ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଜଯନ୍ତମିତିଵିଖ୍ଯାତଂ ଗୌତମସ୍ଯାଶ୍ରମାଭିତଃ। ଯସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ଯଜ୍ଞେ ଵୈ ଜନକାଦୃଷିସତ୍ତମାତ୍ ।। ୨୭.

ସେ ସହର ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ ଥିବା ଜୟନ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ବଂଶରେ, ଏକ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ଜନକଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା।

ନେମିର୍ନାମ ସୁଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵସତ୍ଵନମସ୍କୃତଃ। ଆସୀତ୍ ପୁତ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋର୍ଭୂରିତେଜସଃ ।। ୨୭.

ନିମି ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଥିଲେ।

ସ ଶାପେନ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଵିଦେହଃ ସମପଦ୍ଯତ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମିଥିର୍ନାମ ଜନିତଃ ପର୍ଵଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ ।। ୨୭.

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ ସେ 'ବିଦେହ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ମିଥି, ତିନିଟି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଅରଣ୍ଯାଂ ମଥ୍ଯମାନାଯାଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋ ମହାଯଶାଃ। ନାମ୍ନା ମିଥିରିତି ଖ୍ଯାତୋ ଜନନାଜ୍ଜନକୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭.

ଅରଣ୍ୟରେ ମଥନ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ମିଥି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ 'ଜନକ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

ମିଥିର୍ନାମ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଯେନାସୌ ମିଥିଲାଭଵତ୍। ରାଜାସୌ ଜନକୋ ନାମ ଜନକାଚ୍ଚାପ୍ଯୁଦାଵସୁଃ ।। ୨୭.

ମହାବଳୀ ମିଥିଙ୍କ ନାମରୁ ମିଥିଳା ନାମ ହେଲା। ସେ ରାଜା 'ଜନକ' ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଜନକଙ୍କୁ ଉଦାବସୁ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

ଉଦାଵସୋଃ ସୁଧର୍ମାତ୍ମା ଜନିତୋ ନନ୍ଦିଵର୍ଦ୍ଧନଃ। ନନ୍ଦିଵର୍ଦ୍ଧନତଃ ଶୂରଃ ସୁକେତୁର୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ।। ୨୭.

ଉଦାବସୁଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନନ୍ଦିବର୍ଦ୍ଧନ ପୁଅ ହେଲେ। ନନ୍ଦିବର୍ଦ୍ଧନଙ୍କୁ ଶୂର ଓ ଧାର୍ମିକ ସୁକେତୁ ପୁଅ ହେଲେ।

ସୁକେତୋରପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଦେଵରାତୋ ମହାବଲଃ। ଦେଵରାତସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ବୃହଦୁଚ୍ଛ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୨୭.

ସୁକେତୁଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାବଳୀ ଦେବରାତ ପୁଅ ହେଲେ। ଦେବରାତଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବୃହଦୁଚ୍ଛ ପୁଅ ହେଲେ।

ବୃହଦୁଚ୍ଛସ୍ଯ ତନଯୋ ମହାଵୀର୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ମହାଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଧୃତିମାନ୍ ସୁଧୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୨୭.

ବୃହଦୁଚ୍ଛଙ୍କ ପୁଅ ମହାବୀର୍ୟ, ଅତି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ମହାବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତିଶୀଳ ସୁଧୃତି ଥିଲେ।

ସୁଧୃତେରପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଧୃଷ୍ଟକେତୁଃ ପରନ୍ତପଃ। ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ସୁତଶ୍ଚାପି ହର୍ଯଶ୍ଵୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୭.

ସୁଧୃତିଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ପୁଅ ହେଲେ। ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହର୍ୟଶ୍ୱ ଥିଲେ।

ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ମରୁଃ ପୁତ୍ରୋ ମରୋଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିତ୍ଵକଃ। ପ୍ରତିତ୍ଵକସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରଥଃ ସୁତଃ ।। ୨୭.

ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ମରୁ, ମରୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିତ୍ୱକ। ପ୍ରତିତ୍ୱକଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରଥ।

ପୁତ୍ରଃ କୀର୍ତ୍ତିରଥସ୍ଯାପି ଦେଵମୀଢ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ଦେଵମୀଢସ୍ଯ ଵିବୁଧୋ ଵିବୁଧସ୍ଯ ସୁତୋ ଧୃତିଃ ।। ୨୭.

କୀର୍ତ୍ତିରଥଙ୍କ ପୁଅ ଦେବମୀଢ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଦେବମୀଢଙ୍କୁ ବିବୁଧ, ବିବୁଧଙ୍କୁ ଧୃତି ପୁଅ ହେଲେ।

ମହାଧୃତିସୁତୋ ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । କୀର୍ତ୍ତି ରାଜାତ୍ମଜୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମହାରୋମେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୭.

ମହାଧୃତିଙ୍କ ପୁଅ କୀର୍ତ୍ତିରାଜା ଏକ ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ କୀର୍ତ୍ତିରାଜଙ୍କ ନାମ ମହାରୋମ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ମହାରୋମ୍ଣସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତଃ ସ୍ଵର୍ଣରୋମା ଵ୍ଯଜାଯତ। ସ୍ଵର୍ଣରୋମାତ୍ମଜଶ୍ଚାପି ହ୍ରସ୍ଵରୋମାଭଵନୃପଃ ।। ୨୭.

ମହାରୋମଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମଙ୍କ ପୁଅ ହ୍ରସ୍ୱରୋମ ନାମକ ରାଜା ହେଲେ।

ହ୍ରସ୍ଵରୋମାତ୍ମଜୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସୀରଧ୍ଵଜ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ। ଉଦ୍ଭିନ୍ନା କୃଷତା ଯେନ ସୀତା ରାଜ୍ଞା ଯଶସ୍ଵିନୀ। ରାମସ୍ଯ ମହିଷୀ ସାଧ୍ଵୀ ସୁଵ୍ରତାତିପତିଵ୍ରତା ।। ୨୭.

ହ୍ରସ୍ୱରୋମଙ୍କ ପୁଅ ସୀରଧ୍ୱଜ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ରାଜା ଜମି କାନ୍ଦିବା ବେଳେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୀତାଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରାମଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ମହାପୁନ୍ୟବତୀ ଓ ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା।

ଶାଂଶପାଯନ ଉଵାଚ।। କଥଂ ସୀତା ସମୁତ୍ପନ୍ନା କୃଷ୍ଯମାଣା ଯଶସ୍ଵିନୀ। କିମର୍ଥଞ୍ଚାକୃଷଦ୍ରାଜା କ୍ଷେତ୍ରଂ ଯସ୍ମିନ୍ ବଭୂଵ ହ ।। ୨୭.

ଶାଂଶପାୟନ କହିଲେ: ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୀତା କିପରି ଜମି କାନ୍ଦିବା ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜା ସେଠି ଜମି କାନ୍ଦିଥିଲେ?

ସୂତ ଉଵାଚ।। ଅଗ୍ନିକ୍ଷେତ୍ରେ କୃଷ୍ଯମାଣେ ଅଶ୍ଵମେଧେ ମହାତ୍ମନଃ। ଵିଧିନା ସୁପ୍ରଯୁକ୍ତେନ ତସ୍ମାତ୍ସା ତୁ ସମୁତ୍ଥିତା ।। ୨୭.

ସୂତ କହିଲେ: ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକ୍ଷେତ୍ର କାନ୍ଦିବା ସମୟରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ସେଠାରୁ ସୀତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।

ସୀରଧ୍ଵଜାତ୍ତୁ ଜାତସ୍ତୁ ଭାନୁମାନ୍ନାମ ମୈଥିଲଃ। ଭ୍ରାତା କୁଶଧ୍ଵଜସ୍ତସ୍ଯ ସ କାଶ୍ଯଧିପତିର୍ନୃପଃ ।। ୨୭.

ସୀରଧ୍ୱଜଙ୍କଠାରୁ ଭାନୁମାନ୍ ନାମକ ମୈଥିଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ କାଶୀର ରାଜା ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ଭାନୁମତଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ମୁନିସ୍ତସ୍ଯ ସୁତଶ୍ଚାପି ତସ୍ମାଦୂର୍ଜଵହଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଭାନୁମାନଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯିଏ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଏକ ମୁନି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଉର୍ଜବହ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଊର୍ଜଵହାତ୍ ସୁତଦ୍ଵାଜଃ ଶକୁନିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ସ୍ଵାଗତଃ ଶକୁନେଃ ପୁତ୍ରଃ ସୁଵର୍ଚ୍ଚାସ୍ତତ୍ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଉର୍ଜବହଙ୍କଠାରୁ ସୁତଦ୍ୱଜ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁତଦ୍ୱଜଙ୍କ ପୁଅ ଶକୁନି, ଶକୁନିଙ୍କ ପୁଅ ସ୍ୱାଗତ, ଏବଂ ସ୍ୱାଗତଙ୍କ ପୁଅ ସୁବର୍ଚ୍ଚା ଥିଲେ।

ଶ୍ରୁତୋ ଯସ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ ସୁଶ୍ରୁତସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ସୁଶ୍ରୁତସ୍ଯ ଜଯଃ ପୁତ୍ରୋ ଜଯସ୍ଯ ଵିଜଯଃ ସୁତଃ ।। ୨୭.

ସୁବର୍ଚ୍ଚାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଶ୍ରୁତ। ଶ୍ରୁତଙ୍କ ପୁଅ ସୁଶ୍ରୁତ, ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କ ପୁଅ ଜୟ, ଏବଂ ଜୟଙ୍କ ପୁଅ ବିଜୟ ଥିଲେ।

ଵିଜଯସ୍ଯ ଋତଃ ପୁତ୍ର ଋତସ୍ଯ ସୁନଯଃ ସ୍ମୃତଃ। ସୁନଯାଦ୍ଵୀତହଵ୍ଯସ୍ତୁ ଵୀତହଵ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଧୃତିଃ ।। ୨୭.

ବିଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଋତ, ଋତଙ୍କ ପୁଅ ସୁନୟ, ସୁନୟଙ୍କ ପୁଅ ବୀତହବ୍ୟ, ବୀତହବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି ଥିଲେ।

ଧୃତେସ୍ତୁ ବହୁଲାଶ୍ଵୋଽଭୂଦ୍ବହୁଲାଶ୍ଵସୁତଃ କୃତିଃ। ତସ୍ମିନ୍ ସନ୍ତିଷ୍ଟତେ ଵଂଶୋ ଜନକାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଇତ୍ଯେତେ ମୈଥିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସୋମସ୍ଯାପି ନିବୋଧତ ।। ୨୭.

ଧୃତିଙ୍କଠାରୁ ବହୁଳାଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବହୁଳାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ କୃତି। ଏହି କୃତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାତ୍ମା ଜନକମାନେ ର ଉତ୍ସବଂଶ ନିର୍ମିତ ହେଲା। ଏହିପରି ମୈଥିଳମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏବେ ସୋମ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଇତି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତମନୁଵଂଶକୀର୍ତ୍ତନଂ ନାମ ସପ୍ତଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ବଂଶର ବିବରଣୀ ନାମକ ସତେଇତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

ଵାଯୂମହାପୁରାଣମ୍ - ଉତ୍ତରାର୍ଦ୍ଧମ୍ -

ବାୟୁ ମହାପୁରାଣ — ଉତ୍ତରାର୍ଦ୍ଧ —

ଦକ୍ଷିଣାମଦଦତ୍ସୋମସ୍ତ୍ରୀଲ୍ଲୋଁକାନିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ତେଭ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯଃ ସଦସ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ।। ୨୮.

ସୋମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ସଭ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

ତଂ ସିନୀ ଚ କୁହୂଶ୍ଚୈଵ ଵପୁଃ ପୁଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଭାଵସୁଃ। କୀର୍ତ୍ତିର୍ଧୃତିଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ନଵ ଦେଵ୍ଯଃ ସିଷେଵିରେ ।। ୨୮.

ସିନୀ, କୁହୂ, ବପୁଃ, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭାବସୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ — ଏହି ନଉ ଦେବୀ ସୋମଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।

ପ୍ରାପ୍ଯାଵଭୃଥମଵ୍ଯଗ୍ରଃ ସର୍ଵ୍ଵଦେଵର୍ଷିପୂଜିତଃ। ଅତିରାଜାତିରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଦଶଧାତାପଯଦ୍ଦିଶଃ ।। ୨୮.

ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ରହି, ସେ ରାଜା ଦଶ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲେ।

ସ ଯାଚ୍ଯମାନୋ ଦେଵୈଶ୍ଚ ତଥା ଦେଵର୍ଷିଭିଶ୍ଚ ହ। ନୈଵ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ତାରାଂ ତସ୍ମାଯାଙ୍ଗିରସେ ତଦା ।। ୨୮.

ଦେବତା ଓ ଦେବଋଷିମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମୟରେ ସୋମ ତାରାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଇନଥିଲେ।

ଉଶନାସ୍ତସ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ପାର୍ଷ୍ଣିମଙ୍ଗିରସୋ ଦ୍ଵିଜାଃ। ସ ହି ଶିଷ୍ଯୋ ମହାତେଜାଃ ପିତୁଃ ପୂର୍ଵଂ ବୃହସ୍ପତେଃ ।। ୨୮.

ଉଶନା ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଠାରୁ ନେଇଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସେ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କର ପିତା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।