ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଵୈରସ୍ଯାନ୍ତଂ ମହାରାଜ୍ଞା ତଦା ତେନ ଵିଧତ୍ସତା। ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଵତ୍ସୋ ଗର୍ଗଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୩୦.

ସେ ସମୟରେ ମହାରାଜା ଶତ୍ରୁତାର ସମାପ୍ତି କଲେ; ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ—ବତ୍ସ ଓ ଗର୍ଗ।

ଵତ୍ସପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯଲର୍କସ୍ତୁ ସନ୍ନତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ଅଲର୍କଂ ପ୍ରତି ରାଜର୍ଷିର୍ଗୀତଶ୍ଲୋକୌ ପୁରାତନୌ ।। ୩୦.

ବତ୍ସଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅଲର୍କ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସନ୍ନତି; ଅଲର୍କ ବିଷୟରେ ରାଜା ଋଷି ଦୁଇଟି ପୁରୁଣା ଶ୍ଲୋକ ରଚନା କରିଥିଲେ।

ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ଯୁଵା ରୂପେଣ ସମ୍ପନ୍ନୋ ହ୍ଯଲର୍କଃ କାଶିସତ୍ତମଃ ।। ୩୦.

ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଓ ଷଷ୍ଟି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କାଶୀମଧ୍ୟରେ ଅଲର୍କ ଯୁବା ରୂପରେ ଅବିଚଳ ରହିଥିଲେ।

ଲୋପାମୁଦ୍ରା ପ୍ରସାଦେନ ପରମାଯୁରଵାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୩୦.

ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ କଲେ।

ଶାପସ୍ଯାନ୍ତେ ମହାବାହୁର୍ହତ୍ଵା କ୍ଷେମକରାକ୍ଷସମ୍। ରମ୍ଯାମାଵାସଯାମାସ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ନୃପଃ ।। ୩୦.

ଶାପ ଶେଷରେ, ବଳଶାଳୀ ରାଜା କ୍ଷେମକର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରି, ସୁନ୍ଦର ବାରାଣସୀ ସହରକୁ ନିଜ ନିବାସ କଲେ।

ସନ୍ନତେରପି ଦାଯାଦଃ ସୁନୀଥୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ସୁନୀଥସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦଃ ସୁକେତୁର୍ନାମ ଧାର୍ମ୍ମିକଃ ।। ୩୦.

ସନ୍ନତିଙ୍କର ଏକ ଧର୍ମିକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁନୀଥ; ସୁନୀଥଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଧର୍ମିକ ସୁକେତୁ ଥିଲେ।

ସୁକେତୁତନଯଶ୍ଚାପି ଧର୍ମକେତୁରିତି ଶ୍ରୁତିଃ। ଧର୍ମକେତୋସ୍ତୁ ଦାଯାଦଃ ସତ୍ଯକେତୁର୍ମହାରଥଃ ।। ୩୦.

ସୁକେତୁଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମକେତୁ ବୋଲି ପରିଚିତ; ଧର୍ମକେତୁଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମହାବୀର ସତ୍ୟକେତୁ ଥିଲେ।

ସତ୍ଯକେତୁସୁତଶ୍ଚାପି ଵିଭୁର୍ନାମ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ। ସୁଵିଭୁସ୍ତୁ ଵିଭୋଃ ପୁତ୍ରଃ ସୁକୁମାରସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୦.

ସତ୍ୟକେତୁଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରଜାପତି ବିଭୁ; ବିଭୁଙ୍କର ପୁଅ ସୁବିଭୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସୁକୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସୁକୁମାରସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଃ ସ ଧାର୍ମ୍ମିକଃ। ଧୁଷ୍ଟକେତୋସ୍ତୁ ଦାଯାଦୋ ଵେଣୁହୋତ୍ରଃ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ ।। ୩୦.

ସୁକୁମାରଙ୍କର ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ସେ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ; ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରଜାପତି ବେଣୁହୋତ୍ର ଥିଲେ।

ଵେଣୁହୋତ୍ରସୁତଶ୍ଚାପି ଗାର୍ଗ୍ଯୋ ଵୈ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଗାର୍ଗ୍ଯସ୍ଯ ଗର୍ଗଭୂମିସ୍ତୁ ଵାତ୍ସ୍ଯୋ ଵତ୍ସସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।। ୩୦.

ବେଣୁହୋତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାର୍ଗ୍ୟ; ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କର ପୁଅ ଗର୍ଗଭୂମି, ବତ୍ସଙ୍କର ପୁଅ ଜ୍ଞାନୀ ବାତ୍ସ୍ୟ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚୈଵ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ସୁଧାର୍ମ୍ମିକାଃ। ଵିକ୍ରାନ୍ତା ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ସିଂହତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୦.

ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ବହୁତ ଧର୍ମିକ, ପ୍ରବଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସିଂହ ପରି ସାହସୀ ଥିଲେ।

ଇତ୍ଯେତେ କାଶ୍ଯପାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ରଜେରପି ନିବୋଧତ। ରଜେଃ ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯାସନ୍ ପଞ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵତୋ ଭୁଵି। ରାଜେଯମିତି ଵିଖ୍ଯାତଂ କ୍ଷତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଭଯାଵହମ୍ ।। ୩୦.

ଏଭଳି ଭାବେ କାଶ୍ୟପମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏବେ ରଜିଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ରଜିଙ୍କର ପୃଥିବୀରେ ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ଥିଲେ; ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ 'ରାଜେୟ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ।

ତଦା ଦୈଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ସୁଦାରୁଣେ। ଦେଵାଶ୍ଚୈଵାସୁରାଶ୍ଚୈଵ ପିତାମହମଥାବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୩୦.

ସେତେବେଳେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।

ଆଵଯୋର୍ଭଗଵାନ୍ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଜେତା କୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ବ୍ରୂହି ନଃ ସର୍ଵ୍ଵଲୋକେଶ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍ ।। ୩୦.

ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍‌ର ନାଥ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ — ଆମ ଦୁହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲେ କିଏ ଜିତିବେ? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ।। ଯେଷାମର୍ଥାଯ ସଂଗ୍ରାମେ ରଜିରାତ୍ତାଯୁଧଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ତେ ଵିଜେଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ରୀଲ୍ଲୋଁକାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୦.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରଜି ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ରଜିର୍ଯତସ୍ତତୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯତୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତତୋ ଧୃତିଃ। ଯତୋ ଧୃତିସ୍ତତୋ ଧର୍ମୋ ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ ।। ୩୦.

ଯେଉଁଠାରେ ରଜି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି, ସେଠାରେ ଧୃତି ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧୃତି ଅଛି, ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠାରେ ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।

ତଦ୍ଦେଵା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଜେର୍ଜଯମ୍। ଅଭ୍ଯଯୁର୍ଜଯମିଚ୍ଛନ୍ତଃ ସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ରାଜସତ୍ତମମ୍ ।। ୩୦.

ଏହିପରି ରଜିଙ୍କ ଜୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଜୟ ଆଶା କରି ରଜିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆସିଲେ।

ତେ ହୃଷ୍ଟମନସଃ ଶର୍ଵେ ରାଜାନଂ ଦେଵଦାନଵାଃ। ଊଚୁରସ୍ମଜ୍ଜଯାଯ ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣ ଵରକାର୍ମୁକମ୍ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଖୁସି ହୋଇ ରଜିଙ୍କୁ କହିଲେ — ଆମ ଜୟ ପାଇଁ ଆପଣ ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧରନ୍ତୁ।

ରଜିରୁଵାଚ।। ଅହଞ୍ଜେଷ୍ଯାମି ନୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଦେଵାନ୍ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵାମି ଧର୍ମାତ୍ମା ତତୋ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ ।। ୩୦.

ରଜି କହିଲେ — ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ହରାଇବି; ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବି ଓ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।

ଦାନଵା ଊଚୁଃ।। ଅସ୍ମାକମିନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ତସ୍ଯାର୍ଥେ ଵିଜଯାମହେ। ଅସ୍ମିସ୍ତୁ ସମଯେ ରାଜଂସ୍ତିଷ୍ଠେଥାଦେଵ ନୋଽଦିତେଃ ।। ୩୦.

ଦାନବମାନେ କହିଲେ — ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଆମର ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଜୟ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନ୍, ଆପଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଅଦିତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସହିତ ନୁହେଁ।

ସ ତଥେତି ବ୍ରୁଵନ୍ନେଵ ଦେଵୈରପ୍ଯଭିଚୋଦିତଃ। ଭଵିଷ୍ଯସୀନ୍ଦ୍ରୋ ଜିତ୍ଵେତି ଦେଵୈରପି ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ ।। ୩୦.

ସେ 'ଠିକ ଅଛି' ବୋଲି କହିଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ଦେବତାମାନେ କହିଲେ — 'ତୁମେ ଜିତିବା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ।'

ଜଘାନ ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ସମକ୍ଷଂ ଵଜ୍ରପାଣିନଃ। ସ ଵିପ୍ରନଷ୍ଟାଂ ଦେଵାନାଂ ପରମଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରିଯଂ ଵଶୀ ।। ୩୦.

ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହତ୍ୟା କଲେ; ତାହାପରେ, ଦେବତାମାନେ ହାରାଇଥିବା ଶ୍ରୀକୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରାଇଦେଲେ।

ନିହତ୍ଯ ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ ଵ୍ଯାଜହାର ରଜିଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତଂ ତଥା ତୁ ରଝିଂ ତତ୍ର ଦେଵୈସ୍ସହ ଶତକ୍ରତୁଃ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରଜି କହିଲେ; ତାହାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ରଜିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

ରଜିପୁତ୍ରୋଽହମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। ଈନ୍ଦ୍ରୋଽସି ରାଜନ୍ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵେଷାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ଯସ୍ଯାହମିନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରସ୍ତେ ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯାମି ଶତ୍ରୁହନ୍ ।। ୩୦.

'ମୁଁ ରଜିଙ୍କ ପୁଅ' ବୋଲି କହି, ସେ ପୁଣି କହିଲେ — 'ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେହেতୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ବିଶ୍ରୁତି ଲାଭ କରିବି।'

ସ ତୁ ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଞ୍ଚିତସ୍ତେନ ମାଯଯା। ତଥେତ୍ଯେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ପ୍ରୀଯମାଣଃ ଶତକ୍ରତୁମ୍ ।। ୩୦.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଠିକ ଅଛି'।

ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦେଵସଦୃଶେ ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ମହୀପତୌ। ଦାଯାଦ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରାଦାଜହ୍ରୁରାଚାରଂ ତନଯା ରଜେଃ ।। ୩୦.

ସେ ଦେବତା ସମାନ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ରଜିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ପଦବୀ ନେଇନେଲେ।

ତାନି ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯସ୍ଯ ତଚ୍ଚ ସ୍ଥାନଂ ଶଚୀପତେଃ। ସମକ୍ରାମନ୍ତ ବହୁଧା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ।। ୩୦.

ସେ ଶତାଧିକ ପୁଅମାନେ ଓ ଶଚୀପତିଙ୍କ ସିଂହାସନ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତତଃ କାଲେ ବହୁତିଥେ ସତୀତେ ମହାବଲଃ। ହୃତରାଜ୍ଯୋଽବ୍ରଵୀଚ୍ଛକ୍ରୋ ହୃତଭାଗୋ ବୃହସ୍ପତିମ୍ ।। ୩୦.

ଏପରେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଂଶ ହରାଇ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ବଦରୀଫଲମାତ୍ରଂ ଵୈ ପୁରୋଡାଶଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ମେ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଯେନ ତିଷ୍ଠେଯଂ ତେଜସାପ୍ଯାଯିତସ୍ତତଃ ।। ୩୦.

ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ମୋ ପାଇଁ ବଡରି ଫଳ ଦଳି ଯେପରି ଏକ ଅନ୍ନବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଟିକି ରହିପାରିବି।