ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସୂତ ଉଵାଚ।। ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ଦେଵୀ ପ୍ରିଯହେତୋଃ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯା । ସ ମେ ମମାଶ୍ରମେ ଦେଵ ଯଃ ପୁମାନ୍ ସଂପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯତି। ଭଵିଷ୍ଯତି ଧ୍ରୁଵଂ ନାରୀ ସା ତୁଲ୍ଯାପ୍ସରସାଂ ଶୁଭା ।। ୨୩.

ସୂତ କହିଲେ — ଦେବୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ଏହି ମିଠା କଥା କହିଲେ: 'ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜଣେ ଜିଅ ହେବେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ଯେପରି ଶୋଭାବନ୍ତି, ସେମିତି ହେବେ।'

ତତ୍ର ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ପିଶାଚାଃ ପଶଵଶ୍ଚ ଯେ। ସ୍ତ୍ରୀଭୂତାଃ ସହ ରୁଦ୍ରେଣ କ୍ରୀଡନ୍ତ୍ଯପ୍ସରସୋ ତଥା ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଭୂତ, ପିଶାଚ ଓ ପଶୁମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଜିଅ ହୋଇ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳିଥିଲେ।

ଉମାଵନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ସ ରାଜା ମୃଗଯାଂ ଗତଃ। ସହ ପିଶାଚୈର୍ଭୂତୈସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵମାସ୍ଥିତଃ ।। ୨୩.

ସେ ରାଜା ଶିକାର କରିବାକୁ ଉମାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭୂତ, ପିଶାଚ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ସହିତ ସେ ମଧ୍ୟ ଜିଅ ହୋଇଗଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ ସ ରାଜା ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵଂ ଲବ୍ଧଵାନ୍ ପୁନଃ । ମହାଦେଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଗାଣପତ୍ଯ ମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୨୩.

ଏହିପରି, ସେ ରାଜା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୁଣିଥରେ ଜିଅ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ପୁନି ପୁରୁଷ ହେବାର ସଉଭାଗ୍ୟ ପାଇଲେ।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ନିସର୍ଗଂ ମନୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଵିସ୍ତରେଣ ନିବୋଧତ। ପୃଷଧ୍ରୋ ହିସଯିତ୍ଵା ତୁ ଗୁରୋର୍ଗାଵମଭକ୍ଷଯତ୍ ।। ୨୪.

ସୂତ କହିଲେ — ଏବେ ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବଂଶ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆପଣମାନେ ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ପୃଷଧ୍ର ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଈକୁ ମାରିଦେଇ, ତାହାର ମାଂସ ଖାଇଥିଲେ।

ଶାପାଚ୍ଛୂଦ୍ରତ୍ଵମାପନ୍ନଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କରୂଷସ୍ଯ ତୁ କାରୂଷଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ ।। ୨୪.

ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ଶୂଦ୍ର ହେଲେ। କରୂଷଙ୍କ ପୁଅ କାରୂଷ ବିର ଯୋଦ୍ଧା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ।

ସହସ୍ରକ୍ଷତ୍ରିଯଗଣଵିକ୍ରାନ୍ତଃ ସଂବଭୂଵ ହ। ନାଭାଗାରିଷ୍ଟପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନାସୀଦ୍ଭଲନ୍ଦନଃ ।। ୨୪.

ସେ ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୋତ୍ରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୂର ହେଲେ। ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଭଲନ୍ଦନ ବିଦ୍ୱାନ ଥିଲେ।

ଭଲନ୍ଦନସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭୂତ୍ ପ୍ରାଂଶୁର୍ନାମ ମହାବଲଃ। ପ୍ରାଂଶୋରେକୋଽଭଵତ୍ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଜାନିରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୪.

ଭଲନ୍ଦନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରାଞ୍ଶୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପ୍ରାଞ୍ଶୁଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ପ୍ରଜାନି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ପ୍ରଜାନେରଭଵତ୍ ପୁତ୍ରଃ ଖନିତ୍ରୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭଵଚ୍ଛ୍ରୀମାନ୍ କ୍ଷୁପୋ ନାମ ମହାଯଶାଃ ।। ୨୪.

ପ୍ରଜାନିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖନିତ୍ର। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ମହାମାନ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷୁପ।

କ୍ଷୁପସ୍ଯ ଵିଂଶଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ପ୍ରତିମା ନ ବଭୂଵ ହ। ଵିଂଶପୁତ୍ରସ୍ତୁ କଲ୍ଯାଣୋ ଵିଵିଂଶୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ।। ୨୪.

କ୍ଷୁପଙ୍କ ବିଶତିତମ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରତିମା। ପ୍ରତିମାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବିବିଂଶୁ।

ଵିଵିଂଶପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଖନିନେତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। କରନ୍ଧମସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେଽଭଵତ୍ ।। ୨୪.

ବିବିଂଶୁଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଖନିନେତ୍ର। ତାଙ୍କ ପୁଅ କରନ୍ଧମ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

କରନ୍ଧମସୁତଶ୍ଚାପି ଆଵିକ୍ଷିନ୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଆଵିକ୍ଷିତୋ ଵ୍ଯତିକ୍ରାମତ୍ ପିତରଂ ଗୁଣଵତ୍ତଯା ।। ୨୪.

କରନ୍ଧମଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବଳଶାଳୀ ଆବିକ୍ଷି। ଆବିକ୍ଷି ଗୁଣରେ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।

ମରୁତ୍ତୋ ନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିସମୋ ନୃପଃ। ସଂଵର୍ତ୍ତେନ ଦିଵଂ ନୀତଃ ସସୁହୃତ୍ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ ।। ୨୪.

ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମରୁତ୍ତ, ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ସମାନ। ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।

ଵିଵାଦୋଽତ୍ର ମହାନାସୀତ୍ ସଂଵର୍ତ୍ତସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତେଃ। ଋଦ୍ଧିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତିଃ ।। ୨୪.

ସଂବର୍ତ୍ତ ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବିବାଦ ହେଲା। ଯଜ୍ଞର ଉନ୍ନତି ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ସଂପର୍ତ୍ତେନ ହୃତେ ଯଜ୍ଞେ ଚୁକୋପ ସୁଭୃଶନ୍ତଦା। ଲୋକାନାଂ ସ ହି ନାଶଯ ଦୈଵତୈର୍ହି ପ୍ରସାଦିତଃ ।। ୨୪.

ସଂବର୍ତ୍ତ ଯଜ୍ଞ ନେଇଯିବା ପରେ ବୃହସ୍ପତି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।

ମରୁତ୍ତଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ସ ନରିଷ୍ଯନ୍ତମଵାପ୍ତଵାନ୍। ନରିଷ୍ଯନ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ରାଜା ଦଣ୍ଡଧରୋ ଦମଃ ।। ୨୪.

ସେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ। ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା ଦଣ୍ଡଧର, ଅନ୍ୟ ନାମ ଦମ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ରାଜାସୀଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ସୁଧୃତୀ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ନରଃ ସୁଧୃତିନଃ ସୁତଃ ।। ୨୪.

ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶୂର ରାଜା ରାଷ୍ଟ୍ରବର୍ଦ୍ଧନ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଧୃତି, ସୁଧୃତିଙ୍କ ପୁଅ ନର।

କେଵଲସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବନ୍ଧୁମାନ୍ କେଵଲାତ୍ମଜଃ। ଅଥ ବନ୍ଧୁମତଃ ପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵେଗଵାନ୍ ନୃପଃ ।। ୨୪.

କେବଳଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିଲେ ବନ୍ଧୁମାନ୍। ବନ୍ଧୁମାନ୍ଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦ୍ରୁତଗତି ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା।

ବୁଧୋ ଵେଗଵତଃ ପୁତ୍ର ସ୍ତୃଣବିନ୍ଦୁର୍ବୁଧାତ୍ମଜଃ। ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ରାଜା ତୃତୀଯେ ସଂବଭୂଵ ହ ।। ୨୪.

ବେଗବତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବୁଧ। ବୁଧଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ତୃଣବିନ୍ଦୁ। ତୃତୀୟ ଯୁଗ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ସେ ରାଜା ହେଲେ।

କନ୍ଯା ତୁ ତସ୍ଯ ଦ୍ରଵିଡା ମାତା ଵିଶ୍ରଵସୋ ହି ସା। ପୁତ୍ରଶ୍ଚାସ୍ଯ ଵିଶାଲୋଽଭୂଦ୍ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ ।। ୨୪.

ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଦ୍ରାବିଡା, ଯିଏ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କର ମାଆ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବିଶାଳ, ଏକ ଅତି ଧର୍ମିକ ରାଜା।

ଵିଶାଲସ୍ଯ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଵିଶାଲା ନଯନିର୍ମିତା। ଵିଶାଲସ୍ଯ ସୁତୋ ରାଜା ହେମଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ ।। ୨୪.

ବିଶାଳଙ୍କଠାରୁ ବିଶାଳା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବିଶାଳଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେମଚନ୍ଦ୍ର।

ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ହେମଚନ୍ଦ୍ରାଦନନ୍ତରମ୍। ସୁଚନ୍ଦ୍ରତନଯୋ ରାଜା ଧୂମ୍ରାଶ୍ଚ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୪.

ହେମଚନ୍ଦ୍ର ପରେ ସୁଚନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ। ସୁଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ।

ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵତନଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସୃଞ୍ଜଯଃ ସମପଦ୍ଯତ। ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସହଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୨୪.

ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ଜ୍ଞାନୀ ସୃଞ୍ଜୟ ହେଲେ। ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସହଦେବ।

କୃଶାଶ୍ଵଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ। କୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ମହାତେଜାଃ ସୋମଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୨୪.

ସହଦେବଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ କୃଶାଶ୍ୱ, ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସୋମଦତ୍ତ।

ସୋମଦତ୍ତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେଃ ସୁତୋଭୂଜ୍ଜନମେଜଯଃ। ଜନମେଜଯାତ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରମତିର୍ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୪.

ରାଜା ଋଷି ସୋମଦତ୍ତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଜନମେଜୟ। ଜନମେଜୟଙ୍କର ପୁଅ ନାମ ପ୍ରମତି, ଯିଏ ବିଶ୍ରୁତ।

ତୃଣବିନ୍ଦୁପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵେ ଵୈଶାଲକା ନୃପାଃ । ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତଃ ସୁଧାର୍ମିକାଃ ।। ୨୪.

ତୃଣବିନ୍ଦୁଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ବୈଶାଳୀର ରାଜାମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଏକାନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।

ଶର୍ଯାତେର୍ମିଥୁନଂ ତ୍ଵାସୀଦାନାର୍ତୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ପୁତ୍ରଃ ସୁକନ୍ଯା କନ୍ଯା ନ ଭାର୍ଯାଯା ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ତୁ ।। ୨୪.

ଶର୍ୟାତିଙ୍କର ଜୁମ୍ଲା ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯାହାର ପୁଅ ଆନର୍ତ୍ତ ନାମରେ ବିଶ୍ରୁତ ଓ କନ୍ୟା ସୁକନ୍ୟା, ଯିଏ ଚ୍ୟବନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।

ଆନାର୍ତ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ରେଵୋ ନାମ୍ନା ତୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଆନର୍ତ୍ତୋ ଵିଷଯୋ ଯସ୍ଯ ପୁରୀ ଚାପି କୁଶସ୍ଥଲୀ ।। ୨୪.

ଆନର୍ତ୍ତଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ପ୍ରବଳ ରେବା। ଆନର୍ତ୍ତ ଏକ ଦେଶ ଥିଲା, ଯାହାର ରାଜଧାନୀ କୁଶସ୍ଥଳୀ।

ରେଵସ୍ଯ ରୈଵତଃ ପୁତ୍ରଃ କକୁଝୀ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତୃଶତସ୍ଯାସୀଦ୍ରାଜା ପ୍ରାପ୍ଯ କୁଶସ୍ଥଲୀମ୍ ।। ୨୪.

ରେବାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କକୁଧ୍ମୀ ରୈବତ। ସେ ଶତଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ କୁଶସ୍ଥଳୀର ରାଜା ହେଲେ।