍ଯୁତଃ। ମିଥିଲାଧିପତିଂ ତଂ ଵୈ ଜଘାନ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, ମିଥିଲାର ରାଜା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଶତଧନ୍ବନକୁ ହତ୍ୟା କଲେ।

ସ୍ଯମନ୍ତକଂ ନ ଚାପଶ୍ଯଦ୍ଧତ୍ଵା ଭୋଜଂ ମହାବଲମ୍। ନିଵୃତ୍ତଂ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ କୃଷ୍ଣଂ ରତ୍ନଂ ଦେହୀତି ଲାଙ୍ଗଲୀ ।। ୩୪.

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୋଜକୁ ମାରିଦେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଲାଙ୍ଗଳଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମଣିଟି ଫେରାଇଦିଅ'।

ନାସ୍ତୀତି କୃଷ୍ଣଶ୍ଚୋଵାଚ ତତୋ ରାମୋ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ। ଧିକ୍ଛବ୍ଦମସକୃତ୍ ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦ୍ଦନମ୍ ।। ୩୪.

‘ନାହିଁ’ ବୋଲି କୃଷ୍ଣ କହିଲେ; ତାପରେ ରାମ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଥା କହିଲେ।

ଭ୍ରାତୃତ୍ଵାନ୍ମର୍ଷଯାମ୍ଯେଷ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍। କୃତ୍ଯଂ ନ ମେ ଦ୍ରାରକଯା ନ ତ୍ଵଯା ନ ଚ ଵୃଷ୍ଣିଭିଃ ।। ୩୪.

ଭାଇପାଇଁ ମୁଁ ଏହାକୁ କ୍ଷମା କରୁଛି। ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଏବେ ଚାଲିଯିବି। ମୋର କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ—ନ ସେଇ ଜଣେ ଜନାନୀ ପାଇଁ, ନ ତୁମ ପାଇଁ, ନ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପାଇଁ।

ପ୍ରଵିଵେଶ ତତୋ ରାମୋ ମିଥିଲାମରିମର୍ଦ୍ଦନଃ। ସର୍ଵ୍ଵକାମୈରୁପହୃତୈର୍ମୈଥିଲେନୈଵ ପୂଜିତଃ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଶତ୍ରୁଦଳନ ରାମ ମିଥିଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମିଥିଳାର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ବଭ୍ରୁର୍ମତିମତାଂଵରଃ। ନାନାରୂପାନ୍ କ୍ରତୂନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନାଜହାର ନିରର୍ଗଲାନ୍ ।। ୩୪.

ଏହି ସମୟରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବଭ୍ରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅନେକ ଅବରୋଧହୀନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

ଦୀକ୍ଷାମଯଂ ସକଵଚଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ସ୍ଯମନ୍ତକକୃତେ ରାଜା ଗାଧିପୁତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ ।। ୩୪.

ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପାଇଁ ରକ୍ଷା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କବଚ ପିନ୍ଧି ଦୀକ୍ଷା ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅର୍ଥାନ୍ ରତ୍ନାନି ଚାଗ୍ର୍ଯାଣି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଗତେ କାଲେ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଵିନ୍ଯଯୋଜଯତ୍ ।। ୩୪.

ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଧନ, ଉତ୍ତମ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ଅକ୍ରୂରଯଜ୍ଞ ଇତ୍ଯେତେ ଖ୍ଯାତାସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ବହ୍ଵନ୍ନଦକ୍ଷିଣାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ସର୍ଵ୍ଵକାମପ୍ରଦାଯିନଃ ।। ୩୪.

ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ 'ଅକୃର ଯଜ୍ଞ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେମାନେ ସମୃଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଓ ଦାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।

ଅଥ ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଗତ୍ଵାଽଥ ମିଥିଲାଂ ପ୍ରଭୁଃ। ଗଦାଶିକ୍ଷାଂ ତତୋ ଦିଵ୍ଯାଂ ବଲଭଦ୍ରାଦଵାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୩୪.

ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମିଥିଳାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧର ଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ।

ପ୍ରସାଦ୍ଯ ତୁ ତତୋ ଵିପ୍ରା ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକମହାରଥୈଃ। ଆନୀତୋ ଦ୍ଵାରକାମେଵ କୃଷ୍ଣେନ ଚ ମହାତ୍ମନା ।। ୩୪.

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ମହାବୀରମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଡ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।

ଅକ୍ରୂରମନ୍ଧକୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧମୁପାଯାତ୍ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। ଯୁଦ୍ଧେ ହତ୍ଵା ତୁ ଶତ୍ରୁଗ୍ନଂ ସହ ବନ୍ଧୁମତା ବଲୀ ।। ୩୪.

ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅକୃର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ସହ ଆସିଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।

ଶ୍ଵଫଲ୍କତନଯାଯାନ୍ତୁ ନରାଯାଂ ନରସତ୍ତମୌ। ଭଙ୍ଗକାରସ୍ଯ ତନଯୋ ଵିଶ୍ରୁତୌ ସୁମହାବଲୌ ।। ୩୪.

ଶ୍ୱଫଳ୍କଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ନରରେ, ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।