ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚୈଵ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ସୁଧାର୍ମ୍ମିକାଃ। ଵିକ୍ରାନ୍ତା ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ସିଂହତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୦.

ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ବହୁତ ଧର୍ମିକ, ପ୍ରବଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସିଂହ ପରି ସାହସୀ ଥିଲେ।

ଇତ୍ଯେତେ କାଶ୍ଯପାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ରଜେରପି ନିବୋଧତ। ରଜେଃ ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯାସନ୍ ପଞ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵତୋ ଭୁଵି। ରାଜେଯମିତି ଵିଖ୍ଯାତଂ କ୍ଷତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଭଯାଵହମ୍ ।। ୩୦.

ଏଭଳି ଭାବେ କାଶ୍ୟପମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏବେ ରଜିଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ରଜିଙ୍କର ପୃଥିବୀରେ ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ଥିଲେ; ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ 'ରାଜେୟ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ।

ତଦା ଦୈଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ସୁଦାରୁଣେ। ଦେଵାଶ୍ଚୈଵାସୁରାଶ୍ଚୈଵ ପିତାମହମଥାବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୩୦.

ସେତେବେଳେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।

ଆଵଯୋର୍ଭଗଵାନ୍ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଜେତା କୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ବ୍ରୂହି ନଃ ସର୍ଵ୍ଵଲୋକେଶ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍ ।। ୩୦.

ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍‌ର ନାଥ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ — ଆମ ଦୁହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲେ କିଏ ଜିତିବେ? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ।। ଯେଷାମର୍ଥାଯ ସଂଗ୍ରାମେ ରଜିରାତ୍ତାଯୁଧଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ତେ ଵିଜେଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ରୀଲ୍ଲୋଁକାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୦.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରଜି ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ରଜିର୍ଯତସ୍ତତୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯତୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତତୋ ଧୃତିଃ। ଯତୋ ଧୃତିସ୍ତତୋ ଧର୍ମୋ ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ ।। ୩୦.

ଯେଉଁଠାରେ ରଜି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି, ସେଠାରେ ଧୃତି ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧୃତି ଅଛି, ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠାରେ ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।

ତଦ୍ଦେଵା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଜେର୍ଜଯମ୍। ଅଭ୍ଯଯୁର୍ଜଯମିଚ୍ଛନ୍ତଃ ସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ରାଜସତ୍ତମମ୍ ।। ୩୦.

ଏହିପରି ରଜିଙ୍କ ଜୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଜୟ ଆଶା କରି ରଜିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆସିଲେ।

ତେ ହୃଷ୍ଟମନସଃ ଶର୍ଵେ ରାଜାନଂ ଦେଵଦାନଵାଃ। ଊଚୁରସ୍ମଜ୍ଜଯାଯ ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣ ଵରକାର୍ମୁକମ୍ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଖୁସି ହୋଇ ରଜିଙ୍କୁ କହିଲେ — ଆମ ଜୟ ପାଇଁ ଆପଣ ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧରନ୍ତୁ।

ରଜିରୁଵାଚ।। ଅହଞ୍ଜେଷ୍ଯାମି ନୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଦେଵାନ୍ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵାମି ଧର୍ମାତ୍ମା ତତୋ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ ।। ୩୦.

ରଜି କହିଲେ — ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ହରାଇବି; ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବି ଓ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।

ଦାନଵା ଊଚୁଃ।। ଅସ୍ମାକମିନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ତସ୍ଯାର୍ଥେ ଵିଜଯାମହେ। ଅସ୍ମିସ୍ତୁ ସମଯେ ରାଜଂସ୍ତିଷ୍ଠେଥାଦେଵ ନୋଽଦିତେଃ ।। ୩୦.

ଦାନବମାନେ କହିଲେ — ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଆମର ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଜୟ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନ୍, ଆପଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଅଦିତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସହିତ ନୁହେଁ।

ସ ତଥେତି ବ୍ରୁଵନ୍ନେଵ ଦେଵୈରପ୍ଯଭିଚୋଦିତଃ। ଭଵିଷ୍ଯସୀନ୍ଦ୍ରୋ ଜିତ୍ଵେତି ଦେଵୈରପି ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ ।। ୩୦.

ସେ 'ଠିକ ଅଛି' ବୋଲି କହିଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ଦେବତାମାନେ କହିଲେ — 'ତୁମେ ଜିତିବା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ।'

ଜଘାନ ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ସମକ୍ଷଂ ଵଜ୍ରପାଣିନଃ। ସ ଵିପ୍ରନଷ୍ଟାଂ ଦେଵାନାଂ ପରମଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରିଯଂ ଵଶୀ ।। ୩୦.

ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହତ୍ୟା କଲେ; ତାହାପରେ, ଦେବତାମାନେ ହାରାଇଥିବା ଶ୍ରୀକୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରାଇଦେଲେ।

ନିହତ୍ଯ ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ଵ୍ଯାଜହାର ରଜିଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତଂ ତଥା ତୁ ରଝିଂ ତତ୍ର ଦେଵୈସ୍ସହ ଶତକ୍ରତୁଃ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରଜି କହିଲେ; ତାହାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ରଜିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

ରଜିପୁତ୍ରୋଽହମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। ଈନ୍ଦ୍ରୋଽସି ରାଜନ୍ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵେଷାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ଯସ୍ଯାହମିନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରସ୍ତେ ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯାମି ଶତ୍ରୁହନ୍ ।। ୩୦.

'ମୁଁ ରଜିଙ୍କ ପୁଅ' ବୋଲି କହି, ସେ ପୁଣି କହିଲେ — 'ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେହেতୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ବିଶ୍ରୁତି ଲାଭ କରିବି।'

ସ ତୁ ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଞ୍ଚିତସ୍ତେନ ମାଯଯା। ତଥେତ୍ଯେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ପ୍ରୀଯମାଣଃ ଶତକ୍ରତୁମ୍ ।। ୩୦.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଠିକ ଅଛି'।

ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦେଵସଦୃଶେ ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ମହୀପତୌ। ଦାଯାଦ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରାଦାଜହ୍ରୁରାଚାରଂ ତନଯା ରଜେଃ ।। ୩୦.

ସେ ଦେବତା ସମାନ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ରଜିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ପଦବୀ ନେଇନେଲେ।

ତାନି ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯସ୍ଯ ତଚ୍ଚ ସ୍ଥାନଂ ଶଚୀପତେଃ। ସମକ୍ରାମନ୍ତ ବହୁଧା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ।। ୩୦.

ସେ ଶତାଧିକ ପୁଅମାନେ ଓ ଶଚୀପତିଙ୍କ ସିଂହାସନ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତତଃ କାଲେ ବହୁତିଥେ ସତୀତେ ମହାବଲଃ। ହୃତରାଜ୍ଯୋଽବ୍ରଵୀଚ୍ଛକ୍ରୋ ହୃତଭାଗୋ ବୃହସ୍ପତିମ୍ ।। ୩୦.

ଏପରେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଂଶ ହରାଇ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ବଦରୀଫଲମାତ୍ରଂ ଵୈ ପୁରୋଡାଶଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ମେ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଯେନ ତିଷ୍ଠେଯଂ ତେଜସାପ୍ଯାଯିତସ୍ତତଃ ।। ୩୦.

ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ମୋ ପାଇଁ ବଡରି ଫଳ ଦଳି ଯେପରି ଏକ ଅନ୍ନବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଟିକି ରହିପାରିବି।

ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୃଶୋଽଯଂ ଵିମନା ହୃତରାଜ୍ଯୋ ହୃତାଶନଃ। ହତୌଜା ଦୁର୍ବଲୋ ମୂଢୋ ରଜିପୁତ୍ରୈଃ ପ୍ରସୀଦ ମେ ।। ୩୦.

ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ, ମନମରା, ରାଜ୍ୟ ଓ ଭୋଜନ ହରାଇଛି, ଶକ୍ତି ନାଷ୍ଟ, ରଜିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ; ଦୟାକରି ମୋପରି କୃପା କରନ୍ତୁ।

ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ।। ଯଦ୍ଯେଵଂ ଚୋଦିତଃ ଶକ୍ର ତ୍ଵଯା ସ୍ଯାଂ ପୂର୍ଵ୍ଵମେଵ ହି। ନାଭଵିଷ୍ଯତ୍ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ନାକର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମମାନଘ ।। ୩୦.

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ — ହେ ଶକ୍ର, ଯଦି ଆପଣ ଏପରି ଆଗରୁ ମୋତେ କହିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଅନୁଚିତ କାମ କରିନଥାନ୍ତି, ହେ ପାପରହିତ।

ପ୍ରଯତିଷ୍ଯାମି ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ତଦ୍ଧିତାର୍ଥଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ। ଯଥା ଭାଗଞ୍ଚ ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ଅଚିରାତ୍ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯସେ ।। ୩୦.

ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ସେହି ଉପକାର ପାଇଁ ଯିବି, ଯେପରି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ଅଂଶ ଓ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇପାରିବ।

ତଥା ଶକ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ମାଭୂତ୍ତେ ଵିକ୍ଲଵଂ ମନଃ। ତତଃ କର୍ମ୍ମ ଚକାରାସ୍ଯ ତେଜଃସଂଵର୍ଦ୍ଧନଂ ମହତ୍ ।। ୩୦.

ଏହିପରି ଶକ୍ର, ମୁଁ ଯିବି, ତୁମ ମନ ଭୟଭୀତ ହେଉନାହିଁ। ତାପରେ ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇବାରେ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

ତେଷାଞ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିସଂମୋହମକରୋଦ୍ବୁଦ୍ଧିସତ୍ତମଃ। ତେ ଯଦା ସସୁତା ମୂଢା ରାଗୋତ୍ପନ୍ନ ଵିଧର୍ମ୍ମିଣଃ ।। ୩୦.

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସେମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମୂଢ଼ ଓ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ହେଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷଶ୍ଚ ସଂଵୃତ୍ତା ହତଵୀର୍ଯ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ। ତତୋ ଲେଭେ ସୁରୈଶ୍ଵର୍ଯମୈନ୍ଦ୍ରସ୍ଥାନଂ ତଥୋତ୍ତମମ୍ ।। ୩୦.

ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ବେଷୀ ଓ ଶକ୍ତି-ପ୍ରତାପ ହୀନ ହେଲେ; ତାପରେ ସେ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ।

ହତ୍ଵା ରଜିସୁତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍କାମକ୍ରୋଧପରାଯଣାନ୍। ଯ ଇଦଂ ପାଵନଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଂ ଶତକ୍ରତୋଃ। ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ଵା ରଜେର୍ଵାପି ନ ସ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୩୦.

ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମକ୍ରୋଧରେ ଲିନ ପୁଅମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଏହି ପବିତ୍ର କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଣ୍ଣିତ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯିଏ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ କେବେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଭୋଗିନଥାଏ।

ମରୁତେନ କଥଂ କନ୍ଯା ରାଜ୍ଞେ ଦତ୍ତା ମହାତ୍ମନା। କିଂଵୀର୍ଯାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଜାତା ମରୁତକନ୍ଯକାଃ ।। ୩୧.

ମହାତ୍ମା ମରୁତ କେମିତି ଝିଅକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ମରୁତଙ୍କ ଝିଅଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ କେଉଁପରି ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ?

ଆହଵନ୍ ତଂ ମରୁତ୍ସୋମମନ୍ନକାମଃ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରମ୍। ମାସି ମାସି ମହାତେଜାଃ ଷଷ୍ଟିସଂଵତ୍ସରାନ୍ନୃପଃ ।। ୩୧.

ପ୍ରଜାପତି ରାଜା ମାସ ପ୍ରତି ମାସ, ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଧରି, ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ, ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ ମରୁତସୋମଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦେଇଥିଲେ।

ତେନ ତେ ମରୁତସ୍ତସ୍ଯ ମରୁତ୍ସୋମେନ ତୋଷିତାଃ। ଅକ୍ଷଯ୍ଯାନ୍ନଂ ଦଦୁଃ ପ୍ରୀତାଃ ସର୍ଵକାମପରିଚ୍ଛଦମ୍ ।। ୩୧.

ଏହି ଉପାସନାରେ ମରୁତମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଦେଇଥିଲେ।