ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶୂଦ୍ରେଣୋପହତଂ ମାଂସଂ ପୁତ୍ରେଣ ତଵ ପାର୍ଥିଵ। ଶଶଭକ୍ଷାଦଭୋଜ୍ଯଂ ଵୈ ତଵ ମାଂସଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ ।। ୨୬.

ହେ ରାଜା, ତୁମ ପୁଅ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ଖରା ଖାଇ ଏହି ମାଂସକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛି । ଏହି ମାଂସ ଏବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ।

ଶଶୋ ଦୁରାତ୍ମନା ପୂର୍ଵମରଣ୍ଯେ ଭକ୍ଷିତୋଽନଘ। ତେନ ମାଂସମିଦଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ପିତୄଣାଂ ନୃପସତ୍ତମ ।। ୨୬.

ଅପବିତ୍ର ମନରେ ତୁମ ପୁଅ ପୂର୍ବରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖରା ଖାଇଥିଲେ, ହେ ନିଷ୍ପାପ ରାଜା । ଏହି ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମାଂସ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଛି ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିକୁକ୍ଷିମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ପିତୃକର୍ମ୍ମଣି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟୋ ମଯା ତ୍ଵଂ ମୃଗଯାଙ୍କତଃ। ଶଶଂ ଭକ୍ଷଯସେଽରଣ୍ଯେ ନିର୍ଘୃଣଃ ପୂର୍ଵ୍ଵମଦ୍ଯ ନୁ ।। ୨୬.

ତାପରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲି, ତୁମେ ଶିକାରକୁ ଗଲା, ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପୂର୍ବରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ଖରା ଖାଇଲ ।'

ତସ୍ମାତ୍ପରିତ୍ଯଜାମି ତ୍ଵାଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵେନ କର୍ମ୍ମଣା। ଏଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନା ତ୍ଯକ୍ତୋ ଵସିଷ୍ଠଵଚନାତ୍ ସୁତଃ ।। ୨୬.

ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି; ତୁମେ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚାଲ । ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୌ ସଂସ୍ଥିତେ ତସ୍ମିଞ୍ଛଶୀ ସ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତଃ ପରମଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ସ ଚାଯୋଧ୍ଯାଧିପୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୬.

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଚଳିଯିବା ପରେ, ଶଶୀ ଏହି ପୃଥିବୀର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ, ଉତ୍ତମ ଧର୍ମର ଅଧିକାରୀ ହୋଇ, ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ହେଲେ ।

ତଦାକରୋତ୍ସ ରାଜ୍ଯଂ ଵୈ ଵସିଷ୍ଠପରିନୋଦିତଃ। ତତଃ ସ୍ତେନେନ ସା ପୂର୍ଣୋ ରାଜ୍ଯାଵସ୍ଥା ମହୀପତେଃ ।। ୨୬.

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇଲେ । ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଭରିଥିଲା ।

କାଲେନ ଗତଵାଂସ୍ତତ୍ର ସ ଚ ନ୍ଯୂନତରାଙ୍ଗତିମ୍। ଜ୍ଞାତ୍ଵୈଵମେତଦାଖ୍ଯାନଂ ନା ଵିଧିର୍ଭକ୍ଷଯେତ୍ତୁ ଵୈ ।। ୨୬.

ସମୟ କେତେକ ପରେ, ସେ ଏଠାରୁ ଚଳିଗଲେ ଏବଂ କମ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏହି କଥା ଜାଣି, କେବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମାଂସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ମାଂ ସଭକ୍ଷଯିତାମୁତ୍ର ଯସ୍ଯ ମାଂସମିହାଜ୍ଯହମ୍। ଏତନ୍ମାଂସସ୍ଯ ମାଂସତ୍ଵଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ ।। ୨୬.

ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ମାଂସ ଖାଏ, ସେଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ମାଂସ ଖାଇବି; ଏହିପରି ମାଂସର ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ।

ଶଶାଦସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦଃ କକୁତ୍ସ୍ଥୋ ନାମ ଵୀର୍ଯ୍ଯଵାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵୃଷଭୂତସ୍ଯ କକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଜାଯତେ ପୁରା ।। ୨୬.

ଶଶୀଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଶୂରବୀର ଓ ପ୍ରବଳ । ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ବୃଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବାବେଳେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।

ପୂର୍ଵ୍ଵମାଡୀବକେ ଯୁଦ୍ଧେ କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ । ଅନେନାସ୍ତୁ କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ଯ ପୃଥୁରୋମା ଚ ସ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୬.

ପୂର୍ବ ଆଡିବକ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପୃଥୁରୋମା ମଧ୍ୟ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ ।

ଵୃଷଦଶ୍ଵଃ ପୃଥୋଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାଦନ୍ଧ୍ରସ୍ତୁ ଵୀର୍ଯ୍ଯଵାନ୍ । ଆନ୍ଧ୍ରସ୍ତୁ ଯଵନାଶ୍ଵସ୍ତୁ ଶ୍ରାଵସ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ।। ୨୬.

ପୃଥୁରୋମାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୃଷଦଶ୍ୱ । ତାଙ୍କଠାରୁ ଶୂରବୀର ଆନ୍ଧ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଆନ୍ଧ୍ରଠାରୁ ଯବନ, ଅଶ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରାବସ୍ତ ଜନ୍ମିଲେ ।

ଜଜ୍ଞେ ଶ୍ରାଵସ୍ତକୋ ରାଜା ଶ୍ରାଵସ୍ତୀ ଯେନ ନିର୍ମିତା। ଶ୍ରାଵସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ମହାଯଶାଃ ।। ୨୬.

ଶ୍ରାବସ୍ତକ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ନଗର ନିର୍ମାଣ କଲେ । ଶ୍ରାବସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ବୃହଦଶ୍ୱ, ଯିଏ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ବୃହଦଶ୍ଵସୁତଶ୍ଚାପି କୁବଲାଶ୍ଚ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ। ଯଃ ସ ଧୁନ୍ଧୁଵଧାଦ୍ରାଜା ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମାଗତଃ ।। ୨୬.

ବୃହଦଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ କୁବଳ ଥିଲେ, ଏହିପରି କଥା ପ୍ରଚଳିତ । ସେ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ବଧ କରି ଧୁନ୍ଧୁମାର ଉପାଧି ଲାଗିଥିଲେ ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ ।। ଧୁନ୍ଧୁଵଧଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛମି ଵିସ୍ତରାତ୍। ଯଦର୍ଥଂ କୁବଲାଶ୍ଵଃ ସ ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମାଗତଃ ।। ୨୬.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆମେ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ସବୁ ଖୁଲାସାରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। କେଉଁ କାରଣରେ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଧୁନ୍ଧୁ ମାରିବାର ଉପାଧି ମିଳିଲା, ଏହି କଥା ଆମକୁ କହ।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ବୃହଦଶ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯେକଵିଂଶତିଃ । ସର୍ଵେ ଵିଦ୍ଯାସୁ ନିଷ୍ଣାତା ବଲଵନ୍ତୋ ଦୁରାସଦାଃ ।। ୨୬.

ସୂତ କହିଲେ: ବୃହଦଶ୍ୱଙ୍କ ଏକୋଇଶ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ଅପରାଜେୟ ଥିଲେ।

ବଭୂଵୁର୍ଦ୍ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଵାନୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ। କୁବଲାଶ୍ଵଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଶୂରମୁତ୍ତମଧାର୍ମିକମ୍ ।। ୨୬.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମିକ, ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦାନଶୀଳ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୁବଳାଶ୍ୱ ସବୁଠାରୁ ବଳବାନ, ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ।

ବୃହଦଶ୍ଵୋଽଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତଂ ତସ୍ମିନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ନରାଧିପଃ। ପୁତ୍ରସଂକ୍ରାମିତଶ୍ରୀସ୍ତୁ ଵନଂ ରାଜା ଵିଵେଶ ହ ।। ୨୬.

ବୃହଦଶ୍ୱ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସେଇ ରାଜ୍ୟର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେ ଅପରେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ବୃହଦଶ୍ଵଂ ମହାରାଜଂ ଶୂରମୁତ୍ତମଧାର୍ମ୍ମିକମ୍ । ପ୍ରଯାତଂ ତମୁତ୍ତଙ୍କସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍ ।। ୨୬.

ବୃହଦଶ୍ୱ ମହାରାଜା, ଶୂର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମିକ ଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଉତ୍ତଙ୍କ ତାଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରେ ରୋକିଲେ।

ଉତ୍ତଙ୍କ ଉଵାଚ।। ଭଵତୋ ରକ୍ଷଣଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ତତ୍ତାଵତ୍ କର୍ତୁମର୍ହତି। ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନସ୍ତପଃ କର୍ତୁଂ ନ ହି ଶକ୍ନୋମି ପାର୍ଥିଵ ।। ୨୬.

ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ: ଆପଣ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସୁରକ୍ଷାର କାମ କରିଦିଅନ୍ତୁ। ରାଜା, ମୁଁ ଚିନ୍ତା ଛାଡି ତପସ୍ୟା କରିପାରୁନି।

ମମାଶ୍ରମସମୀପେଷୁ ସମେଷୁ ମରୁଧନ୍ଵସୁ। ସମୁଦ୍ରୋ ଵାଲୁକାପୂର୍ଣସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ଭୂପତେ ।। ୨୬.

ମୋ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ସମ ମାରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବାଲୁକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ହେ ରାଜା।

ଦେଵତାନାମଵଧ୍ଯସ୍ତୁ ମହାକାଯୋ ମହାବଲଃ। ଅନ୍ତର୍ଭୂମିଗତସ୍ତତ୍ର ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତୋ ମହାନ୍ ।। ୨୬.

ସେଠାରେ ବାଲି ତଳେ ଲୁଚିଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ବଳିଆ ପ୍ରାଣୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରନ୍ତିନାହିଁ।

ସ ମନୋସ୍ତନଯଃ କ୍ରୂରୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ନାମ ସୁଦାରୁଣଃ। ଶତଂ ଲୋକଵିନାଶାଯ ତପ ଆସ୍ଥାଯ ଦାରୁଣମ୍ ।। ୨୬.

ସେ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର। ସେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ପର୍ଯ୍ଯନ୍ତେ ସ ନିଃଶ୍ଵାସଂ ପ୍ରମୁଞ୍ଚତି। ଯଦା ତଦା ମହୀ ତତ୍ର ଚଲିତା ସ୍ମ ସକାନନା ।। ୨୬.

ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସେ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼େ, ତେବେ ସେଠାର ଭୂମି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ କମ୍ପିତ ହୁଏ।

ତସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନ ରଜ ଉଦ୍ଧୂଯତେ ମହତ୍। ଆଦିତ୍ଯପଥମାଵୃତ୍ଯ ସପ୍ତାହଂ ଭୂମିକମ୍ପନମ୍ ।। ୨୬.

ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ବେଗରେ ବଡ଼ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଯାଏ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଢାକିଦିଏ, ଏବଂ ସାତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି କମ୍ପିତ ହୁଏ।

ସଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଂ ସଜ୍ଵାଲଂ ସଧୂମମତିଦାରୁଣମ୍ । ତେନ ରାଜନ୍ନ ଶକ୍ନୋମି ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥାତୁଂ ସ୍ଵ ଆଶ୍ରମେ ।। ୨୬.

ଏହା ସ୍ପୁଲିଙ୍ଗ, ଅଗ୍ନି ଓ ଧୂଆଁ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହୁଏ; ଏହି କାରଣରେ, ରାଜା, ମୁଁ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହିପାରୁନି।

ତଂ ଵାରଯ ମହାବାହୋ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା। ତେଜସ୍ତେ ସୁମହାଵିଷ୍ଣୁସ୍ତେଜସାପ୍ଯାଯଯିଷ୍ଯତି ।। ୨୬.

ହେ ମହାବାହୁ, ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ରୋକ; ତୁମର ବଡ଼ ତେଜ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅଟକାଇପାରିବ।

ଲୋକାଃ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ଵିନିହତେଽସୁରେ । ତ୍ଵଂ ହି ତସ୍ଯ ଵଧାଯାଦ୍ଯ ସମର୍ଥଃ ପୃଥିଵୀପତେ ।। ୨୬.

ଏହି ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆଜି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ; ହେ ରାଜା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ସମର୍ଥ।

ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ମମ ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ତତୋଽନଘ। ନ ହି ଧୁନ୍ଧୁର୍ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯସ୍ତେଜସାଲ୍ପେନ ଶକ୍ଯତେ ।। ୨୬.

ବିଷ୍ଣୁ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ନିର୍ମଳ; ଧୁନ୍ଧୁ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରବଳ, ତାଙ୍କୁ ଛୋଟ ଶକ୍ତିରେ ମାରିହେବ ନାହିଁ।

ନିର୍ଦ୍ଦଗ୍ଧୁଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଅପି ଵର୍ଷ ଶତୈରିହ। ଵୀର୍ଯ୍ଯଂ ହି ସୁମହତ୍ତସ୍ଯ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସହମ୍ ।। ୨୬.

ହେ ପୃଥିବୀର ସୁରକ୍ଷକ, ଏଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିହେବ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏତେ ବଡ଼ ଯେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରନ୍ତିନାହିଁ।