ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଵିଵିଂଶପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଖନିନେତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। କରନ୍ଧମସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେଽଭଵତ୍ ।। ୨୪.

ବିବିଂଶୁଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଖନିନେତ୍ର। ତାଙ୍କ ପୁଅ କରନ୍ଧମ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

କରନ୍ଧମସୁତଶ୍ଚାପି ଆଵିକ୍ଷିନ୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଆଵିକ୍ଷିତୋ ଵ୍ଯତିକ୍ରାମତ୍ ପିତରଂ ଗୁଣଵତ୍ତଯା ।। ୨୪.

କରନ୍ଧମଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବଳଶାଳୀ ଆବିକ୍ଷି। ଆବିକ୍ଷି ଗୁଣରେ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।

ମରୁତ୍ତୋ ନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିସମୋ ନୃପଃ। ସଂଵର୍ତ୍ତେନ ଦିଵଂ ନୀତଃ ସସୁହୃତ୍ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ ।। ୨୪.

ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମରୁତ୍ତ, ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ସମାନ। ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।

ଵିଵାଦୋଽତ୍ର ମହାନାସୀତ୍ ସଂଵର୍ତ୍ତସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତେଃ। ଋଦ୍ଧିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତିଃ ।। ୨୪.

ସଂବର୍ତ୍ତ ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବିବାଦ ହେଲା। ଯଜ୍ଞର ଉନ୍ନତି ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ସଂପର୍ତ୍ତେନ ହୃତେ ଯଜ୍ଞେ ଚୁକୋପ ସୁଭୃଶନ୍ତଦା। ଲୋକାନାଂ ସ ହି ନାଶଯ ଦୈଵତୈର୍ହି ପ୍ରସାଦିତଃ ।। ୨୪.

ସଂବର୍ତ୍ତ ଯଜ୍ଞ ନେଇଯିବା ପରେ ବୃହସ୍ପତି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।

ମରୁତ୍ତଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ସ ନରିଷ୍ଯନ୍ତମଵାପ୍ତଵାନ୍। ନରିଷ୍ଯନ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ରାଜା ଦଣ୍ଡଧରୋ ଦମଃ ।। ୨୪.

ସେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ। ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା ଦଣ୍ଡଧର, ଅନ୍ୟ ନାମ ଦମ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ରାଜାସୀଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ସୁଧୃତୀ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ନରଃ ସୁଧୃତିନଃ ସୁତଃ ।। ୨୪.

ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶୂର ରାଜା ରାଷ୍ଟ୍ରବର୍ଦ୍ଧନ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଧୃତି, ସୁଧୃତିଙ୍କ ପୁଅ ନର।

କେଵଲସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବନ୍ଧୁମାନ୍ କେଵଲାତ୍ମଜଃ। ଅଥ ବନ୍ଧୁମତଃ ପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵେଗଵାନ୍ ନୃପଃ ।। ୨୪.

କେବଳଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିଲେ ବନ୍ଧୁମାନ୍। ବନ୍ଧୁମାନ୍ଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦ୍ରୁତଗତି ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା।

ବୁଧୋ ଵେଗଵତଃ ପୁତ୍ର ସ୍ତୃଣବିନ୍ଦୁର୍ବୁଧାତ୍ମଜଃ। ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ରାଜା ତୃତୀଯେ ସଂବଭୂଵ ହ ।। ୨୪.

ବେଗବତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବୁଧ। ବୁଧଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ତୃଣବିନ୍ଦୁ। ତୃତୀୟ ଯୁଗ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ସେ ରାଜା ହେଲେ।

କନ୍ଯା ତୁ ତସ୍ଯ ଦ୍ରଵିଡା ମାତା ଵିଶ୍ରଵସୋ ହି ସା। ପୁତ୍ରଶ୍ଚାସ୍ଯ ଵିଶାଲୋଽଭୂଦ୍ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ ।। ୨୪.

ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଦ୍ରାବିଡା, ଯିଏ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କର ମାଆ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବିଶାଳ, ଏକ ଅତି ଧର୍ମିକ ରାଜା।

ଵିଶାଲସ୍ଯ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଵିଶାଲା ନଯନିର୍ମିତା। ଵିଶାଲସ୍ଯ ସୁତୋ ରାଜା ହେମଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ ।। ୨୪.

ବିଶାଳଙ୍କଠାରୁ ବିଶାଳା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବିଶାଳଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେମଚନ୍ଦ୍ର।

ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ହେମଚନ୍ଦ୍ରାଦନନ୍ତରମ୍। ସୁଚନ୍ଦ୍ରତନଯୋ ରାଜା ଧୂମ୍ରାଶ୍ଚ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୪.

ହେମଚନ୍ଦ୍ର ପରେ ସୁଚନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ। ସୁଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ।

ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵତନଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସୃଞ୍ଜଯଃ ସମପଦ୍ଯତ। ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସହଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୨୪.

ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ଜ୍ଞାନୀ ସୃଞ୍ଜୟ ହେଲେ। ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସହଦେବ।

କୃଶାଶ୍ଵଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ। କୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ମହାତେଜାଃ ସୋମଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୨୪.

ସହଦେବଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ କୃଶାଶ୍ୱ, ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସୋମଦତ୍ତ।

ସୋମଦତ୍ତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେଃ ସୁତୋଭୂଜ୍ଜନମେଜଯଃ। ଜନମେଜଯାତ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରମତିର୍ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୪.

ରାଜା ଋଷି ସୋମଦତ୍ତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଜନମେଜୟ। ଜନମେଜୟଙ୍କର ପୁଅ ନାମ ପ୍ରମତି, ଯିଏ ବିଶ୍ରୁତ।

ତୃଣବିନ୍ଦୁପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵେ ଵୈଶାଲକା ନୃପାଃ । ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତଃ ସୁଧାର୍ମିକାଃ ।। ୨୪.

ତୃଣବିନ୍ଦୁଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ବୈଶାଳୀର ରାଜାମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଏକାନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।

ଶର୍ଯାତେର୍ମିଥୁନଂ ତ୍ଵାସୀଦାନାର୍ତୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ପୁତ୍ରଃ ସୁକନ୍ଯା କନ୍ଯା ନ ଭାର୍ଯାଯା ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ତୁ ।। ୨୪.

ଶର୍ୟାତିଙ୍କର ଜୁମ୍ଲା ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯାହାର ପୁଅ ଆନର୍ତ୍ତ ନାମରେ ବିଶ୍ରୁତ ଓ କନ୍ୟା ସୁକନ୍ୟା, ଯିଏ ଚ୍ୟବନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।

ଆନାର୍ତ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ରେଵୋ ନାମ୍ନା ତୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଆନର୍ତ୍ତୋ ଵିଷଯୋ ଯସ୍ଯ ପୁରୀ ଚାପି କୁଶସ୍ଥଲୀ ।। ୨୪.

ଆନର୍ତ୍ତଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ପ୍ରବଳ ରେବା। ଆନର୍ତ୍ତ ଏକ ଦେଶ ଥିଲା, ଯାହାର ରାଜଧାନୀ କୁଶସ୍ଥଳୀ।

ରେଵସ୍ଯ ରୈଵତଃ ପୁତ୍ରଃ କକୁଝୀ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତୃଶତସ୍ଯାସୀଦ୍ରାଜା ପ୍ରାପ୍ଯ କୁଶସ୍ଥଲୀମ୍ ।। ୨୪.

ରେବାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କକୁଧ୍ମୀ ରୈବତ। ସେ ଶତଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ କୁଶସ୍ଥଳୀର ରାଜା ହେଲେ।

କନ୍ଯଯା ସହ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନ୍ତିକେ। ମୁହୂର୍ତ୍ତଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମାର୍ତ୍ଯଂ ବହୁଯୁଗଂ ଵିଭୋଃ ।। ୨୪.

ସେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ବହୁଯୁଗ ସମାନ।

ଆଜଗାମ ଯୁଵା ଚୈଵ ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ଯାଦଵୈର୍ଵୃତାମ୍। କୃତାଂ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ନାମ ବହୁଦ୍ଵାରାଂ ମନୋରମାମ୍ ।। ୨୪.

ଏହା ପରେ, ସେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ, ଯାହା ଯାଦବମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ ଓ ଏହାକୁ ବହୁଦ୍ୱାର ଓ ମନୋହର ଦ୍ୱାରାବତୀ ରୂପେ ଗଢ଼ାଯାଇଥିଲା।

ଭୋଜଵୃଷ୍ଟ୍ଯନ୍ଧକୈର୍ଗୁପ୍ତାଂ ଵସୁଦେଵପୁରୋଗମୈଃ। ତାଙ୍କଥାଂ ରୈଵତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଥାତତ୍ତ୍ଵମରିନ୍ଦମଃ ।। ୨୪.

ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହି ସହରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରୈବତ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଶୁଣିଲେ।

କନ୍ଯା ତୁ ବଲଦେଵାଯ ସୁଵ୍ରତାଂ ନାମ ରେଵତୀମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ଶିଖରଂ ମେରୋସ୍ତପସି ସଂସ୍ଥିତଃ ।। ୨୪.

ସେ ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ରେବତୀଙ୍କୁ ବଳରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚଲିଗଲେ।

ରେମେ ରାମଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ରେଵତ୍ଯା ସହିତଃ କିଲ। ତାଂ କଥାମୃଷଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍ ।। ୨୪.

ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ରେବତୀ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ। ସେଇ କଥା ଶୁଣି ଋଷିମାନେ ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଋଷ୍ଯ ଊଚୁଃ ।। କଥଂ ବହୁଯୁଗେ କାଲେ ଵ୍ଯତୀତେ ସୂତନନ୍ଦନ। ନ ଜରାଂ ରେଵତୀ ପ୍ରାପ୍ତା ପଲିତଞ୍ଚ କୁତଃ ପ୍ରଭୋ ।। ୨୪.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଏତେ ବର୍ଷ ଚାଲିଗଲାପରେ ରେବତୀ କିପରି ବୃଦ୍ଧ ହେଲେନି, ତାଙ୍କର କେଶ କାହିଁକି ପକାଇଲାନି, ହେ ପ୍ରଭୁ?'

ମେରୁଂ ଗତସ୍ଯ ଵା ତସ୍ଯ ଶର୍ଯ୍ଯାତେଃ ସନ୍ତତିଃ କଥମ୍। ସ୍ଥିତା ପୃଥିଵ୍ଯାମଦ୍ଯାପି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।। ୨୪.

ମେରୁକୁ ଯାଇଥିବା ଶର୍ୟ୍ୟାତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ବଂଶ କିପରି ଏଯାଁ ପୃଥିବୀରେ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି? ଏହାର ସତ୍ୟ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।

କିଯନ୍ତୋ ଵା ସୁରଗଣା ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵାସ୍ତତ୍ର କୀଦୃଶାଃ। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରୈଵତଃ କାଲାନ୍ ମୁହୂର୍ତ୍ତମିଵ ମନ୍ଯତେ ।। ୨୪.

ସେଠାରେ କେତେ ଦେବମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି? ଏହା ଶୁଣି ରୈବତ ଦୀର୍ଘ କାଳକୁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ନ ଜରା କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଵା ନ ଚ ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ତତଃ। ନ ଚ ରୋଗଃ ପ୍ରଭଵତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗତସ୍ଯ ହି ।। ୨୪.

ସୂତ କହିଲେ: ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବୟସ୍, ଭୋକ, ତିଆ, ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ କିମ୍ବା ରୋଗ କିଛି ନାହିଁ।

ଗାନ୍ଧର୍ଵ୍ଵଂ ପ୍ରତି ଯଚ୍ଚାପି ପୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ମୁନିସତ୍ତମାଃ। ତତୋଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ସୁଵ୍ରତାଃ ।। ୨୪.

ମହାମୁନିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବେ ମୁଁ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହିବି।