ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପିତୃଭକ୍ତସ୍ତ୍ଵମାଵସ୍ଯାଂ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମର୍ଚିତାସ୍ତେନ ଭଵନ୍ତି ପିତରଃ ସଦା ।। ୧୯.

ଯିଏ ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ ନୂଆମାସିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁଥାଏ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସଦା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

ପିତୄଦେଵା ମଘା ଯସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ତାସ୍ଵକ୍ଷଯଂ ସ୍ମୃତମ୍। ପିତ୍ର୍ଯଂ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ତି ତସ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୧୯.

ପିତୃମାନେ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରର ଦେବତା ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଅବିନାଶୀ ମନାଯାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଏହି ଦିନରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ତସ୍ମାନ୍ମଘାଂ ଵୈ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ପିତରୋ ନିତ୍ଯମେଵ ହି । ପିତୄଦୈଵତଭକ୍ତା ଯେ ତେଽପି ଯାନ୍ତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ।। ୧୯.

ଏହିକାରଣରୁ, ପିତୃମାନେ ସଦା ମଘାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ।। ଯମସ୍ତୁ ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ପ୍ରୋଵାଚ ଶଶ(ଶିଵ)ବିନ୍ଦଵେ। ତାନି ମେ ଶ୍ରୃଣୁ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ନକ୍ଷତ୍ରେଷୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ।। ୨୦.

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଯମ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଶିବଙ୍କୁ (ଶଶବିନ୍ଦୁକୁ) କହିଥିଲେ, ସେଗୁଡିକୁ ମୋ ଠାରୁ ନକ୍ଷତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯଃ କୃତ୍ତିକାଯୋଗେ କରୋତି ସତତଂ ନରଃ। ଅଗ୍ନୀନାଧାଯ ସାପତ୍ଯୋ ଜାଯତେ ସ ଗତଜ୍ଵରଃ ।। ୨୦.

ଯିଏ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସଦା ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଅପତ୍ଯକାମୋ ରୋହିଣ୍ଯାଂ ସୌମ୍ଯେନୌଜସ୍ଵିତା ଭଵେତ୍ । ପ୍ରାଯଶଃ କ୍ରୂରକର୍ମ୍ମା ତୁ ଚାର୍ଦ୍ରାଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାଚରେତ୍ ।। ୨୦.

ଯିଏ ସନ୍ତାନ ଆଶା କରେ, ସେ ରୋହିଣୀରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରୂର କର୍ମ କରିଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଆର୍ଦ୍ରାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷେତ୍ରଭାଗୀ ଭଵେତ୍ ପୁତ୍ରୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ ପୁନର୍ଵ୍ଵସୌ। ଧନଧାନ୍ଯସମାକୀର୍ଣଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମାକୁଲଃ ।। ୨୦.

ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଜମି, ଝିଅ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଏ।

ତୁଷ୍ଟିକାମଃ ପୁନସ୍ତିଷ୍ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵୀତ ମାନଵଃ। ଆଶ୍ଲେଷାସୁ ପିତୄନାର୍ଚ୍ଯ ଵୀରାନ୍ ପୁତ୍ରାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୨୦.

ସନ୍ତୋଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଆଶ୍ଳେଷାରେ ପିତୃମାନେ ପୂଜିଲେ ସେ ବୀର ପୁଅ ପାଏ।

ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭଵତି ଜ୍ଞାତୀନାଂ ମଘାସୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାଚରନ୍। ଫଲ୍ଗୁନୀଷୁ ପିତୄନାର୍ଚ୍ଯ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଲଭତେ ନରଃ ।। ୨୦.

ମଘାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକ ନିଜ ପରିବାରରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଏ; ଫାଲ୍ଗୁନୀରେ ପିତୃମାନେ ପୂଜିଲେ ଭାଗ୍ୟ ଲଭିଥାଏ।

ପ୍ରଧାନଶୀଲଃ ସାପତ୍ଯ ଉତ୍ତରାସୁ କରୋତି ଯଃ। ସ ସତ୍ସୁ ମୁଖ୍ଯୋ ଭଵତି ହସ୍ତେ ଯସ୍ତର୍ପଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୨୦.

ଉତ୍ତରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଓ ପୁଅ ସହିତ ଯିଏ କରେ, ସେ ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ହୁଏ; ହସ୍ତାରେ ପିତୃତୃପ୍ତି କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହୁଏ।

ଚିତ୍ରାଯାଂ ଚୈଵ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପଶ୍ଯେଦ୍ରୂପଵତଃ ସୁତାନ୍। ସ୍ଵାତିନା ଚୈଵ ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ଵାଁଲ୍ଲାଭମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୨୦.

ଚିତ୍ରାରେ କରିଥିବା ଲୋକ ରୂପବାନ ପୁଅ ଦେଖେ; ସ୍ୱାତୀରେ କରିଥିବା ଲୋକ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଲଭେ।

ପୁତ୍ରାର୍ଥନ୍ତୁ ଵିଶାଖାସୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୀହେତ ମାନଵଃ। ଅନୁରାଧାସୁ କୁର୍ଵ୍ଵାଣୋ ନରଶ୍ଚକ୍ରଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଯେତ୍ ।। ୨୦.

ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ବିଶାଖାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଅନୁରାଧାରେ କରିଥିବା ଲୋକ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଚକ୍ର ଚାଲୁ କରେ।

ଆଧିପତ୍ଯଂ ଲଭେଚ୍ଛ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯାଂ ସତତଂ ତୁ ଯଃ। ମୂଲେନାରୋଗ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଆଷାଢାସୁ ମହଦ୍ଯଶଃ ।। ୨୦.

ଯିଏ ସଦା ଜ୍ୟେଷ୍ଠାରେ କରେ, ସେ ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟତା ପାଏ; ମୂଳରେ ସେମାନେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି; ଆଷାଢ଼ାରେ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ।

ଆଷାଢାଭିଶ୍ଚୋତ୍ତରାଭିର୍ଵୀତଶୋକୋ ଭଵେନ୍ନରଃ। ଶ୍ରଵଣାଯାଂ ସୁଲୋକେଷୁ ପ୍ରାପ୍ରୁଯାତ୍ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।। ୨୦.

ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ଓ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ମଣିଷ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ରାଜ୍ଯଭାଗ୍ଵୈ ଧନିଷ୍ଠାସୁ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଵିପୁଲଂ ଧନମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତ୍ଵଭିଜିତା କୁର୍ଵନ୍ ଵିନ୍ଦତେଽଜାଵିକଂ ଫଲମ୍ ।। ୨୦.

ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅଧିକ ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ମିଳେ; ଅଭିଜିତ୍ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅଜାବିକ ମାର୍ଗର ଫଳ ମିଳେ।

ନକ୍ଷତ୍ରେ ଵାରୁଣେ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ ଭିଷକ୍ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍। ପୂର୍ଵ୍ଵେ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦେ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ ଵିନ୍ଦତେଽଜାଵିକଂ ଫଲମ୍ ।। ୨୦.

ବାରୁଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଚିକିତ୍ସାରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ପୂର୍ବ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅଜାବିକ ମାର୍ଗର ଫଳ ମିଳେ।

ଉତ୍ତରାସ୍ଵନତିକ୍ରମ୍ଯ ଵିନ୍ଦେଦ୍ଘା ଵୈ ସହସ୍ରଶଃ। ବହୁରୂପକୃତଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିନ୍ଦେତ୍ କୁର୍ଵ୍ଵଂସ୍ତୁ ରେଵତୀମ୍। ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵାଶ୍ଵିନୀଯୁକ୍ତୋ ଭରଣ୍ଯାମାଯୁରୁତ୍ତମମ୍ ।। ୨୦.

ଉତ୍ତରା ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡିକରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ମିଳେ; ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧନ ମିଳେ; ଅଶ୍ୱିନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଘୋଡ଼ା ମିଳେ; ଭରଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆୟୁଷ୍ୟ ମିଳେ।

ଇମଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧିଂ କୁର୍ଵ୍ଵଞ୍ଛଶବିନ୍ଦୁର୍ମହୀମିମାମ୍। କୃତ୍ସ୍ନାଂ ତୁ ଲେଭେ ସ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଲବ୍ଧା ଚ ପ୍ରଶଶଂସ ତମ୍ ।। ୨୦.

ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି କରି ଶଶବିନ୍ଦୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ପାଇଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଧନ ଲାଗି ଏହି ବିଧିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ।

ଇତି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରଵିଶେଷେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଫଲଵର୍ଣନଂ ନାମ ଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁଙ୍କ କଥାରେ ନକ୍ଷତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ବିବର୍ଣ୍ନନ ନାମକ ବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

ଶଂଯୁରୁଵାଚ।। କିଞ୍ଚିଦ୍ଦତ୍ତଂ ପିତୄଣାଂ ତୁ ଧିନୋତି ଵଦତାଂ ଵର । କିଂ ହି ସ୍ଵିଚ୍ଚିରରାତ୍ରାଯ କିଞ୍ଚାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ ।। ୨୧.

ଶଂୟୁ କହିଲେ: ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅଳ୍ପ କିଛି ଦାନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ହୁଏ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କଣ ଦୀର୍ଘକାଳ ଓ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ?

ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ। ହଵୀଂଷି ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ତୁ ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଦୋ ଵିଦୁଃ। ତାନି ମେ ଶ୍ରୃଣୁ ସର୍ଵାଣି ଫଲଂ ଚୈଷାଂ ଯଥାବଲମ୍ ।। ୨୧.

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦାନଗୁଡିକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଉଚିତ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ମୋରୁ ଶୁଣ।

ତିଲୈର୍ଵ୍ରୀହିଯଵୈର୍ମାଷୈରଦ୍ଭିର୍ମୂଲଫଲେନ ଚ। ଦତ୍ତେନ ମାସଂ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ତୁ ପିତାମହାଃ ।। ୨୧.

ତିଳ, ଚାଉଳ, ଯବ, ବୁଟ, ପାଣି, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତାମହମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ମତ୍ସ୍ଯୈଃ ପ୍ରୀଣନ୍ତି ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ତ୍ରୀନ୍ମାସାନ୍ହାରିଣେନ ତୁ। ଶାଶନ୍ତୁ ଚତୁରୋ ମାସାନ୍ ପଞ୍ଚ ପ୍ରୀଣାତି ଶାକୁନମ୍ ।। ୨୧ .

ମାଛ ଦେଇ ଦୁଇ ମାସ, ହରିଣ ମାଂସ ଦେଇ ତିନି ମାସ, ଶଶକ ଦେଇ ଚାରି ମାସ, ପକ୍ଷୀ ଦେଇ ପାଞ୍ଚ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଵାରାହେଣ ତୁ ଷଣ୍ମାସାଞ୍ଛାଗଲଂ ସାପ୍ତମାସିକମ୍। ଅଷ୍ଟମାସିକମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଯଚ୍ଚ ପାର୍ଷତକଂ ଭଵେତ୍ ।। ୨୧.

ବନ ଶୁଅର ଦେଇ ଛଅ ମାସ, ଛାଗ ଦେଇ ସାତ ମାସ, ଓ ପର୍ଦା ଦେଇ ଅଠ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ରୌରଵେଣ ତୁ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ନଵମାସାନ୍ ପିତାମହାଃ। ଗଵଯସ୍ଯ ତୁ ମାଂସେନ ତୃପ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦଶମାସିକୀ ।। ୨୧.

ରୁରୁ ହରିଣ ମାଂସ ଦେଇ ପିତାମହମାନେ ନଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ବନ ଗାଈ ମାଂସ ଦେଇ ଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ମିଳେ।

କୂର୍ମସ୍ଯ ଚୈଵ ମାଂସେନ ମାସାନେକାଦଶୈଵ ତୁ । ଶ୍ରାଦ୍ଧମେଵ ଵିଜାନୀଯାଦ୍ଗଵ୍ଯଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଭଵେତ୍ ।। ୨୧.

କଛୁଆ ମାଂସ ଦେଇ ଏଗାର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଗାଈ ମାଂସ ଦେଲେ ପୂରା ବର୍ଷ ତଳେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।

ତଥା ଗଵ୍ଯସମାଯୁକ୍ତଂ ପାଯସଂ ମଧୁସର୍ପିଷା। ଵଧ୍ରୀଣସସ୍ଯ ମାଂସେନ ତୃପ୍ତିର୍ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକୀ ।। ୨୧.

ଗାଈ ଦୁଧ, ମଧ ଓ ଘିଅ ସହିତ ଚାଉଳ ରାନ୍ଧି ଦେଲେ, କିମ୍ବା ବଧ୍ରୀଣସ ମାଂସ ଦେଲେ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଆନନ୍ତ୍ଯାଯ ଭଵେଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ଖାଡ୍ଗମାଂସୈଃ ପିତୃକ୍ଷଯେ। କୃଷ୍ଣଚ୍ଛାଗସ୍ତଥା ଗୋଧା ଆନନ୍ତ୍ଯାଯୈଵ କଲ୍ପତେ ।। ୨୧.

ପିତୃମାନେ ଅନନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ, ଖାଡ଼ଗ ମାଂସ, କଳା ଛାଗ ଓ ଗୋଧା ମାଂସ ଦେଲେ ସେଠାରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଫଳ ମିଳେ।

ଅତ୍ର ଗାଥାଃ ପିତୃଗୀତାଃ କୀର୍ତ୍ତଯନ୍ତି ପୁରାଵିଦଃ। ତାସ୍ତେଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଵତ୍ସନ୍ନିବୋଧତ ।। ୨୧.

ଏହି ବିଷୟରେ ପୁରାତନ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ପିତୃମାନେ ଗାଇଥିବା ଗୀତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି; ସେଗୁଡିକୁ ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିବି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।