ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତପସା ତୁ ସୁତପ୍ତେନ ଲୋକାନ୍ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି । ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ସ ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ଲୋକେଷ୍ଵାନନ୍ତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ ।। ୨୯.

ଭଲ ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରି ରହେ; ଏପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ତତା ପାଏ।

ଦାନାଚ୍ଛ୍ରେଯାଂସ୍ତଥା ଯଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞାଚ୍ଛ୍ରେଯସ୍ତଥା ତପଃ। ସଂନ୍ଯାସସ୍ତପସଃ ଶ୍ରେଯାଂସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଗୁରୁଃ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୯.

ଦାନ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ତପସ୍ୟା ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ସନ୍ନ୍ୟାସ ତପସ୍ୟାଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ତେଣୁ ଜ୍ଞାନକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଶ୍ରୃଯନ୍ତେ ହି ତପଃସିଦ୍ଧାଃ କ୍ଷାତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ନରପତିର୍ମାନ୍ଧାତା ସଂକୃତିଃ କପିଃ ।। ୨୯.

ଏହିପରି ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣାଯାଏ— ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜା, ମାନ୍ଧାତା, ସଂକୃତି, କପି।

କପେଶ୍ଚ ପୁରୁକୁତ୍ସଶ୍ଚ ସତ୍ଯଶ୍ଚାନୃହଵାନୃଥୁଃ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣୋଽମୀଢଶ୍ଚ ଭାଗାନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୯.

କପିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁରୁକୁତ୍ସ, ସତ୍ୟ, ଅନୃହବ, ଋତୁ, ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ଅମୀଢ, ଭାଗ, ଅନ୍ୟସ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟମାନେ।

କକ୍ଷୀଵଶ୍ଚୈଵ ଶିଜଯସ୍ତଥାନ୍ଯେ ଚ ମହାରଥାଃ। ରଥୀତରଶ୍ଚ ରୁନ୍ଦଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧାଦଯୋ ନୃପାଃ ।। ୨୯.

କକ୍ଷୀବ, ଶିଜୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାରଥୀମାନେ; ରଥୀତର, ରୁନ୍ଦ, ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ।

କ୍ଷାତ୍ରୋପେତାଃ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯେତେ ତପସା ଋଷିତାଙ୍ଗତାଃ । ଏତେ ରାଜର୍ଷଯଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ସିଦ୍ଧିଂ ସୁମହତୀଙ୍ଗତାଃ। ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଅଯୋର୍ଵଂଶଂ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୨୯.

ଏମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଋଷି ହୋଇଥିଲେ; ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜା ଋଷି ଭାବେ ବଡ଼ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଅୟୁଙ୍କ ବଂଶ ବିଷୟରେ କହିବି।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ଏତେ ପୁତ୍ରା ମହାତ୍ମାନଃ ପଞ୍ଚୈଵାସନ୍ ମହାବଲାଃ। ସ୍ଵର୍ଭାନୁତନଯା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଭାଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ନୃପାଃ ।। ୩୦.

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମହାତ୍ମା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏମାନେ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ନହୁଷଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ପୁତ୍ରଧର୍ମ୍ମା ତତଃ ସ୍ମୃତଃ। ଧର୍ମ୍ମଵୃଦ୍ଧାତ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ ସୁତହୋତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ ।। ୩୦.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମେ ନହୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ତାପରେ ପୁତ୍ରଧର୍ମ; ଧର୍ମବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ସୁତହୋତ୍ର, ଯିଏ ବଡ଼ ଯଶସ୍ୱୀ।

ସୁତହୋତ୍ରସ୍ଯ ଦାଯାଦାସ୍ତ୍ରଯଃ ପରମଧାର୍ମ୍ମିକାଃ। କାଶଃ ଶଲଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵେତୌ ତଥା ଗୃତ୍ସମଦଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୦.

ସୁତହୋତ୍ରଙ୍କ ତିନିଜଣ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ, ସବୁଠାରୁ ଧର୍ମିକ— କାଶ, ଶଲ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃତ୍ସମଦ।

ପୁତ୍ରୋ ଗୃତ୍ସମଦସ୍ଯାପି ଶୁନକୋ ଯସ୍ଯ ଶୌନକଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୩୦.

ଗୃତ୍ସମଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶୁନକ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଶୌନକ; ତାଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ଏତସ୍ଯ ଵଂଶେ ସମ୍ଭୂତା ଵିଚିତ୍ରୈଃ କର୍ମ୍ମଭିର୍ଦ୍ଵିଜାଃ। ଶଲାତ୍ମଜୋ ହ୍ଯାର୍ଷ୍ଟିଷେଣଶ୍ଚରନ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୩୦.

ଏହି ବଂଶରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଶଲଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଚରିତ୍ର ଥିଲେ।

ଶୌନକାଶ୍ଚାର୍ଷ୍ଟିଷେଣାଶ୍ଚ କ୍ଷାତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। କାଶସ୍ଯ କାଶଯୋ ରାଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରୋ ଦୀର୍ଘତପାସ୍ତଥା ।। ୩୦.

ଶୌନକ ଓ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ, କାଶର ପୁଅ କାଶ ଓ ଦୀର୍ଘତପାସ୍ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛନ୍ତି।

ଧର୍ମ୍ମଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘତପସୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧନ୍ଵନ୍ତରିସ୍ତତଃ। ତପସା ସୁମହାତେଜା ଜାତୋ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଅଥୈନମୃଷଯଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ସୂତଂ ଵାକ୍ଯମିମଂ ପୁନଃ ।। ୩୦.

ଦୀର୍ଘତପାସ୍ ଙ୍କୁଠାରୁ ଧର୍ମ ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ପରେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁଠାରୁ ତପସ୍ଵୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରେ ଋଷିମାନେ ପୁଣି ସୂତଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ ।। କଥଂ ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ଦ୍ଦେଵୋ ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ ଜଜ୍ଞିଵାନ୍। ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମସ୍ତତୋ ବ୍ରୂହି ପ୍ରିଯଂ ତଥା ।। ୩୦.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଦେବତା କିପରି ଏଠାରେ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଆମେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଭଲଭାବରେ କହ।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ଧନ୍ଵନ୍ତରେଃ ସମ୍ଭଵୋଽଯଂ ଶ୍ରୂଯତାମିହ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ। ସ ସମ୍ଭୂତଃ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ମଥ୍ଯମାନେଽମୃତେ ପୁରା ।। ୩୦.

ସୂତ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏଠାରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଯେତେବେଳେ ଅମୃତ ମଥନ ହେଉଥିଲା, ସେଠାରେ ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ଉତ୍ପନ୍ନଃ ସକଲାତ୍ ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ସର୍ଵ୍ଵତଶ୍ଚ ଶ୍ରିଯାଵୃତଃ। ସର୍ଵ୍ଵସଂସିଦ୍ଧକାଯଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷ୍ଟମ୍ଭିତଃ ସ୍ଥିତଃ। ଅଜସ୍ତ୍ଵମିତି ହୋଵାଚ ତସ୍ମାଦଜସ୍ତୁ ସଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୦.

ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶ୍ରୀରେ ଆବୃତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ଦେଖି, ଅଜ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଅଜ'। ଏହିଠାରୁ ସେ 'ଅଜ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

ଅଜଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଂ ତନଯୋଽସ୍ମି ତଵ ପ୍ରଭୋ। ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଭାଗଂ ସ୍ଥାନଞ୍ଚ ମମ ଲୋକେ ସୁରୋତ୍ତମ ।। ୩୦.

ଅଜ କହିଲେ: 'ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ। ମୋତେ ଏହି ଲୋକରେ ଏକ ଅଂଶ ଓ ଏକ ସ୍ଥାନ ଦିଅ।'

ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତଥା ପ୍ରୋଵାଚ ସ ପ୍ରଭୁଃ । କୃତୋ ଯଜ୍ଞଵିଭାଗସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞିଯୌର୍ହେ ସୁରୈସ୍ତଥା ।। ୩୦.

ସେପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖି କହିଲେ: 'ଯଜ୍ଞର ବିଭାଗ ହୋଇଯାଇଛି, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ପାଇଯାଇଛନ୍ତି।'

ଵେଦେଷୁ ଵିଧିଯୁକ୍ତଞ୍ଚ ଵିଧିହୋତ୍ରଂ ମହର୍ଷିଭିଃ। ନ ଶକ୍ଯମିହ ହୋମୋ ଵୈ ତୁଲ୍ଯଂ କର୍ତ୍ତୁଂ କଦାଚନ ।। ୩୦.

ବେଦରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେଉଁ ହୋମ ନିୟମ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ହୋମ କେବେ ଏଠାରେ ସମାନ ଭାବେ କରାଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ଅର୍ଵାକ୍ସୁତୋଽସି ହେ ଦେଵ ନାମମନ୍ତ୍ରୋଽସି ଵୈ ପ୍ରଭୋ। ଦ୍ଵିତୀଯାଯାନ୍ତୁ ସମ୍ଭୂତ୍ଯାଂ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତିଙ୍ଗମିଷ୍ଯସି ।। ୩୦.

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତୁମେ ନାମ ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଅଧିପତି। ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ଏହି ଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତି ପାଇବ।

ଅଣିମାଦିଯୁତା ସିଦ୍ଧିର୍ଗର୍ଭସ୍ଥସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତେନୈଵ ଚ ଶରୀରେଣ ଦେଵତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ପ୍ରଭୋ। ଚାରୁମନ୍ତ୍ରୈର୍ଘୃତୈର୍ଗନ୍ଧୈର୍ଯକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ।। ୩୦.

ତୁମେ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ରଖିବ। ସେଇ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୁମକୁ ସୁନ୍ଦର ମନ୍ତ୍ର, ଘୃତ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବେ।

ଅଥ ଚ ତ୍ଵଂ ପୁନଶ୍ଚୈଵ ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ଵିଧାସ୍ଯସି। ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵୀ ହ୍ଯର୍ଥୋଽଯଂ ପ୍ରାଗ୍ଦିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵବ୍ଜଯୋନିନା ।। ୩୦.

ପୁଣି ତୁମେ ଆଉଥରେ ଆୟୁର୍ବେଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟଣା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଅବଜଯୋନି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଦ୍ଵାପରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭଵିତା ତ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ। ତସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁରନ୍ତର୍ଦଘେ ତତଃ ।। ୩୦.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆସିଲେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦ୍ଵାପରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ସୌନହୋତ୍ରଃ ସ କାଶିରାଟ୍। ପୁତ୍ରକାମ ସ୍ତପସ୍ତେପେ ନୃପୋ ଦୀର୍ଘତପାସ୍ତଥା ।। ୩୦.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆସିଲାପରେ, କାଶିର ରାଜା ସୌନହୋତ୍ର ପୁଅ ଆଶାରେ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଦୀର୍ଘତପାସ୍ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ।

ଅଜଂ ଦେଵନ୍ତୁ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ହ୍ଯାରିରାଧଯିଷୁର୍ନୃପଃ। ଵରେଣ ଚ୍ଛନ୍ଦଯାମାସ ପ୍ରୀତୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ନୃପମ୍ ।। ୩୦.

ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ ରାଜା ଅଜ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଧନ୍ୱନ୍ତରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମତ ବର ଦେଲେ।

ନୃପ ଉଵାଚ।। ଭଗଵନ୍ ଯଦି ତୁଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରୋ ମେ ଧୃତିମାନ୍ ଭଵ। ତଥେତି ସମନୁଜ୍ଞାଯ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ।। ୩୦.

ରାଜା କହିଲେ: 'ହେ ଭଗବନ୍, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋତେ ଏକ ଧୃତିଶୀଳ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ।' ସେ ଏହାକୁ ମନ୍ଜୁରି କରି ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ଗେହେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଦେଵୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିସ୍ତଦା। କାଶିରାଜୋ ମହାରାଜଃ ସର୍ଵ୍ଵରୋଗପ୍ରଣାଶନଃ ।। ୩୦.

ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଘରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ। କାଶିର ରାଜା, ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ରୋଗର ନାଶକ ହେଲେ।

ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚକାର ସଭିଷକ୍କ୍ରିଯମ୍। ତମଷ୍ଟଧା ପୁନର୍ଵ୍ଯସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍ ।। ୩୦.

ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜ ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ତାହାର ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଣାଳୀ ରଚନା କଲେ। ସେ ଏହାକୁ ଆଠ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରି ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚାର କଲେ।

ଧନ୍ଵନ୍ତରିସୁତଶ୍ଚାପି କେତୁମାନିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଅଥ କେତୁମତଃ ପୁତ୍ରୋ ଵିଭୋ ଭୀମରଥୋ ନୃପଃ। ଦିଵୋଦାସ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଵାରାଣସ୍ଯଧିପୋଽଭଵତ୍ ।। ୩୦.

ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ପୁଅ କେତୁମାନ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। କେତୁମାନ୍ ଙ୍କୁଠାରୁ ଭୀମରଥ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦିବୋଦାସ ଭାରାଣସୀର ଅଧିପତି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।