ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରନ୍ଦରଃ । ମଘଵନ୍ତଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୃଙ୍ଗିଣୋ ଵଜ୍ରପାଣଯଃ। ସର୍ଵୈଃ କ୍ରତୁଶତେନେଷ୍ଟଂ ପୃଥକ୍ ଶତଗୁଣେନ ତୁ ।। ୩.

ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୁରନ୍ଦର, ସମସ୍ତ ମଘବାନ, ଶୃଙ୍ଗୀ ଓ ବଜ୍ରଧାରୀ—ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଶତଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶତଗୁଣ ଫଳ ଲାଗିଛି।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଗତିମନ୍ତ୍ଯବଲାନି ଚ। ଅଭିଭୂଯାଵତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଧର୍ମାଦ୍ଯୈଃ କାରଣୈରପି ।। ୩.

ତିନି ଲୋକରେ ଯେତେ ସଜୀବ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ଯେହେଉନାହିଁ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତେଜସା ତପସା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ବଲଶ୍ରୁତପରାକ୍ରମୈଃ। ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥା ଯଥା ତେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵଃ। ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବ୍ରୁଵତୋ ମେନିବୋଧତ ।। ୩.

ତେଜ, ତପ, ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ଏବେ କହିବି—ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।

ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ତତ୍ ସ୍ମୃତଂ ଲୋକତ୍ରଯଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ। ଭୂର୍ଲୋକୋଽଯଂ ସ୍ମୃତୋ ଭୂମିରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଭୁଵଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଭଵ୍ଯଂ ସ୍ମୃତଂ ଦିଵଂ ହ୍ଯେତତ୍ତେଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଧନମ୍ ।। ୩.

ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ—ଏହି ତିନିଟିକୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତିନି ଲୋକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭୂର୍ଲୋକ, ଆକାଶକୁ ଭୁଵଃ ଓ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଏହାର ସାଧନା ମୁଁ ଏବେ କହିବି।

ଧ୍ଯାଯତା ପୁତ୍ରକାମେନ ବ୍ରହ୍ମଣାଗ୍ରେ ଵିଭାଷିତମ୍। ଭୂରିତି ଵ୍ଯାହୃତଂ ପୂର୍ଵଂ ଭୂର୍ଲୋକୋଽଯମଭୂତ୍ତଦା ।। ୩.

ପୁତ୍ର ଇଚ୍ଛାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାବେଳେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ଭୂଃ’ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଥମେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ଭୂର୍ଲୋକ ତାହାପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଭୂତେଽସ୍ମିନ୍ ଭଵଦିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁନଃ। ଭଵତ୍ଵାଦ୍ଦର୍ଶନତ୍ଵାଚ୍ଚ ଭୂର୍ଲୋକୋଽଯମଭୂତ୍ତତଃ। ଅତୋଽଯଂ ପ୍ରଥମୋ ଲୋକୋ ଭୂତତ୍ଵାଦ୍ଭୂର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩.

ଏହି ଥିବା ବସ୍ତୁରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ‘ଭବତ୍’ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକ ଭୂର୍ଲୋକ ହେଲା। ଏହିପରି, ଏହି ପ୍ରଥମ ଲୋକ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ‘ଭୂଃ’ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।

ଭୂତେଽସ୍ମିନ୍ ଭଵଦିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁନଃ। ଭଵତ୍ଯୁତ୍ପଦ୍ଯମାନେନ କାଲଶବ୍ଦୋଽଯମୁଚ୍ଯତେ ।। ୩.

ଏହି ଥିବା ବସ୍ତୁରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ‘ଭବତ୍’ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ‘ଭବତ୍’ ଅର୍ଥାତ୍ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି, ଏହାକୁ କାଳର ଶବ୍ଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଭଵନାତ୍ତୁ ଭୁଵର୍ଲୋକୋ ନିରୁକ୍ତଜ୍ଞୈର୍ନିରୁଚ୍ଯତେ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଭୁଵସ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଲୋକ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୩.

‘ଭବନ’ ରୁ ଭୁଵର୍ଲୋକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। ଆକାଶକୁ ଭୁଵଃ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକ ନାମ ପାଇଛି।

ଉତ୍ପନ୍ନେ ତୁ ଭୁଵର୍ଲୋକେ ତୃତୀଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁନଃ । ଭଵ୍ଯେତି ଵ୍ଯାହୃତଂ ଯସ୍ମାଦ୍ଭଵ୍ଯୋ ଲୋକସ୍ତଦାଽଭଵତ୍ ।। ୩.

ଭୁଵର୍ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତୃତୀୟ ଶବ୍ଦ ‘ଭବ୍ୟ’ କହିଲେ। ତେଣୁ ଭବ୍ୟ ନାମକ ଲୋକ ତାହାପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଅନାଗତେ ଭଵ୍ଯ ଇତି ଶବ୍ଦ ଏଷ ଵିଭାଵ୍ଯତେ। ତସ୍ମାଦ୍ଭଵ୍ଯୋ ହ୍ଯସୌ ଲୋକୋ ନାମତସ୍ତୁ ଦିଵଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୩.

‘ଭବ୍ୟ’ ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯାହା ଆସିବାକୁ ବାକି ଅଛି। ତେଣୁ ସେଇ ଲୋକକୁ ଭବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ନାମରେ ଏହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ସ୍ଵରିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତୃତୀଯୋଽନ୍ଯୋ ଭାଵ୍ଯୋ ଲୋକସ୍ତଦାଭଵତ୍। ଭାଵ୍ଯ ଇତ୍ଯେଷ ଧାତୁର୍ଵୈ ଭାଵ୍ଯେ କାଲେ ଵିଭାଵ୍ଯତେ ।। ୩.

ତୃତୀୟ ଲୋକକୁ ‘ସ୍ୱର୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି, ଭବ୍ୟ ନାମକ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ‘ଭୂ’ ଧାତୁ ଭବିଷ୍ୟତ କାଳରେ ଯାହା ହେବ, ତାହା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ଭୂରିତୀଯଂ ସ୍ମୃତା ଭୂମିରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଭୁଵଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଦିଵଂ ସ୍ମୃତଂ ତଥା ଭାଵ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯୈଷ ସଂଗ୍ରହଃ ।। ୩.

ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭୂଃ, ଆକାଶକୁ ଭୁଵଃ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଭବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ହେଉଛି ତିନି ଲୋକର ସାରାଂଶ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଯୁକ୍ତୈର୍ଵ୍ଯାହାରୈସ୍ତିସ୍ରୋ ଵ୍ଯାହୃତଯୋଽଭଵନ୍। ନାଥ ଇତ୍ଯେଷ ଧାତୁର୍ଵୈ ଧାତୁଜ୍ଞୈଃ ପାଲନେ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩.

ତିନି ଲୋକ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ବ୍ୟାହୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ‘ନାଥ’ ଧାତୁକୁ ଧାତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ରକ୍ଷା କରିବା ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

ଯସ୍ମାଦ୍ଭୂତସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯ ଭଵତସ୍ତଦା। ଲୋକତ୍ରଯସ୍ଯ ନାଥାସ୍ତେ ତସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ରା ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩.

ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକର ଯେଉଁମାନେ ନାଥ, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକର ଇନ୍ଦ୍ର ବୋଲି ଦ୍ୱିଜମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନଭୂତା ଦେଵେନ୍ଦ୍ରା ଗୁଣ ଭୂତାସ୍ତଥୈଵ ଚ। ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଯେ ଦେଵା ଯଜ୍ଞଭାଜୋ ଭଵନ୍ତି ହି ।। ୩.

ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ହେଉଛନ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ଗୁଣଧାରୀ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି।

ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷାଂସି ପିଶାଚୋରଗଦାନଵାଃ। ମହିମାନଃ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯେତେ ଦେଵନ୍ଦ୍ରାଣାନ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ ।। ୩.

ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ ଓ ଦାନବମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଦେଵେନ୍ଦ୍ରା ଗୁରଵୋ ନାଥା ରାଜାନଃ ପିତରୋ ହି ତେ । ରକ୍ଷନ୍ତୀମାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଧର୍ମେଣେହ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ।। ୩.

ଦେବମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରମାନେ ଗୁରୁ, ନାଥ, ରାଜା ଓ ପିତୃ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଦେବମାନେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ଇତ୍ଯେତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସମାସତଃ। ସପ୍ତର୍ଷୀନ୍ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଯେ ଦିଵି ସ୍ଥିତାଃ ।। ୩.

ଏହିପରି ଦେବମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିବା ସାତ ଋଷିଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି।

ଗାଧିଜଃ କୌଶିକୋ ଧୀମାନ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତପାଃ। ଭାର୍ଗଵୋ ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ଚ ଊରୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୩.

ଗାଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ କୌଶିକ, ମହାତପସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଭାର୍ଗବ ଜମଦଗ୍ନି ଏବଂ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଊରୁପୁତ୍ର—

ବୃହସ୍ପତିସୁତଶ୍ଚାପି ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମହାତପାଃ। ଔତଥ୍ଯୋ ଗୌତମୋ ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛରଦ୍ଵାନ୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ।। ୩.

ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ, ଭାରଦ୍ବାଜ, ଅତି ତପସ୍ବୀ; ଅଉତଥ୍ୟ, ଗୌତମ, ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଏବଂ ଶରଦ୍ବାନ୍, ଯିଏ ନାମରେ ଧର୍ମିକ।

ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋଽତ୍ରିର୍ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମକୋ ଶସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ। ଷଷ୍ଠୋ ଵାସିଷ୍ଠପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵସୁମାନ୍ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୩.

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ, ପୂଜ୍ୟ ଅତ୍ରି, ପଞ୍ଚମ ବ୍ରହ୍ମକ; ଛଠ ହେଉଛନ୍ତି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ ବସୁମାନ୍, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଵତ୍ସାରଃ କାଶ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତୈତେ ସାଧୁସମ୍ମତାଃ। ଏତେ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସିଦ୍ଧା ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ସାମ୍ପ୍ରତେଽନ୍ତରେ ।। ୩.

ଭାତ୍ସର ଏବଂ କାଶ୍ୟପ—ଏହି ସାତଜଣ ନୀତିବାନ୍ ବୋଲି ମନ୍ୟ; ଏହି ସାତିଜଣ ସିଦ୍ଧ ଋଷି ଏହି ମଧ୍ୟକାଳରେ ଅଛନ୍ତି।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଶ୍ଚୈଵ ନାଭାଗୋ ଧୃଷ୍ଟଃ ଶର୍ଯାତିରେଵ ଚ। ନରିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚ ଵିଖ୍ଯାତୋ ନାଭ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏଵ ଚ ।। ୩.

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନାଭାଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି; ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନାଭ, ଏବଂ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

କରୁଷଶ୍ଚ ପୃଷଧ୍ରଶ୍ଚ ଵସୁମାନ୍ନଵମଃ ସ୍ମୃତଃ। ମନୋର୍ଵୈଵସ୍ତସ୍ଯୈତେ ନଵ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ । କୀର୍ତ୍ତିତା ଵୈ ମଯା ହ୍ଯେତେ ସପ୍ତମଞ୍ଚୈତଦନ୍ତରମ୍ ।। ୩.

କରୁଷ ଏବଂ ପୃଷଧ୍ର, ନବମ ବସୁମାନ୍; ଏହିମାନେ ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ନଉଟି ପୁଅ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏହିମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲି, ଏହି ସପ୍ତମ ମଧ୍ୟକାଳ।

ଇତ୍ଯେଷ ଵୈ ମଯା ପାଦୋ ଦ୍ଵିତୀଯଃ କଥିତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ଭୂଯଃ କିଂ ଵର୍ଣଯାମ୍ଯହମ୍ ।। ୩.

ଏଭଳି ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଏବଂ କ୍ରମରେ କହିଲି; ଏବେ ଆଉ କଣ କହିବି?

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାଦଂ ଦ୍ଵିତୀଯନ୍ତୁ କ୍ରାନ୍ତଂ ସୂତେନ ଧୀମତା। ଅତସ୍ତୃତୀଯଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପାଦଂ ଵୈ ଶାଂଶପାଯନଃ ।। ୪.

ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସୂତଙ୍କ ଠାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ଶୁଣି, ତାପରେ ଶୌନକ ତୃତୀୟ ପାଦ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

ପାଦ କ୍ରାନ୍ତୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଯମନୁ ଷଙ୍ଗେଣ ଯସ୍ତ୍ଵଯା। ତୃତୀଯଂ ଵିସ୍ତରାତ୍ପାଦଂ ସୋପୋଦ୍ଵାତଂ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତଯ। ଏଵମୁକ୍ତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ସୂତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ।। ୪.

ତୁମେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ କହିଛ; ଏବେ ତୃତୀୟ ପାଦ ଏବଂ ତାହାର ଉପୋଦ୍ବାତ ସହ ବିସ୍ତାରରେ କହ। ଏଭଳି କୁହିଲେ, ସୂତ ଅନ୍ତର୍ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।

କୀର୍ତ୍ତଯିଷ୍ଯେ ତୃତୀଯଞ୍ଚ ସୋପୋଦ୍ଵାତଂ ସଵିସ୍ତରମ୍। ପାଦଂ ସମୁଦଯାଦ୍ଵିପ୍ରା ଗଦତୋ ମେ ନିବୋଧତ ।। ୪.

ମୁଁ ଏବେ ତୃତୀୟ ପାଦ ଉପୋଦ୍ବାତ ସହ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୋ କଥାରେ ମୂଳ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଶୁଣ।

ମନୋର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯେମଂ ସାମ୍ପ୍ରତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ନିସର୍ଗଂ ଶ୍ରୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ ।। ୪.

ମହାତ୍ମା ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କର ଏହି ସମ୍ପ୍ରତି ମଧ୍ୟକାଳର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଏବଂ କ୍ରମରେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।