ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପୂଜାନ୍ତୁ ଵିପୁଲାଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵୀ ପୁତ୍ରାନଯାଚତ। ପୁନଃ ପୁନରଥାଗମ୍ଯ ବହୁଶଃ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍ ।। ୩୦.

ଦେବୀ ବଡ଼ ପୂଜା କରି ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ପୁଅ ଲାଗି ତିନି ବାରି ଆସିଥିଲେ, ବହୁବାରି ଆସିଥିଲେ।

ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ପୁତ୍ରାଂସ୍ତୁ ନିକୁମ୍ଭଃ କାରଣେନ ତୁ। ରାଜା ଯଦି ତତ୍ କ୍ରୁଧ୍ଯେତ ତତଃ କିଞ୍ଚିତ୍ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୩୦.

ନିକୁମ୍ଭ କିଛି କାରଣରୁ ପୁଅ ଦେଉନଥିଲେ। ଯଦି ଏଥିରେ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ତେବେ କିଛି ଘଟିବ।

ଅଥ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ କ୍ରୋଧୋ ରାଜାନମାଵିଶତ୍। ଭୂତଂ ତ୍ଵିଦଂ ମହାଦ୍ଵାରି ନଗରାଣାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। ୩୦.

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା। ସେ ନଗରର ବଡ଼ ଦ୍ୱାରେ ଏକ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଲେ।

ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵରାଂଶ୍ଚ ଶତଶୋ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ତୁ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ। ମାମକୈଃ ପୂଜ୍ଯତେ ନିତ୍ଯଂ ନଗର୍ଯାଂ ମମ ଚୈଵ ତୁ ।। ୩୦.

ସେ ପ୍ରେମରେ ଶତଶଃ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଘଟୁନଥିଲା। ମୋ ଲୋକମାନେ ଏବଂ ମୋ ନଗରରେ ସେ ସଦା ପୂଜିତ।

ତତ୍ରାର୍ଚ୍ଚିତଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ଦେଵ୍ଯା ମେ ତତ୍ର କାରଣାତ୍ । ନ ଦଦାତି ଚ ପୁତ୍ରଂ ମେ କୃତଘ୍ନୋ ବହୁଭୋଜନଃ ।। ୩୦.

ସେଠାରେ ମୋ ରାଣୀ ବହୁବାରି ପୂଜା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ପୁଅ ଦେଲେନି। ବହୁ ଖାଉଥିବା ଅକୃତଜ୍ଞ।

ଅତୋ ନାର୍ହତି ପୂଜାନ୍ତୁ ମତ୍ସକାଶାତ୍ କଥଞ୍ଚନ। ତସ୍ମାତ୍ତୁ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ସ୍ଥାନଂ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।। ୩୦.

ଏହି କାରଣରୁ ସେ ମୋ ପକ୍ଷରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।

ଏଵଂ ତୁ ସଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମା ରାଜ କିଲ୍ବିଷୀ। ସ୍ଥାନଂ ଗଣପତେସ୍ତସ୍ଯ ନାଶଯାମାସ ଦୁର୍ମତିଃ ।। ୩୦.

ଏଭଳି ଭାବେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀ ରାଜା ଦୁର୍ମନା ଭାବରେ ଗଣପତିଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।

ଭଗ୍ନମାଯତନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନମଗମତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ଯସ୍ମାଦୃତେଽପରାଧଂ ମେ ତ୍ଵଯା ସ୍ଥାନଂ ଵିନା ଶିତମ୍ ।। ୩୦.

ମନ୍ଦିର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ—'ମୋତେ ଅପରାଧ କରିଛୁ, ତୁମେ କାରଣ ବିନା ସ୍ଥାନ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ।'

ଅକସ୍ମାତ୍ ତୁ ପୁରୀ ଶୂନ୍ଯା ଭଵିତ୍ରୀ ତେ ନରାଧିପ। ତତସ୍ତେନ ତୁ ଶାପେନ ଶୂନ୍ଯା ଵାରାଣସୀ ତଥା ।। ୩୦.

'ଅଚାନକ ତୁମର ନଗର ଶୂନ୍ୟ ହେଇଯିବ, ରାଜା। ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ବାରାଣସୀ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହେଇଗଲା।'

ଶପ୍ତାଂ ପୁରୀଂ ନିକୁମ୍ଭସ୍ତୁ ମହାଦେଵମଥାନଯତ୍। ଶୂନ୍ଯାଂ ପୁରୀଂ ମହାଦେଵୋ ନିର୍ମ୍ମମେ ପରମାତ୍ମନା ।। ୩୦.

ନିକୁମ୍ଭ ନଗରକୁ ଶାପ ଦେଇ, ତାହାକୁ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ। ମହାଦେବ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ସେହି ନଗରକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ।

ତୁଲ୍ଯାଂ ଦେଵଵିଭୂତ୍ଯାସ୍ତୁ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ। ରମତେ ତତ୍ର ଵୈ ଦେଵୀ ରମମାଣେ ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୩୦.

ମହାନ୍ତା ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶୋଭା ସମାନ, ସେଠାରେ ଦେବୀ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

ନ ରତିଂ ତତ୍ର ଵୈ ଦେଵୀ ଲଭତେ ଗୃହଵିସ୍ମଯାତ୍। ଦେଵ୍ଯାଃ କ୍ରୀଡାର୍ଥମୀଶାନୋ ଦେଵୋ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୦.

ଘରର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଦେବୀଙ୍କ ଖେଳ ପାଇଁ ଭଗବାନ୍ କଥା କହିଲେ।

ନାହଂ ଵେଶ୍ମ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଅଵିମୁକ୍ତଂ ହି ମେ ଗୃହମ୍। ପ୍ରହସ୍ଯୈନାମଥୋଵାଚ ଅଵିମୁକ୍ତଂ ହି ମେ ଗୃହମ୍ ।। ୩୦.

'ମୁଁ ଏହି ଘର ଛାଡିବିନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ ମୋ ଘର।' ହସି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଅବିମୁକ୍ତ ମୋ ଘର।'

ନାହଂ ଦେଵି ଗମିଷ୍ଯାମି ଗଚ୍ଛସ୍ଵେହ ରମାମ୍ଯହମ୍। ତସ୍ମାତ୍ତଦଵିମୁକ୍ତଂ ହି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦେଵେନ ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୩୦.

'ମୁଁ ଯିବିନାହିଁ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯାଅ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହି ଆନନ୍ଦ କରିବି।' ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଅବିମୁକ୍ତ ବୋଲି ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ କହିଛନ୍ତି।

ଏଵଂ ଵାରାଣସୀ ଶପ୍ତା ଅଵିମୁକ୍ତଂ ଚ କୀର୍ତ୍ତିତମ୍। ଯସ୍ମିନ୍ ଵସତି ଵୈ ଦେଵଃ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ। ଯୁଗେଷୁ ତ୍ରିଷୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସହ ଦେଵ୍ଯା ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୩୦.

ଏଭଳି ବାରାଣସୀ ଶାପିତ ହେଲା ଏବଂ ଅବିମୁକ୍ତ ନାମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ ଭଗବାନ୍ ତିନି ଯୁଗ ଧରି ଦେବୀ ସହିତ ରହନ୍ତି।

ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନଂ କଲୌ ଯାତି ତତ୍ପୁରନ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ। ଅନ୍ତର୍ହିତେ ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ ପୁରୀ ସା ଵସତେ ପୁନଃ ।। ୩୦.

କଳିଯୁଗରେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ସହର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ସେ ସହର ଲୁଚିଯିବା ପରେ, ସେଠାରୁ ଅନ୍ୟଏଠି ପୁଣି ବସିଥାଏ।

ଏଵଂ ଵାରାଣସୀ ଶପ୍ତା ନିଵେଶଂ ପୁନରାଗତା। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତମୁତ୍ତମଧନ୍ଵିନାମ୍ ।। ୩୦.

ଏଭଳି ଭାବେ, ବାରାଣସୀ ଶାପିତ ହେବା ପରେ ପୁଣି ତାହାର ପୁରୁଣା ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲା; ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କର ଶତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ପୁଅମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ହତ୍ଵା ନିଵେଶଯାମାସ ଦିଵୋଦାସୋ ନରାଧିପଃ। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ଯସ୍ଯ ରାଜ୍ଯନ୍ତୁ ହୃତନ୍ତେନ ବଲୀଯସା ।। ୩୦.

ସେମାନେକୁ ମାରିଦେଇ, ରାଜା ଦିବୋଦାସ ନିଜର ବସୋବାସ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କର ରାଜ୍ୟକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଦଖଳ କଲେ।

ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଦୁର୍ଦମୋ ନାମ ନାମତଃ। ଦିଵୋଦାସେନ ବାଲେତି ଘୃଣଯା ସ ଵିଵର୍ଜିତଃ ।। ୩୦.

ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କର ପୁଅଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଦୁର୍ଦ୍ଦମ; ସେ ଛୋଟ ଥିଲେବୋଲି, ଦିବୋଦାସ ଦୟାକରି ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ।

ଦିଵୋଦାସାଦୄଷଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଵୀରୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନଃ। ତେନ ପୁତ୍ରେଣ ବାଲେନ ପ୍ରହୃତଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ପୁନଃ ।। ୩୦.

ଦିବୋଦାସ ଓ ଋଷଦ୍ୱତୀଙ୍କଠାରୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେଇ ପୁଅ ଛୁଆଁ ଥିବାବେଳେ ପୁଣି ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ଵୈରସ୍ଯାନ୍ତଂ ମହାରାଜ୍ଞା ତଦା ତେନ ଵିଧତ୍ସତା। ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଵତ୍ସୋ ଗର୍ଗଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୩୦.

ସେ ସମୟରେ ମହାରାଜା ଶତ୍ରୁତାର ସମାପ୍ତି କଲେ; ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ—ବତ୍ସ ଓ ଗର୍ଗ।

ଵତ୍ସପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯଲର୍କସ୍ତୁ ସନ୍ନତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ଅଲର୍କଂ ପ୍ରତି ରାଜର୍ଷିର୍ଗୀତଶ୍ଲୋକୌ ପୁରାତନୌ ।। ୩୦.

ବତ୍ସଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅଲର୍କ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସନ୍ନତି; ଅଲର୍କ ବିଷୟରେ ରାଜା ଋଷି ଦୁଇଟି ପୁରୁଣା ଶ୍ଲୋକ ରଚନା କରିଥିଲେ।

ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ଯୁଵା ରୂପେଣ ସମ୍ପନ୍ନୋ ହ୍ଯଲର୍କଃ କାଶିସତ୍ତମଃ ।। ୩୦.

ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଓ ଷଷ୍ଟି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କାଶୀମଧ୍ୟରେ ଅଲର୍କ ଯୁବା ରୂପରେ ଅବିଚଳ ରହିଥିଲେ।

ଲୋପାମୁଦ୍ରା ପ୍ରସାଦେନ ପରମାଯୁରଵାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୩୦.

ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ କଲେ।

ଶାପସ୍ଯାନ୍ତେ ମହାବାହୁର୍ହତ୍ଵା କ୍ଷେମକରାକ୍ଷସମ୍। ରମ୍ଯାମାଵାସଯାମାସ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ନୃପଃ ।। ୩୦.

ଶାପ ଶେଷରେ, ବଳଶାଳୀ ରାଜା କ୍ଷେମକର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରି, ସୁନ୍ଦର ବାରାଣସୀ ସହରକୁ ନିଜ ନିବାସ କଲେ।

ସନ୍ନତେରପି ଦାଯାଦଃ ସୁନୀଥୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ସୁନୀଥସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦଃ ସୁକେତୁର୍ନାମ ଧାର୍ମ୍ମିକଃ ।। ୩୦.

ସନ୍ନତିଙ୍କର ଏକ ଧର୍ମିକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁନୀଥ; ସୁନୀଥଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଧର୍ମିକ ସୁକେତୁ ଥିଲେ।

ସୁକେତୁତନଯଶ୍ଚାପି ଧର୍ମକେତୁରିତି ଶ୍ରୁତିଃ। ଧର୍ମକେତୋସ୍ତୁ ଦାଯାଦଃ ସତ୍ଯକେତୁର୍ମହାରଥଃ ।। ୩୦.

ସୁକେତୁଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମକେତୁ ବୋଲି ପରିଚିତ; ଧର୍ମକେତୁଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମହାବୀର ସତ୍ୟକେତୁ ଥିଲେ।

ସତ୍ଯକେତୁସୁତଶ୍ଚାପି ଵିଭୁର୍ନାମ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ। ସୁଵିଭୁସ୍ତୁ ଵିଭୋଃ ପୁତ୍ରଃ ସୁକୁମାରସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୦.

ସତ୍ୟକେତୁଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରଜାପତି ବିଭୁ; ବିଭୁଙ୍କର ପୁଅ ସୁବିଭୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସୁକୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସୁକୁମାରସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଃ ସ ଧାର୍ମ୍ମିକଃ। ଧୁଷ୍ଟକେତୋସ୍ତୁ ଦାଯାଦୋ ଵେଣୁହୋତ୍ରଃ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ ।। ୩୦.

ସୁକୁମାରଙ୍କର ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ସେ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ; ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରଜାପତି ବେଣୁହୋତ୍ର ଥିଲେ।