ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅନଷ୍ଟଦ୍ରଵ୍ଯଶ୍ଚୈଵାସୀନ୍ନ ଶୋକୋ ନ ଚ ଵିଭ୍ରମଃ। ପ୍ରଭାଵେଣ ମହାରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜା ଧର୍ମ୍ମେଣ ରକ୍ଷତଃ ।। ୩୨.

ମହାରାଜଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାକୁ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରିଥିବାରୁ, କୌଣସି ସମ୍ପତ୍ତି ହାରାଇନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ନଥିଲା।

ପଞ୍ଚାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ସ ନରାଧିପଃ। ସପ୍ତ ସପ୍ତ ଵାରାନ୍ ସମ୍ରାଟ୍ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ବଭୂଵ ହ ।। ୩୨.

ସେ ନରାଧିପ, ସମ୍ରାଟ୍, ପଞ୍ଚାଶୀ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ସପ୍ତ ସପ୍ତ ବାର ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ସ ଏଵ ପଶୁପାଲୋଽଭୂତ୍ କ୍ଷେତ୍ରପାଲସ୍ତଥୈଵ ଚ। ସ ଏଵ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଯୋଗିତ୍ଵାଦର୍ଜ୍ଜୁନୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୨.

ସେ ନିଜେ ପଶୁର ରକ୍ଷକ ଓ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ ଓ ଅର୍ଜୁନ ହେଇଥିଲେ।

ସ ଵୈ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ଜ୍ଯାଘାତକଠିନେନ ଚ । ଭାତି ରଶ୍ମିସହସ୍ରେଣ ଶାରଦେନେଵ ଭାସ୍କରଃ ।। ୩୨.

ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା, ଧନୁଷ ର ତାଣିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହଜାର କିରଣରେ ଜ୍ୱଳି, ଶରତ୍କାଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ସ ହି ନାଗସହସ୍ରେଣ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ନରାଧିପଃ। କର୍କୋଟକସଭାଞ୍ଜିତ୍ଵା ପୁରୀଂ ତତ୍ର ନ୍ଯଵେଶଯତ୍ ।। ୩୨.

ସେ ନରାଧିପ, ମାହିଷ୍ମତୀରେ ହଜାର ଗଜ ନେଇ, କର୍କୋଟକ ସଭାକୁ ଜିତି, ସେଠାରେ ନିଜ ପୁରୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ସ ଵୈ ଵେଗେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲାମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣଃ । କ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ସୁଖୋଦ୍ଵିଗ୍ନଃ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲଞ୍ଚକାର ହ ।। ୩୨.

ବର୍ଷା ଋତୁର ସମୁଦ୍ରର ତେଜରେ, ପଦ୍ମ ପରି ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳି, ବର୍ଷାକାଳ ଆଣିଲେ।

ଲୁଲିତା କ୍ରୀଡତା ତେନ ହେମସ୍ରଗ୍ଦାମମାଲିନୀ। ଊର୍ମ୍ମିଭ୍ରୂକୁଟିସନ୍ନାଦା ଶଙ୍କିତାଭ୍ଯେତି ନର୍ମଦା ।। ୩୨.

ତାଙ୍କର ଖେଳା ଉପସ୍ଥାନରେ, ସୁନା ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ନର୍ମଦା, ତାଙ୍କ ତରଙ୍ଗ ଭୃକୁଟି ଭାବରେ ଗର୍ଜନ କରି, ଭୟରେ ଆସିଥିଲା।

ପୁରା ସ ତାମନୁସରନ୍ନଵଗାଢୋ ମହାର୍ଣଵମ୍। ଚକାରୋଦ୍ଧୃତ୍ତ୍ଯ ଵେଲାନ୍ତଂ ସ କାଲଃ ପ୍ରାଵୃଣୋଦ୍ଵନମ୍ ।। ୩୨.

ପୂର୍ବରୁ, ସେ ନର୍ମଦାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବନକୁ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆଣିଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ବାହୁ ସହସ୍ରେଣ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣେ ମହାଦଧୌ। ଭଵନ୍ତି ଲୀନା ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଃ ପାତାଲସ୍ଥା ମହାସୁରାଃ ।। ୩୨.

ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲାବେଳେ, ପାତାଳରେ ଥିବା ମହା ଦେମନମାନେ ଡୁବି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଇଗଲେ।

ଚୂର୍ଣୀକୃତମହାଵୀଚିଲୀନମୀନମହାଵିଷାଃ। ପତିତା ଵିଦ୍ଧଫେନୌଘମାଵର୍ତ୍ତକ୍ଷିପ୍ତଦୁସ୍ସହମ୍ ।। ୩୨.

ମହା ତରଙ୍ଗରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ମାଛମାନେ, ଝାଳ ଝାଳ ଫେନ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଚିହ୍ନି ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଚକାର କ୍ଷୋଭଯନ୍ରାଜା ଦୋଃସହସ୍ରେଣ ସାଗରମ୍। ଦେଵାସୁରପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ କ୍ଷୀରୋଦମିଵ ସାଗରମ୍ ।। ୩୨.

ସେ ରାଜା, ନିଜର ହଜାର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ସାଗରକୁ ମଥିଲେ, ଦେବତା ଓ ଦେମନମାନେ ଘିରିଥିବା କ୍ଷୀରସାଗର ପରି।

ମନ୍ଦରକ୍ଷୋଭଣକୃତା ହ୍ଯମୃତୋଦକଶଙ୍କି ତାଃ। ସହସୋତ୍ପାଦିତା ଭୀତା ଭୀମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃପୋତ୍ତମମ୍ ।। ୩୨.

ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତ ସାଗର ମଥିଯାଉଛି ଭାବି, ଭୟରେ ସେମାନେ ହଠାତ୍ ଉଠିଗଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାକୁ ଦେଖି।

ନତନିଶ୍ଚଲମୂର୍ଦ୍ଧାନୋ ବଭୂଵୁଶ୍ଚ ମହୋରଗାଃ। ସାଯାହ୍ନେ କଦଲୀଷଣ୍ଡା ନିର୍ଵାତସ୍ତିମିତା ଇଵ ।। ୩୨.

ମହା ନାଗମାନେ ନମି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଇଗଲେ, ସାଯାହ୍ନରେ କଦଳୀ ଗଛମାନେ ନିର୍ବାତ ଓ ଶାନ୍ତ ପରି।

ସ ଵୈ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଧନୁର୍ଯାନ ଉତ୍ସିକ୍ତଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶତୈଃ। ଲଙ୍କାଯାଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତୁ ସବଲଂ ରାଵଣଂ ବଲାତ୍। ନିର୍ଜିତ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚାନୀଯ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ବବନ୍ଧ ତମ୍ ।। ୩୨.

ସେ ଧନୁଷ ଚଢ଼ି, ପାଞ୍ଚ ଶତ ତୀର ନେଇ, ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ମୋହିତ କରି, ଜିତି ଓ ବାନ୍ଧି, ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ନେଇ ଆଣିଲେ।

ତତୋ ଗତ୍ଵା ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନଂ ଚ ପ୍ରସାଦଯତ୍। ମୁମୋଚ ରାଜା ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନାନୁପାଲିତମ୍ ।। ୩୨.

ତାପରେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯାଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ; ରାଜା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାବଣକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରସ୍ଯ ବଭୂଵ ଜ୍ଯାତଲସ୍ଵନଃ। ଯୁଗାନ୍ତେଽମ୍ବୁଦଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ସ୍ଫୁଟିତସ୍ଯାଶନେରିଵ ।। ୩୨.

ସେହି ହଜାର ହସ୍ତର ଝଣ୍ଡାର ଶବ୍ଦ ଏମିତି ଗଞ୍ଜିଲା, ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ ବିଜୁଳି ପଡିଥିବା ବଡ଼ ମେଘ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ଗଲା ବେଳେ ଶବ୍ଦ ହୁଏ।

ଅହୋ ମୃଧେ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଭାର୍ଗଵୋ ଯସ୍ଯ ସୋଽଚ୍ଛିନତ୍। ମୃଧେ ସହସ୍ରଂ ବାହୂନାଂ ହେମତାଲଵନଂ ଯଥା ।। ୩୨.

ହେ, ସେଠି କେତେ ଅପାର ପ୍ରଭାବ! ଯାହାର ହଜାର ହସ୍ତ ଭାର୍ଗବ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଟିଦେଲେ, ଯେପରି କାହିଁକି ହେବ, ସୁନାର ତାଳ ଗଛ ଜଙ୍ଗଲ ମାନେ କାଟିଦେଲେ।

ତୃଷିତେନ କଦାଚିତ୍ସ ଭିକ୍ଷିତଶ୍ଚିତ୍ରଭାନୁନା। ସପ୍ତ ଦ୍ଵୀପାଂଶ୍ଚିତ୍ରଭାନୋଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଭିକ୍ଷାଂ ଵିଶାମ୍ପତିଃ ।। ୩୨.

ଏକଥର, ସେ ତିଆରି ଥିଲେ, ଚିତ୍ରଭାନୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ, ତେଣୁ ସେ ରାଜା ଚିତ୍ରଭାନୁଙ୍କୁ ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଦାନ କଲେ।

ପୁରାଣି ଘୋଷାନ୍ ଗ୍ରାମାଂଶ୍ଚ ପତ୍ତନାନି ଚ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ ୩୨.

ସେ ପୁରୁଣା ଗାଁ, ଗ୍ରାମ ଓ ସମସ୍ତ ସହର ଦାନ କରିଦେଲେ।

ସ ତସ୍ଯ ପୁରୁଷେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ ମହାଯଶାଃ। ଦଦାହ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଶୈଲାଂଶ୍ଚାପି ଵନାନି ଚ ।। ୩୨.

ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଜଳାଇଦେଲେ।

ସ ଶୂନ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ସର୍ଵଂ ଵରୁଣସ୍ଯାତ୍ମଜସ୍ଯ ଵୈ। ଦଦୋହ ସଵନଦ୍ଵୀପାଂଶ୍ଚିତ୍ରଭାନୁଃ ସହୈହଯଃ ।। ୩୨.

ଚିତ୍ରଭାନୁ ଓ ହୈହୟମାନେ ମିଶି, ଭାରୁଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଶୂନ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଓ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଶୋଷି ନେଲେ।

ସଂଲେଭେ ଵରୁଣଃ ପୁତ୍ରଂ ପୁରା ଭାସ୍ଵିନମୁତ୍ତମମ୍। ଵସିଷ୍ଠନାମା ସ ମୁନିଃ ଖ୍ଯାତଶ୍ଚାପଃ ଶ୍ରିତଃ ଶ୍ରୁତଃ ।। ୩୨.

ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଭାରୁଣଙ୍କ ଜଣେ ପ୍ରଶସ୍ତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ବସିଷ୍ଠ, ସେ ମୁନି ପାଣିରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ତତ୍ରାପଦସ୍ତଦା କ୍ରୋଧାଦର୍ଜୁନଂ ଶପ୍ତଵାନ୍ଵିଭୁଃ। ଯସ୍ମାନ୍ନ ଵର୍ଜିତମିଦଂ ଵନଂ ତେ ମମ ହୈହଯ ।। ୩୨.

ସେଥିରେ, କ୍ରୋଧ ଓ ବିପଦରେ, ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, 'ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।'

ତସ୍ମାତ୍ ତେ ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ୍ମ କୃତମନ୍ଯୋ ହନିଷ୍ଯତି। ଅର୍ଜୁନୋ ନାମ କୌନ୍ତେଯୋ ନ ଚ ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୨.

'ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଥିବା ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ। କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଅର୍ଜୁନ ରାଜା ହେବେ ନାହିଁ।'

ଅର୍ଜୁନ ତ୍ଵାଂ ମହାଵୀର୍ଯୋ ରାମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ଛିତ୍ତ୍ଵା ବାହୁସହସ୍ରଂ ଵୈ ପ୍ରମଥ୍ଯ ତରସା ବଲୀଂ ।। ୩୨.

ଅର୍ଜୁନ, ମହାପ୍ରଭାବୀ ରାମ, ସବୁ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ହଜାର ହସ୍ତ କାଟିଦେବେ, ଶକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଦମନ କରିବେ।

ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ଵଧିଷ୍ଯତି ମହାବଲଃ। ତସ୍ଯ ରାମସ୍ତଦା ହ୍ଯାସୀନ୍ମୃତ୍ଯୁଶାପେନ ଧୀମତଃ ।। ୩୨.

ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ମାରିବେ; ସେହି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଶାପରେ ରାମ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ।

ରାଜ୍ଞା ତେନ ଵରଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଯମେଵ ଵୃତଃ ପୁରା। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ହ୍ଯାସୀତ୍ ପଞ୍ଚ ତତ୍ର ମହାରଥାଃ ।। ୩୨.

ସେହି ରାଜା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ଵର ଚାହିଁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ବଡ଼ ରଥୀ ଥିଲେ।

କୃତାସ୍ତ୍ରା ବଲିନଃ ଶୂରା ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମାନୋ ଯଶସ୍ଵନଃ । ଶୂରଶ୍ଚ ଶୂରସେନଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଦ୍ଯଂ ଵୃଷ ଏଵ ଚ ।। ୩୨.

ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଲେ: ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ।

ଜଯଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ଵୈ ପୁତ୍ରା ଅଵନ୍ତିଷୁ ଵିଶାଂପତେଃ। ଜଯଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତାଲଜଙ୍ଘଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୩୨.

ଅବନ୍ତିର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ତାଳଜଂଘ, ଯିଏ ପ୍ରତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।