ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ସତ୍ଫଲାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦାତା ଯସ୍ଯ ତୁ ବାଲିଶଃ। ଯୋ ଵେଷ୍ଟିତଶିରା ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ ।। ୨୧.

ଏହିପରି, ଯଦି ଦାତା ଅବିବେକୀ ହୁଏ, ସେ ତାଙ୍କର ଭଲ ଫଳ ହରାଇଦିଏ; ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଖାଏ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ହରାଇଦିଏ।

ସୋପାନତ୍କଶ୍ଚ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଚ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ତିରସ୍କୃତମ୍ । ସର୍ଵଂ ତଦସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଭାଗମକଲ୍ପଯତ୍ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ଚପ୍ପଳ ପିନ୍ଧି ଖାଏ, କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନ ସହ ଦେଉଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଦାନବପତିଙ୍କ ଭାଗରେ ପଡ଼ିଯାଏ।

ଶ୍ଵାନଶ୍ଚ ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ନାଵେକ୍ଷେରନ୍ କଥଞ୍ଚନ। ତସ୍ମାତ୍ପରିଵୃତିଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତିଲୈଶ୍ଚାନ୍ଵଵକୀରଯନ୍ ।। ୨୧.

କୁକୁର ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ କେବେ ବି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତିଳ ଛିଟି ଚାରିପାଖରେ ଘେର ଦେଇ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ରାକ୍ଷସାନାଂ ତିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଶୁନାଂ ପରିଵୃତିସ୍ତଥା। ଦର୍ଶନାତ୍ସୂକରୋ ହନ୍ତି ପକ୍ଷପାତେନ କୁକ୍କୁଟଃ ।। ୨୧.

ତିଳ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର, ଘେର କୁକୁରଙ୍କ ପାଇଁ ବୋଲାଯାଇଛି; ଦେଖିଲେ ଶୁଆ ନଷ୍ଟ କରେ, ପକ୍ଷପାତ କଲେ କୁକୁଡ଼ି ନଷ୍ଟ କରେ।

ରଜସ୍ଵଲାନୁସ୍ପର୍ଶେନ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଶ୍ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ଯସ୍ଯ ମିତ୍ରପ୍ରଦେ ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଚ ହଵୀଂଷି ଚ। ନ ପ୍ରୀଣାତି ପିତୄନ୍ ଦେଵାନ୍ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନ ଚ ସ ଗଚ୍ଛତି ।। ୨୧.

ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ଦିଆଯାଏ, କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ହବି ଦିଆଯାଏ, ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ ନାହିଁ।

ନଦୀତୀରେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ସରିତ୍ସୁ ଚ ସରସ୍ସୁ ଚ। ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ଚ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ଦତ୍ତେନେହ ପିତାମହାଃ ।। ୨୧.

ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟ, ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେଥିରେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ନ ଚାଶ୍ରୁଂ ପାତଯେଜ୍ଜାତୁ ନ ଯୁକ୍ତୋ ଵାଚମୀରଯେତ୍। ନ ଚ କୁର୍ଵୀତ ଭୁଞ୍ଜାନୋ ହ୍ଯନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ମତ୍ସରସ୍ତଦା ।। ୨୧.

କେବେ ବି କାନ୍ଦିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନୁଚିତ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଖାଇବା ବେଳେ ଏକାପରେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅପସଵ୍ଯେ କୃତେ ତେନ ଵିଧିଵଦ୍ଦର୍ଭପାଣିନା । ପିତ୍ର୍ଯମାନିଧନଂ କାର୍ଯମେଵଂ ପ୍ରୀଣାତି ଵୈ ପିତୄନ୍ ।। ୨୧.

ବାମପକ୍ଷରେ ଯଥାବିଧି ଦର୍ଭା ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ପିତୃମାନ୍ଧିନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କରିଲେ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ଅନୁମତ୍ଯାଦିତୋ ଵିପ୍ରାନଗ୍ନୌ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି। ପିତୄଣାଂ ନିର୍ଵ୍ଵପେଦ୍ଭୂମୌ ଶୂର୍ପେ ଵା ଦର୍ଭସଂସ୍ତରେ ।। ୨୧.

ଅନୁମତି ଆଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦେବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଭୂମିରେ, କିମ୍ବା ଝାଲିରେ, କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଛାଡ଼ରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ପୂର୍ଵ୍ଵାହ୍ନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେଽପରାହ୍ନେ ତୁ ରୌହିଣଂ ନ ଵିଲଙ୍ଘଯେତ୍ ।। ୨୧.

ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରଭାତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ତ ଅପରାହ୍ନରେ କରିବା ଉଚିତ, ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରର ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଏଵମେତେ ମହାତ୍ମାନୋ ମହା ଯୋଗା ମହୌଜସଃ। ସଦା ଵୈ ପିତରଃ ପୂଜ୍ଯା ଦ୍ରଷ୍ଟାରୋ ଦେଶକାଲଯୋଃ ।। ୨୧.

ଏଭଳି ମହାତ୍ମା, ମହାଯୋଗ ଓ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିତୃମାନେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ, ସେମାନେ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି।

ପିତୃଭକ୍ତିରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍। ଧ୍ଯାନେନ ମୋକ୍ଷଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ହିତ୍ଵା କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ ।। ୨୧.

ଏହିପରି ପିତୃଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଯୋଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଧ୍ୟାନ କରି ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମ ଛାଡ଼ି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ଯଜ୍ଞହେତୋର୍ଯଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ମୋହଯିତ୍ଵା ଜଗତ୍ତଦା। ଗୁହାଯାଂ ନିହତଂ ଯୋଗଂ କଶ୍ଯପେନ ମହାତ୍ମନା ।। ୨୧.

ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରି, ଗୁପ୍ତ ଯୋଗକୁ ଗୁହାରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ।

ଅମୃତଂ ଗୁହ୍ଯମୃଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଯୋଗଂ ଯୋଗଵିଦାଂ ଵର। ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସନତ୍କୁମାରେଣ ମହତ୍ତଦ୍ଧର୍ମ୍ମଶାଶ୍ଵତମ୍ ।। ୨୧.

ଗୁପ୍ତ ଅମୃତ ଓ ଉତ୍ତମ ଯୋଗକୁ ନେଇ, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନତ୍କୁମାର ଏହି ମହା ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ କହିଥିଲେ।

ଦେଵାନାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯମୃଷୀଣାଂ ଚ ପରାଯଣମ୍। ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପିତୃଭକ୍ତୈଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୨୧.

ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ତଥା ଋଷିମାନଙ୍କର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ପିତୃଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା, ପିତୃଭକ୍ତିମାନେ ଏହାକୁ ସଦା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ତଞ୍ଚ ଯୋଗଂ ସମାସେନ ପିତୃଭକ୍ତସ୍ତୁ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ। ପ୍ରଯତ୍ନାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ତତ୍ର ସର୍ଵମେଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୧.

ଏହି ଯୋଗକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ, ପିତୃଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକ ପ୍ରୟାସରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଇପାରିବେ। ଏଠାରେ ସବୁକିଛି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯସ୍ମୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି ଯଚ୍ଚ ଦତ୍ତଂ ମହାଫଲମ୍। ଯେଷୁ ଵାପ୍ଯକ୍ଷଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତୀର୍ଥଷୁ ଚ ନଦୀଷୁ ଚ । ଯେଷୁ ଚ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ତତ୍ତେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସସଂଗ୍ରହମ୍ ।। ୨୧.

କାହାକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ, କେଉଁ ଦାନ ମହାଫଳ ଦେଇଥାଏ, କେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ନଦୀରେ, କେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ—ଏହି ସବୁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି।

ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ।। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ତୁ ଯୋଽସୂଯାଂ କୁରୁତେ ନରଃ। ସ ମଜ୍ଜେନ୍ନରକେ ଘୋରେ ନାସ୍ତିକସ୍ତମସାଵୃତଃ ।। ୨୧.

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମ ଶୁଣି ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ସେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା ନାସ୍ତିକ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାଏ।

ମହାରୋଗାଵସାଯସ୍ତୁ ସ ଯଃ ସଂଯତମାନସଃ। ଵେଦାଶ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତଚିତ୍ତଃ କୁମ୍ଭୀକା ନଧିଗଚ୍ଛତି। ଜିହ୍ଵାଚ୍ଛେଦଂ ସ୍ତେନମେତ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁସ୍ତେନ ଚୈଵ ହ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ରୋଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଥାଏ, ଓ ବେଦ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ମନକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥାଏ, ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଜିହ୍ବା କାଟେ କିମ୍ବା ଚୋରି କରେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ସୀଦନ୍ତି ତେ ସାଗରେ ଲୋଷ୍ଟଭୂତା ଯୋଗଦ୍ଵିଷଃ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତେ ଯାଵଦୁର୍ଵ୍ଵୀ । ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ଧର୍ମ୍ମ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏଷ ନିତ୍ଯଂ କାର୍ଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନେନ ପୁଂସା ।। ୨୧.

ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗକୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମାଟି ଗୋଟି ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ। ତେଣୁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଧର୍ମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଲୋକ ସଦା କରିବା ଉଚିତ।

ପରିଵାଦୋ ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଯୋଗିନାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ। ପରିଵାଦାତ୍ କୃମିର୍ଭୂତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ପରିଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୨୧.

କାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ। ନିନ୍ଦା କଲେ ଜନ୍ମେ କୀଟ ହୋଇ ସେଠି ଘୁରିଘୁରି ରହିବ।

ଯୋଗଂ ପରିଵଦେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧ୍ଯାନିନାଂ ମୋକ୍ଷକାରଣମ୍। ସ ଗଚ୍ଛେନ୍ନରକଂ ଘୋରଂ ଶ୍ରୋତା ଯଶ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ଯୋଗକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ, ଯାହା ଧ୍ୟାନୀମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷର କାରଣ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ, ଶ୍ରୋତା ମଧ୍ୟ ଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଆଵୃତଂ ତମସା ସର୍ଵଂ ନରକଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍। ଯୋଗୀଶ୍ଵରପରୀ ଵାଦାନ୍ନିଶ୍ଚଯଂ ଯାତି ମାନଵଃ ।। ୨୧.

ସମସ୍ତ ନରକ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା। ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଯୋଗେଶ୍ଵରାଣାମାକ୍ରୋଶଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ଯୋ ଯତାତ୍ମନାମ୍। ସ ହି କାଲଂ ଚିରଂ ମଜ୍ଜେତ୍ କୁମ୍ଭୀପାକେ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅପମାନ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଡୁବି ରହିଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଦ୍ଵେଷଂ ଯୋଗିଷୁ ଵର୍ଜ୍ଜଯେତ୍। ପ୍ରେତ୍ଯାନ୍ଯଂ ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଇହ ଚୈଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୧.

ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପରଲୋକରେ ଏହାର ଫଳ ଭୋଗିବେ, ଏଠି ମଧ୍ୟ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ନ ପାରଗୋ ଵିନ୍ଦତି ପାରମାତ୍ମନସ୍ତ୍ରିଲୋକମଧ୍ଯେ ଚରତି ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ। ଋଚୋ ଯଜୁଃସାମତଦଙ୍ଗପାରଗୋ ଵିକାରମେଵ ହ୍ଯନଵାପ୍ଯ ସୀଦତି ।। ୨୧.

ଯିଏ ଏହି ସଂସାରର ଅନ୍ତକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିନାହାଁତି, ସେ ପରମ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କର କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ଲୋକରେ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦିଓ ସେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ମନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟକି ରହିଯାଏ।

ଵିକାରପାରଃ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପାରଗସ୍ତ୍ରଯୀ ଗୁଣାନାଂ ତ୍ରିଗୁଣାନ୍ତପାରଗା। ତତ୍ତ୍ଵଞ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଯୋ ଗପାରଗଂ ସ ପାରଗୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯନାନ୍ତପାରଗଃ ।। ୨୧.

ଯିଏ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସୀମାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରକୃତିର ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ତିନି ଗୁଣ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସୀମାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛନ୍ତି, ଚବିଶିଟି ତତ୍ତ୍ୱର ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେଠିଏ ସେ ଏହି ସଂସାରର ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେଠିଏ ସେ ଏହି ଯାତ୍ରାର ସତ୍ୟ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

କୃତ୍ସ୍ନଂ ଯଥା ତତ୍ତ୍ଵଵିସର୍ଗମାତ୍ମନସ୍ତଥୈଵ ଭୂଯଃ ପ୍ରଲଯଂ ସଦାତ୍ମନଃ। ପ୍ରତ୍ଯାହରେଦ୍ଯୋଗବଲେନ ଯୋଗଵିତ୍ ସ ସର୍ଵପାରକ୍ରମଯାନଗୋଚରଃ ।। ୨୧.

ଯେପରି ଜଣେ ଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ର କରି ନେଇଥାଏ, ସେପରି ଯୋଗ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତକୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ର କରି ନେଉଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାର୍ଗରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆଗ୍ରହର ଅପରିଚୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।

ଵେଦସ୍ଯ ଵେଦିତା ଯୋ ଵୈ ଵେଦ୍ଯଂ ଵିନ୍ଦତି ଯୋଗଵିତ୍। ତଂ ଵୈ ଵେଦଵିଦଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତଂ ପ୍ରାହୁର୍ଵେଦପାରଗମ୍ ।। ୨୧.

ଯିଏ ଯୋଗର ଜ୍ଞାନୀ, ଯିଏ ବେଦକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯାହା ଜାଣିବା ଉଚିତ ସେଠିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେଉଠିକୁ ସତ୍ୟ ବେଦବିଦ୍ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି, ସେଉଠିକୁ ବେଦର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବୋଲି କହନ୍ତି।