ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵାହେଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵଦ୍ରାଜା ରଶାଦୁର୍ଦଦତାଂ ଵରଃ। ଘୃତମ୍ପ୍ରସୂତମିଚ୍ଛନ୍ତି ରଶାଦୋରଗ୍ର୍ଯମାତ୍ମଜମ୍ ।। ୩୩.

ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ରାଜା ରଶାଦୁ, ଦାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଘୃତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରଶାଦୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଚାହିଲେ, ସେଠିକି ତାଙ୍କୁ ଚାହନ୍ତି।

ମହାକ୍ରତୁଭିରୀଜେ ସ ଵିଵିଧୈରାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଚିତ୍ରୈଶ୍ଚିତ୍ରରଥସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ର କର୍ମ୍ମଭିରନ୍ଵିତଃ ।। ୩୩.

ସେ ମହାନ୍ ୟଜ୍ଞମାନେ କରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଓ ଉଦାର ଦାନରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଚିତ୍ରରଥ, ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ଏଵଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ଵୀରୋ ଯଜ୍ଞାନ୍ ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣାନ୍। ଶଶବିନ୍ଦୁଃ ପରଂ ଵୃତ୍ତୋ ରାଜର୍ଷୀଣାମନୁଷ୍ଠିତଃ ।। ୩୩.

ଏଭଳି ଶୂରବୀର ଚିତ୍ରରଥ ବହୁ ଦାନ ଦେଇ ୟଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଶଶବିନ୍ଦୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ବହୁପ୍ରଜଃ। ତତ୍ରାନୁଵଂଶଶ୍ଲୋକୋଽଯଂ ଯସ୍ମିନ୍ ଗୀତଃ ପୁରାଵିଦୈଃ ।। ୩୩.

ସେ ଏକ ସାମ୍ରାଟ୍ ଥିଲେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ପୁରୁଣା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ପୂର୍ବଜ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ।

ଶଶବିନ୍ଦୋସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତାନାମଭଵଚ୍ଛତମ୍। ଧୀମତାମନୁରୂପାଣାଂ ଭୂରିଦ୍ରଵିଣତେଜସାମ୍ ।। ୩୩.

ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅଧିକ ଧନ-ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।

ତେଷାଂ ଷଟ୍ ଚ ପ୍ରଧାନାସ୍ତୁ ପୃଥୁଷାଟ୍କା ମହାବଲାଃ। ପୃଥୁଶ୍ରଵା ପୃଥୁଯଶାଃ ପୃଥୁଧର୍ମ୍ମା ପୃଥୁଞ୍ଜଯଃ ।। ୩୩.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଛଅଜଣ ଅଗ୍ରଣୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ୍ ଥିଲେ: ପୃଥୁଷାଟ୍କ, ପୃଥୁଶ୍ରବା, ପୃଥୁୟଶା, ପୃଥୁଧର୍ମ, ପୃଥୁଞ୍ଜୟ।

ପୃଥୁକୀର୍ତ୍ତିଃ ପୃଥୁନ୍ଦାତା ରାଜାନଃ ଶାଶିବିନ୍ଦଵାଃ। ଶଂସନ୍ତି ଚ ପୁରାଣାନି ପାର୍ଥଶ୍ରଵସମନ୍ତରମ୍। ଅନ୍ତରଃ ସ ପୁରା ଯସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତନଯୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୩.

ପୃଥୁକୀର୍ତ୍ତି ଓ ପୃଥୁନ୍ଦାତା ମଧ୍ୟ ଶଶବିନ୍ଦୁ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ। ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକ କହେ, ପାର୍ଥଶ୍ରବା ବ୍ୟତୀତ, ଅନ୍ତରା ଯଜ୍ଞରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଉଶନା ସୁତଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ଅଵାପ୍ଯ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍। ଆଜହାରାଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଶତମୁତ୍ତମଧାର୍ମ୍ମିକଃ ।। ୩୩.

ଉଶନା, ଯାହାଙ୍କର ଧର୍ମ ନିଷ୍ଠା ଉଚ୍ଚ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରି, ଶତ ଟି ଅତି ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱମେଧ ୟଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

ମରୁତ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ତନଯୋ ରାଜର୍ଷୀଣାମନୁଷ୍ଠିତଃ। ଵୀରଃ କମ୍ବଲବର୍ହିସ୍ତୁ ମରୁତ୍ତତନଯଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୩.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ମରୁତ୍ତ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଶୂର ବୀର କମ୍ବଳବର୍ହି ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରୁକ୍ମକଵଚୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ କମ୍ବଲଵର୍ହିଷଃ। ନିହତ୍ଯ ରୁକ୍ମକଵଚଃ ପୁରା କଵଚିନୋ ରଣେ ।। ୩୩.

କମ୍ବଳବର୍ହିଙ୍କ ପୁଅ ରୁକ୍ମକବଚ, ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ପୁରୁଣା ଦିନରେ ରୁକ୍ମକବଚ ଯୁଦ୍ଧରେ କବଚିନ୍ମାନେକୁ ବଧ କରିଥିଲେ।

ଧନ୍ଵିନୋ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈରଵାପ ଶ୍ରିଯମୁତ୍ତମାମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ଵିତ୍ତମଶ୍ଵମେଧମହାଯଶାଃ ।। ୩୩.

ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଧନୁର୍ଧର ଉତ୍ତମ ସମ୍ପଦ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ୱମେଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଧନ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ରୁକ୍ମକଵଚାଦପରାଵୃତ୍ତ୍ଯ ଵୀରହାଃ। ଜଜ୍ଞିରେ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ମହାସତ୍ତ୍ଵା ମହାବଲାଃ ।। ୩୩.

ରୁକ୍ମକବଚ ରାଜାଙ୍କୁ ବୀରବଧରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇବା ପରେ, ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

ରୁକ୍ମେଷୁଃ ପୃଥୁରୁକ୍ମଶ୍ଚ ଜ୍ଯାମଘଃ ପରିଘୋ ହରିଃ। ପରିଘଞ୍ଚ ହରିଞ୍ଚୈଵ ଵିଦେହେ ସ୍ଥାପଯତ୍ପିତା ।। ୩୩.

ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପରିଘ, ଓ ହରି; ତାଙ୍କ ବାପା ପରିଘ ଓ ହରିଙ୍କୁ ବିଦେହ ଦେଶରେ ବସାଇଥିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମେଷୁରଭଵଦ୍ରାଜା ପୃଥୁରୁକ୍ମସ୍ତଦାଶ୍ରଯଃ। ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତୋ ରାଜ୍ଯା ଜ୍ଜ୍ଯାମଘୋଽଭଵଦାଶ୍ରମେ ।। ୩୩.

ବ୍ରହ୍ମେଷୁ ରାଜା ହେଲେ, ପୃଥୁରୁକ୍ମଙ୍କ ସହଯୋଗରେ। ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଜ୍ୟାମଘ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିଲେ।

ପ୍ରଶାନ୍ତସ୍ତୁ ଵନେ ଘୋରେ ବ୍ରାହ୍ମଣେନାଵବୋଧିତଃ। ଜଗାମ ଧନୁରାଦାଯ ଦେଶମଧ୍ଯଂ ରଥୀ ଧ୍ଵଜୀ ।। ୩୩.

ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇ, ସେ ଧନୁଷ ଧରି, ରଥ ଓ ପତାକା ସହିତ ଦେଶର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଗଲେ।

ନର୍ମ୍ମଦାନୂପ ଏକାକୀ ମେକଲାଵୃତ୍ତିକା ଅପି। ଋକ୍ଷଵନ୍ତଂ ଗିରିଂ ଗତ୍ଵା ଶୁକ୍ତିମନ୍ଯାମଥାଵିଶତ୍ ।। ୩୩.

ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ, ମେକଳା ଅଞ୍ଚଳରେ, ସେ ଏକାକି ରହିଥିଲେ। ଋକ୍ଷବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇ, ପରେ ଶୁକ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯାଭଵଦ୍ଭାର୍ଯା ଶୈଭ୍ଯା ବଲଵତୀ ଭୃଶମ୍। ଅପୁତ୍ରୋଽପି ସ ଵୈ ରାଜା ଭାର୍ଯାମନ୍ଯାଂ ନ ଵିନ୍ଦତି ।। ୩୩.

ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ନାଁ ଶୈଭ୍ୟା। ରାଜାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନେଲେ ନାହିଁ।

ତସ୍ଯାସୀଦ୍ଵିଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତଃ କନ୍ଯାମଵାପ ସଃ। ଭାର୍ଯାମୁଵାଚ ରାଜା ସ ସ୍ନୁଷେତି ତୁ ନରେଶ୍ଵରଃ ।। ୩୩.

ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ସେ ଏକ କନ୍ୟା ପାଇଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ, 'ଏହିଯେ ଆମର ବହୁଁ।'

ଏଵମୁକ୍ତାବ୍ରଵୀଦେଵଂ କାମ୍ଯେ ଯନ୍ତେ ସ୍ନୁଷେତି ସା। ଯସ୍ତେ ଜନିଷ୍ଯତେ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୩.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି, ବହୁଁ ହେଉ। ତୁମ ପାଖରେ ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମିବେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବେ।'

ତସ୍ଯ ସା ତପସୋଗ୍ରେଣ ଶୈବ୍ଯା ଵୈଶଂ ପ୍ରସୂଯତ । ପୁତ୍ରଂ ଵିଦର୍ଭଂ ସୁଭଗା ଶୈବ୍ଯା ପରିଣତା ସତୀ ।। ୩୩.

ଶୈବ୍ୟଙ୍କର ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ଶୈବ୍ୟା ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମଦେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଦର୍ଭ। ଶୈବ୍ୟା, ଯେଉଁଠି ସତୀ ଓ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମଦେଲେ।

ରାଜପୁତ୍ରୌ ତୁ ଵିଦ୍ଵାଂସୌ ସ୍ନୁଷାଯାଂ କ୍ରଥୁକୌଶିକୌ। ପୁତ୍ରୌ ଵିଦର୍ଭୋଽଜନଯଚ୍ଛୂରୌ ରଣଵିଶାରଦୌ ।। ୩୩.

ବିଦର୍ଭ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବହୁ ଗୁଣବତୀ ସ୍ନୁଷା ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ରଥୁ ଓ କୌଶିକ ନାମକ ଦୁଇଟି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ।

ଲୋମପାଦଂ ତୃତୀଯନ୍ତୁ ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ସୁଧାର୍ମିକଃ। ଲୋମ ପାଦାତ୍ମଜୋଵସ୍ତୁରାହୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୩.

ପରେ, ତୃତୀୟ ପୁଅ ଭାବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋମପାଦ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ଲୋମପାଦଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅବସ୍ତୁର, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଆହୃତି।

କୌଶିକସ୍ଯ ଚିଦିଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚୈଦ୍ଯା ନୃପାଃ ସ୍ମୃତାଃ । କ୍ରଥୋର୍ଵିଦର୍ଭପୁତ୍ରସ୍ତୁ କୁନ୍ତିସ୍ତସ୍ଯାତ୍ମଜୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୩.

କୌଶିକଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଚିଦି, ଯାହାଠାରୁ ଚେଦି ରାଜାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କ୍ରଥୁଙ୍କର, ବିଦର୍ଭଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ, କୁନ୍ତି ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ କୁନ୍ତିଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ କୁନ୍ତି ନାମରେ ପରିଚିତ।

କୁନ୍ତେର୍ଧୃଷ୍ଟସୁତୋ ଜଜ୍ଞେ ପୁରୋଧୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଧୃଷ୍ଟସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିର୍ଵୃତିଃ ପରଵୀରହା ।। ୩୩.

କୁନ୍ତିଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୋଧୃଷ୍ଟ ନାମକ ଧୃଷ୍ଟ, ଯିଏ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଥିଲେ। ଧୃଷ୍ଟଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ ନିର୍ବୃତି।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଦଶାର୍ହସ୍ତୁ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ। ଦଶର୍ହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵ୍ଯୋମା ତତୋ ଜୀମୂତ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୩୩.

ନିର୍ବୃତିଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଦଶାର୍ହ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ। ଦଶାର୍ହଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ୟୋମ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଜୀମୂତ ଜନ୍ମିଲେ।

ଜୀମୂତପୁତ୍ରୋ ଵିକୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଭୀମରଥଃ ସୁତଃ. ଅଥ ଭୀମରଥସ୍ଯାସୀତ୍ ପୁତ୍ରୋ ରଥଵରଃ କିଲ ।। ୩୩.

ଜୀମୂତଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବିକୃତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମରଥ। ଏହି ଭୀମରଥଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରଥବର।

ଦାତା ଧର୍ମ୍ମରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଶୀଲସତ୍ଯପରାଯଣଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ନଵରଥସ୍ତତୋ ଦଶରଥଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୩.

ରଥବର ସଦା ଦାନଶୀଳ, ଧର୍ମରେ ରତ ଓ ଶିଳ ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ନବରଥ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦଶରଥ ଜନ୍ମିଲେ।

ତସ୍ଯ ଚୈକାଦଶରଥଃ ଶକୁନିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ତସ୍ମାତ୍ କରମ୍ଭକୋ ଧନ୍ଵୀ ଦେଵରାତୋଽଭଵତ୍ତତଃ ।। ୩୩.

ଦଶରଥଙ୍କଠାରୁ ଏକାଦଶରଥ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଶକୁନି। ଶକୁନିଠାରୁ କରମ୍ଭକ ନାମକ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ ପରେ ଦେବରତ ଜନ୍ମିଲେ।

ଦେଵକ୍ଷତ୍ରୋଽଭଵଦ୍ରାଜା ଦେଵରାତିର୍ମ୍ମହାଯଶାଃ। ଦେଵକ୍ଷତ୍ରସୁତୋ ଜଜ୍ଞେ ଦେଵନଃ କ୍ଷତ୍ରନନ୍ଦନଃ ।। ୩୩.

ଦେବରତ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା, ଦେବକ୍ଷତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ। ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବନା, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରବଂଶର ଗୌରବ।