ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପରିଵାଦୋ ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଯୋଗିନାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ। ପରିଵାଦାତ୍ କୃମିର୍ଭୂତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ପରିଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୨୧.

କାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ। ନିନ୍ଦା କଲେ ଜନ୍ମେ କୀଟ ହୋଇ ସେଠି ଘୁରିଘୁରି ରହିବ।

ଯୋଗଂ ପରିଵଦେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧ୍ଯାନିନାଂ ମୋକ୍ଷକାରଣମ୍। ସ ଗଚ୍ଛେନ୍ନରକଂ ଘୋରଂ ଶ୍ରୋତା ଯଶ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ଯୋଗକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ, ଯାହା ଧ୍ୟାନୀମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷର କାରଣ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ, ଶ୍ରୋତା ମଧ୍ୟ ଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଆଵୃତଂ ତମସା ସର୍ଵଂ ନରକଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍। ଯୋଗୀଶ୍ଵରପରୀ ଵାଦାନ୍ନିଶ୍ଚଯଂ ଯାତି ମାନଵଃ ।। ୨୧.

ସମସ୍ତ ନରକ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା। ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଯୋଗେଶ୍ଵରାଣାମାକ୍ରୋଶଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ଯୋ ଯତାତ୍ମନାମ୍। ସ ହି କାଲଂ ଚିରଂ ମଜ୍ଜେତ୍ କୁମ୍ଭୀପାକେ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅପମାନ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଡୁବି ରହିଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଦ୍ଵେଷଂ ଯୋଗିଷୁ ଵର୍ଜ୍ଜଯେତ୍। ପ୍ରେତ୍ଯାନ୍ଯଂ ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଇହ ଚୈଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୧.

ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପରଲୋକରେ ଏହାର ଫଳ ଭୋଗିବେ, ଏଠି ମଧ୍ୟ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ନ ପାରଗୋ ଵିନ୍ଦତି ପାରମାତ୍ମନସ୍ତ୍ରିଲୋକମଧ୍ଯେ ଚରତି ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ। ଋଚୋ ଯଜୁଃସାମତଦଙ୍ଗପାରଗୋ ଵିକାରମେଵ ହ୍ଯନଵାପ୍ଯ ସୀଦତି ।। ୨୧.

ଯିଏ ଏହି ସଂସାରର ଅନ୍ତକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିନାହାଁତି, ସେ ପରମ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କର କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ଲୋକରେ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦିଓ ସେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ମନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟକି ରହିଯାଏ।

ଵିକାରପାରଃ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପାରଗସ୍ତ୍ରଯୀ ଗୁଣାନାଂ ତ୍ରିଗୁଣାନ୍ତପାରଗା। ତତ୍ତ୍ଵଞ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଯୋ ଗପାରଗଂ ସ ପାରଗୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯନାନ୍ତପାରଗଃ ।। ୨୧.

ଯିଏ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସୀମାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରକୃତିର ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ତିନି ଗୁଣ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସୀମାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛନ୍ତି, ଚବିଶିଟି ତତ୍ତ୍ୱର ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେଠିଏ ସେ ଏହି ସଂସାରର ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେଠିଏ ସେ ଏହି ଯାତ୍ରାର ସତ୍ୟ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

କୃତ୍ସ୍ନଂ ଯଥା ତତ୍ତ୍ଵଵିସର୍ଗମାତ୍ମନସ୍ତଥୈଵ ଭୂଯଃ ପ୍ରଲଯଂ ସଦାତ୍ମନଃ। ପ୍ରତ୍ଯାହରେଦ୍ଯୋଗବଲେନ ଯୋଗଵିତ୍ ସ ସର୍ଵପାରକ୍ରମଯାନଗୋଚରଃ ।। ୨୧.

ଯେପରି ଜଣେ ଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ର କରି ନେଇଥାଏ, ସେପରି ଯୋଗ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତକୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ର କରି ନେଉଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାର୍ଗରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆଗ୍ରହର ଅପରିଚୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।

ଵେଦସ୍ଯ ଵେଦିତା ଯୋ ଵୈ ଵେଦ୍ଯଂ ଵିନ୍ଦତି ଯୋଗଵିତ୍। ତଂ ଵୈ ଵେଦଵିଦଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତଂ ପ୍ରାହୁର୍ଵେଦପାରଗମ୍ ।। ୨୧.

ଯିଏ ଯୋଗର ଜ୍ଞାନୀ, ଯିଏ ବେଦକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯାହା ଜାଣିବା ଉଚିତ ସେଠିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେଉଠିକୁ ସତ୍ୟ ବେଦବିଦ୍ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି, ସେଉଠିକୁ ବେଦର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଵେଦ୍ଯଂ ଚ ଵେଦିତଵ୍ଯଂ ଚ ଵିଦିତ୍ଵା ଵୈ ଯଥାଵିଧି। ଏଵଂ ଵେଦଵିଦଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତତୋଽନ୍ଯେ ଵେଦଚିନ୍ତକାଃ ।। ୨୧.

ଯିଏ ଯଥାବିଧି ଭାବରେ ବେଦର ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ବୁଝିବା ଯୋଗ୍ୟ ସବୁକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେଉଠିକୁ ବେଦ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ବେଦବିଦ୍ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଯଜ୍ଞାନ୍ ଵେଦାଂସ୍ତଥା କାମାଞ୍ଜ୍ଞାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାଯୁଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚୈଵ ପିତୃଭକ୍ତୋ ଧନାନି ଚ ।। ୨୧.

ସେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ, ବେଦ, ଇଚ୍ଛା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସନ୍ତାନ, ପିତୃଭକ୍ତି ଏବଂ ଧନ ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।

ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ଵୈ ପଶ୍ଚିମଂ ନିଯତଂ ପଠେତ୍। ସର୍ଵାପ୍ଯେତାନ୍ଯଵାପ୍ନୋତି ତୀର୍ଥେ ଦାନଫଲାନି ଚ ।। ୨୧.

ଯିଏ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶେଷ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧିକୁ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦାନ ଦେବାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।

ସ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜାନାମଗ୍ରଭୁଗ୍ ଭଵେତ୍। ଅଧ୍ଯାପ୍ଯ ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୨୧.

ସେ ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଆନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଯଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯମାନନ୍ତ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗମଶ୍ନୁତେ। ଅନସୂଯୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଲୋଭମୋହଵିଵର୍ଜିତଃ ।। ୨୧.

ଯିଏ ଏହି ଅନନ୍ତ କଥାକୁ ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ଯଦି ସେ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥାଏ, କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ଲୋଭ ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ଫଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଦାନାଦୀନାଂ ତଥୈଵ ଚ। ମୋକ୍ଷୋପାଯୋ ହ୍ଯଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ଵର୍ଗୋପାଯୋ ହ୍ଯଯଂ ପରଃ । ଇହ ଚାପି ପରା ତୁଷ୍ଟିସ୍ତସ୍ମାତ୍କୁର୍ଵୀତ ଯତ୍ନତଃ ।। ୨୧.

ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ଫଳ ଏବଂ ଦାନ ଆଦିର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହା ମୁକ୍ତିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ। ଏଠାରେ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଉଚ୍ଚତମ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ; ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଇମଂ ଵିଧିଂ ଯୋ ହି ପଠେଦତନ୍ଦ୍ରିତଃ ସମାହିତଃ ସଂସଦି ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ । ଅପତ୍ଯଭାଗ୍ଭଵତି ପରେଣ ତେଜସା ଦିଵୌ କସାଂ ସ ଵ୍ରଜତେ ସଲୋକତାମ୍ ।। ୨୧.

ଯିଏ ଏହି ବିଧିକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ସଭାରେ ଓ ପବିତ୍ର ଦିନର ସଂଧିକାଳରେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଯେନ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତ୍ଵଯଂ କଲ୍ପୋ ନମସ୍ତସ୍ମୈ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵେ। ମହାଯୋଗେଶ୍ଵରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସଦା ଚ ପ୍ରଣତୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। ୨୧.

ଯିଏ ଏହି ବିଧିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ; ଏବଂ ସଦା ମହାଯୋଗେଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

ଇତ୍ଯେତେପିତର ସ୍ତାତ ଦେଵାନାମପି ଦେଵତାଃ। ସପ୍ତସ୍ଵେତେଷୁ ତେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଥାନେଷୁ ପିତରୋଽଵ୍ଯଥାଃ ।। ୨୧.

ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ପିତୃମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା; ଏହି ସାତଜଣ ସଦା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅଚଳ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନ ରହନ୍ତି।

ପ୍ରଜାପତିସୁତା ହ୍ଯେତେ ସର୍ଵେ ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଦ୍ଯୋ ଗଣସ୍ତୁ ଯୋଗାନାଂ ସ ନିତ୍ଯୋ ଯୋଗଵର୍ଦ୍ଧନଃ ।। ୨୧.

ଏମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା; ପ୍ରଥମ ଦଳ ଯୋଗୀମାନେ, ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଯୋଗରେ ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ।

ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଦେଵତାନାଂ ତୁ ତୃତୀଯୋ ଦେଵତାଽରିଣାମ୍। ଶେଷାସ୍ତୁ ଵର୍ଣିନାଂ ଜ୍ଞେଯା ଇତି ସର୍ଵେ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ।। ୨୧.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଳ ଦେବତାମାନଙ୍କର, ତୃତୀୟ ଦଳ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର; ଅନ୍ୟମାନେ ମାନବ ଜାତିର, ଏହିପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି।

ଦେଵାସ୍ତ୍ଵେତାନ୍ ଯଜନ୍ତେ ଵୈ ସର୍ଵେଷ୍ଵେତେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ। ଆଶ୍ରମାସ୍ତୁ ଯଜନ୍ତ୍ଯେତାଂଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ।। ୨୧.

ଦେବତାମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି; ଚାରି ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

ଵର୍ଣାଶ୍ଚାପି ଯଜନ୍ତ୍ଯେତାଂଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ଯଥାଵିଧି। ତଥା ସଙ୍କରଜାତାଶ୍ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚୈଵ ଯଜନ୍ତି ଵୈ ।। ୨୧.

ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଏମାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ଏହିପରି ମିଶ୍ର ଜନ୍ମ ଏବଂ ବିଦେଶୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ପିତୄଂଶ୍ଚ ଯୋ ଯଜେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପିତରଃ ପୂଜଯନ୍ତି ତମ୍। ପିତରଃ ପୁଷ୍ଠିକାମସ୍ଯ ପ୍ରଜାକାମସ୍ଯ ଵା ପୁନଃ। ପୁଷ୍ଠିଂ ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ପିତାମହାଃ ।। ୨୧.

ଯିଏ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ସେଉଠିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଲୋକ ପୁଷ୍ଟି କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ଚାହାନ୍ତି, ପିତାମହମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟି, ସନ୍ତାନ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଦେଵକାର୍ଯାଦପି ସୂନୋଃ ପିତୃକାର୍ଯଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ଦେଵତାନାଂ ହି ପିତରଃ ପୂର୍ଵମାପ୍ଯାଯନଂ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୨୧.

ପୁଅଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଛି, ତାହାଠାରୁ ବଡ଼ ହୁଏ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ। କାରଣ, ପୂର୍ବରୁ ପିତୃଗଣମାନେ ନିଜେ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉପଜୀବନ ହେବାକୁ ଥିଲେ।

ନ ହି ଯୋଗଗତିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା ପିତୄଣାଂ ଚ ପରା ଗତିଃ। ତପସା ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟେନ ଦୃଶ୍ଯତେ ମାଂସଚକ୍ଷୁଷା ।। ୨୧.

ଯୋଗର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଥ କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ଯାଉଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ, ଏହା ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ ମାଂସ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିହେବ ନାହିଁ।

ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜତଂ ପାତ୍ରମଥଵା ରଜତାନ୍ଵିତମ୍। ପାଵନଂ ହ୍ଯୁତ୍ତମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦେଵାନାଂ ପିତୃଭିଃ ସହ ।। ୨୧.

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାଁଦିର ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଚାଁଦି ଲଗାଯାଇଥିବା ପାତ୍ର, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେବଦାନ କରିବାରେ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।

ଯେଷାଂ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ପିଣ୍ଡାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ବାନ୍ଧଵା ନାମଗୋତ୍ରତଃ। ଭୂମୌ କୁଶୋତ୍ତରାଯାଞ୍ଚ ଅପସଵ୍ଯଵିଧାନତଃ ।। ୨୧.

ଯେଉଁମାନେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ, ସେମାନଙ୍କର ବାନ୍ଧବମାନେ ଭୂମିରେ କୁଶ ଉପରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଲାଭ ପାଆନ୍ତି।

ସର୍ଵତ୍ର ଵର୍ତ୍ତମାନାସ୍ତେ ପିଣ୍ଡାଃ ପ୍ରୀଣନ୍ତି ଵୈ ପିତୄନ୍। ଯଦାହାରୋ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ତୁରାହାରଃ ସୋଽସ୍ଯ ଜାଯତେ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ପିଣ୍ଡ ରହିଥାଏ, ସେଠି ପିତୃମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭୋଜନ ପ୍ରାଣୀ ଖାଏ, ସେହି ତାଙ୍କର ଆହାର ହୁଏ।

ଯଥା ଗୋଷ୍ଠେ ପ୍ରନଷ୍ଟାଂ ଵୈ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦତି ମାତରମ୍ । ତଥା ତଂ ନଯତେ ମନ୍ତ୍ରୋ ଜନ୍ତୁର୍ଯତ୍ରାଵତିଷ୍ଠତେ ।। ୨୧.

ଯେପରି ଗୋଅଁଶରେ ହେଉଥିବା ଛୁଆଁ ନିଜ ହରାଇଯାଇଥିବା ମାଆକୁ ଖୋଜିପାଏ, ସେପରି ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାଣୀକୁ ତାହାଁଠାରେ ନେଇଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସେ ରହିଛି।