ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

କାଵ୍ଯସ୍ଯୋଶନସଃ ଶାପାନ୍ନ ଚ ତୃପ୍ତୋଽସ୍ମି ଯୌଵନେ। କଞ୍ଚିତ୍କାଲଞ୍ଜରେଯଂ ଵୈ ଵିଷଯାନ୍ ଵଯସା ତଵ ।। ୩୧.

କାବ୍ୟ ଉଶନାଙ୍କର ଶାପରୁ ମୁଁ ଯୌବନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇପାରୁନାହିଁ। ତୁମର ଯୌବନ ନେଇ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।

ପୂର୍ଣେଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତେ ପ୍ରତିଦାସ୍ଯାମି ଯୌଵନମ୍। ସ୍ଵଞ୍ଚୈଵ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯାମି ପାପ୍ମାନଞ୍ଜରଯା ସହ ।। ୩୧.

ତୁମର ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମର ଯୌବନ ତୁମକୁ ଫେରାଇଦେବି, ଏବଂ ଏହି ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଣି ନିଜେ ନେଇବି।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁତ୍ରଃ ପିତରମଞ୍ଜସା। ଯଥାନୁମନ୍ଯସେ ତାତ କରିଷ୍ଯାମି ତଥୈଵ ଚ ।। ୩୧.

ସୂତ କହିଲେ, ଏପରି କହିବା ପରେ, ପୁଅ ସରଳ ଭାବରେ ବାପାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ତୁମେ ଯେପରି ଚାହ, ବାପା, ସେପରି ମୁଁ କରିବି।'

ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯାମି ତେ ରାଜନ୍ ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ। ଗୃହାଣ ଯୌଵନଂ ମତ୍ତଶ୍ଚର କାମାନ୍ ଯଥେପ୍ସିତାନ୍ ।। ୩୧.

ମୁଁ ତୁମର ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନିଜେ ନେଇବି। ମୋ ପାଖରୁ ଯୌବନ ନିଅ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର।

ଜରଯାହଂ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନୋ ଵଯୋରୂପଧରସ୍ତଵ। ଯୌଵନଂ ଭଵତେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚରିଷ୍ଯାମି ଯଥାର୍ତଵତ୍ ।। ୩୧.

ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ତୁମର ଆକୃତି ଓ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି। ତୁମକୁ ଯୌବନ ଦେଇ, ମୁଁ ଯଥାଯଥା ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।

ଯଯାତିରୁଵାଚ।। ପୂରୋ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରନ୍ତେ ପ୍ରୀତଶ୍ଚେଦଂ ଦଦାମି ତେ। ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧା ତେ ପ୍ରଜା ରାଜ୍ଯେ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୧.

ଯୟାତି କହିଲେ, ପୁରୁ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତାରୁ ଏହି ଦେଉଛି: ତୁମର ସନ୍ତାନ ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ସହ ବିକଶିତ ହେବେ।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ପୂରୋରନୁମତୋ ରାଜା ଯଯାତିଃ ସ୍ଵାଂ ଜରାନ୍ତତଃ। ସଂକ୍ରାମଯାମାସ ତଦା ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ତୁ ।। ୩୧.

ସୂତ କହିଲେ, ପୁରୁଙ୍କର ସମ୍ମତିରେ, ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଭାର୍ଗବଙ୍କର କୃପାରେ।

ଯୌଵନେନାଥ ଵଯସା ଯଯାତିରନହୁଷାତ୍ମଜଃ । ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଚଚାର ଵିଷଯାନ୍ ସ୍ଵକାନ୍ ।। ୩୧.

ତାପରେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି, ଯୌବନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ।

ଯଥାକାମଂ ଯଥୋତ୍ସାହଂ ଯଥାକାଲଂ ଯଥାସୁଖମ୍। ଧର୍ମ୍ମାଵିରୋଧାଦ୍ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥାର୍ହତି ସ ଏଵ ହି ।। ୩୧.

ସେ ଯେପରି ଚାହିଲେ, ଯେପରି ଉତ୍ସାହ ଥିଲା, ଯେପରି ସମୟ ଓ ସୁଖ ମିଳିଲା, ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିନଥିବା ଭାବେ ରାଜା ଯଥାଯଥା ଉପଭୋଗ କଲେ।

ଦେଵାନତର୍ପଯଦ୍ଯଜ୍ଞୈଃ ପିତୄଞ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧୈସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଦୀନାଂଶ୍ଚାନୁଗ୍ରହୈରିଷ୍ଟୈଃ କାମୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାନ୍ ।। ୩୧.

ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା, ଦୁଃଖୀମାନେଂକୁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେଂକୁ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।

ଅତିଥୀନନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପରିପାଲନୈଃ। ଆନୃଶଂସ୍ଯେନ ଶୂଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦସ୍ଯୂନ୍ ସଂନିଗ୍ରହେଣ ଚ ।। ୩୧.

ସେ ଅତିଥିମାନେଂକୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦେଇ, ବ୍ୟବସାୟୀମାନେଂକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଶୂଦ୍ରମାନେଂକୁ ଦୟା କରି, ଚୋରମାନେଂକୁ ଦମନ କଲେ।

ଧର୍ମ୍ମେଣ ଚ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵ୍ଵା ଯଥାଵଦନୁରଞ୍ଜଯନ୍। ଯଯାତିଃ ପାଲଯାମାସ ସାକ୍ଷାଦିନ୍ଦ୍ର ଇଵାପରଃ ।। ୩୧.

ଯୟାତି ଧର୍ମରେ ରହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ରାଜ୍ୟ କଲେ।

ସ ରାଜା ସିଂହଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଯୁଵା ଵିଷଯଗୋଚରଃ। ଅଵିରୋଧେନ ଧର୍ମସ୍ଯ ଚଚାର ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୩୧.

ସେ ରାଜା, ସିଂହ ପରି ଚାଳ ଥିବା, ଯୁବକ ଓ ଭୋଗରେ ଲିନ, ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିନଥିବା ଭାବେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ।

ସ ମାର୍ଗମାଣଃ କାମାନାମନ୍ତର୍ଦୋଷନିଦର୍ଶନାତ୍। ଵିଶ୍ଵାସହେତୋ ରେମେ ଵୈ ଵୈବ୍ରାଜେ ନନ୍ଦନେ ଵନେ ।। ୩୧.

ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ଭିତରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟି ଓ ଦୋଷ ଦେଖି, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଆଶାରେ ବିଶ୍ୱାସ କରି ରହିଲେ।

ଅପଶ୍ଯତ୍ସ ଯଦା ତାଂ ଵୈ ଵର୍ଦ୍ଧମାନାଂ ନୃପସ୍ତଦା। ଗତ୍ଵା ପୂରୋଃ ସକାଶଂ ଵୈ ସ୍ଵାଂ ଜରା ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ ।। ୩୧.

ଯେତେବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବୟସ୍କ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ ଓ ନିଜର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ସ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ତାନ୍ କାମାଂସ୍ତୃପ୍ତଃ ଖିନ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ। କାଲଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଵୈ ସସ୍ମାର ମନୁଜାଧିପଃ। ।। ୩୧.

ସେଇ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ରାଜା ତୃପ୍ତ ହେଲେ କିନ୍ତୁ କ୍ଲାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ହେଲେ; ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସମୟର ପ୍ରବାହକୁ ମନେ ପକାଇଲେ।

ପରିସଙ୍ଖ୍ଯାଯ କାଲଞ୍ଚ କଲାକାଷ୍ଠାସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପୂର୍ଣଂ ମତ୍ତ୍ଵା ତତଃ କାଲଂ ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରମୁଵାଚ ହ ।। ୩୧.

ସମୟ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଖ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାଳ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ବୁଝି, ସେ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଯଥାସୁଖଂ ଯଥୋତ୍ସାହଂ ଯଥାକାଲମରିଂଦମ। ସେଵିତା ଵିଷଯାଃ ପୁତ୍ର ଯୌଵନେନ ମଯା ତଵ ।। ୩୧.

ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରୁଥିବା ପୁଅ, ମୁଁ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କଲି, ଯେପରି ଶକ୍ତି ଓ ସମୟ ଥିଲା, ତୁମର ଯୌବନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଛି।

ପୂରୋ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଯୌଵନମ୍। ରାଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ନୃପଂ ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରଂ କନୀଯସମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖା ଵର୍ଣା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୩୧.

ପୁରୁ, ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି; ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା। ତୁମ ନିଜ ଯୌବନ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ନେଉ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ।

ପ୍ରତିପେଦେ ଜରାଂ ରାଜା ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ। ଯୌଵନଂ ପ୍ରତିପେଦେ ଚ ପୂରୁଃ ସ୍ଵଂ ପୁନରାତ୍ମନଃ ।। ୩୧.

ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ରାଜା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ପୁରୁ ନିଜ ଯୌବନ ପୁଣି ପାଇଲେ।

ଅଭିଷେକ୍ତୁକାମଞ୍ଚ ନୃପଂ ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରଂ କନୀଯସମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖା ଵର୍ଣା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୩୧.

ସେ ବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ।

କଥଂ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ନପ୍ତାରଂ ଦେଵଯାନ୍ଯାଃ ସୁତଂ ପ୍ରଭୋ। ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯଦୁମତିକ୍ରମ୍ଯ ପୂରୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯସି ।। ୩୧.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନାତି ଏବଂ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପୁଅ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କିପରି ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବେ?

ଯଦୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତଵ ସୁତୋ ଜାତସ୍ତମନୁ ତୁର୍ଵସୁଃ। ଶର୍ମିଷ୍ଠାଯାଃ ସୁତୋ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁସ୍ତନୋଽନୁଃ ପୂରୁରେଵ ଚ ।। ୩୧.

ତୁମ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ଯଦୁ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାପରେ ତୁର୍ବସୁ; ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କର ପୁଅ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତାପରେ ଅନୁ, ଏବଂ ପୁରୁ ମଧ୍ୟ।

କଥଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାନତିକ୍ରମ୍ଯ କନୀଯାନ୍ ରାଜ୍ଯମର୍ହତି । ଅତଃ ସମ୍ବୋଧଯାମି ତ୍ଵାଂ ଧର୍ମ୍ମଂ ସମନୁପାଲଯ ।। ୩୧.

ବଡ଼ଭାଇମାନେ ଥିବାବେଳେ, ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ କିପରି ରାଜ୍ୟ ପାଇବ? ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଉଛି—ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କର।

ଯଯାତିରୁଵାଚ।। ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖା ଵର୍ଣାଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ମେ ଵଚଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଟଂ ପ୍ରତି ଯଥା ରାର୍ଷ୍ଟ୍ରଂ ନ ଦେଯଂ ମେ କଥଞ୍ଚନ ।। ୩୧.

ଯୟାତି କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ, କେବେ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ମାତା ପିତ୍ରୋର୍ଵଚନକୃତ୍ସ ହି ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ମମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେନ ଯଦୁନା ନିଯୋଗୋ ନାନୁପାଲିତଃ ।। ୩୧.

ମାତା-ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିବା ପୁଅ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋ ବଡ଼ ପୁଅ ଯଦୁ ମୋ ଆଦେଶ ମାନିଲେ ନାହିଁ।

ପ୍ରତିକୂଲଂ ପିତୁର୍ଯଶ୍ଚ ନ ସ ପୁତ୍ରଃ ସତାଂ ମତଃ। ସ ପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଵଦ୍ ଯଶ୍ଚ ଵର୍ତ୍ତତେ ପିତୃମାତୃଷୁ ।। ୩୧.

ଯିଏ ବାପାଙ୍କ ବିପରୀତ କାମ କରେ, ସେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୁଅ ନୁହେଁ; ଯିଏ ମାତା-ପିତାଙ୍କୁ ପୁଅଭଳି ଆଦର କରେ, ସେଠାରେ ଠିକ୍ ପୁଅ ହେଉଛି।

ଯଦୁନାହମଵଜ୍ଞାତସ୍ତଥା ତୁର୍ଵସୁନାପି ଚ। ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଣା ଚାନୁନା ଚୈଵମପ୍ଯଵଜ୍ଞା କୃତା ଭୃଶମ୍ ।। ୩୧.

ମୁଁ ଯଦୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବମାନିତ ହୋଇଛି; ଏଭଳି ଭାବେ ବହୁତ ଅପମାନ ମୋତେ ମିଳିଛି।

ପୂରୁଣା ତୁ କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ମାନିତଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ। କନୀଯାନ୍ ମମ ଦାଯାଦୋ ଜରା ଯେନ ଧୃତା ମମ। ସର୍ଵକାମଃ ସର୍ଵକୃତଃ ପୂରୁଣା ପୁତ୍ରକାରିଣା ।। ୩୧.

କିନ୍ତୁ ପୁରୁ ମୋ କଥା ମାନିଛନ୍ତି ଓ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆଦର କରିଛନ୍ତି; ସେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଭୋଗିଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ। ପୁରୁ, ମୋ ପୁଅ, ସମସ୍ତ କାମ କରିଛନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ନିଭାଇଛନ୍ତି।