ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଦଦ୍ଯାତ୍ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯୋଗିଭ୍ଯୋ ଯସ୍ତୂଜ୍ଜ୍ଵଲନମମ୍ଭସି। ଅଥ ନିଷ୍କସହସ୍ରାଣାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ ।। ୧୮.

ଯିଏ ପିତୃମାନେ ଓ ଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ ପାଣିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦାନ କରେ, ସେ ହଜାର ନିଷ୍କ ମୂଲ୍ୟର ଫଳ ପାଏ।

ଜୀଵିତସ୍ଯ ପ୍ରଦାନାଦ୍ଧି ନାନ୍ଯଦ୍ଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦେଯଂ ପ୍ରାଣାଭିରକ୍ଷଣମ୍ ।। ୧୮.

ଜୀବନ ଦାନରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଦାନ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରିବା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅହିଂସା ସର୍ଵ୍ଵଦେଵେଭ୍ଯଃ ପଵିତ୍ରା ସର୍ଵ୍ଵଦାଯିନୀ। ଦାନଂ ହି ଜୀଵିତସ୍ଯାହୁଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପରମଂ ବୁଧାଃ ।। ୧୮.

ଅହିଂସା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଓ ସବୁକିଛି ଦେଇଥିବା; ଜୀବନ ଦାନକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଲକ୍ଷଣାନି ସୁଵର୍ଣାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପାତ୍ରାଣି ଦାପଯେତ୍। ରସାସ୍ତମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଗଵାଂ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସୁନାର ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; ସେଉଁଠି ରସ ଓ ଗାଈର ପୁଷ୍ଟି ମିଳେ।

ପାତ୍ରଂ ଵୈ ତୈଜସଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମନୋଜ୍ଞଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଭୋଜନେ। ପାତ୍ରଂ ଭଵତି କାମାନାଂ ରୂପସ୍ଯ ଚ ଧନସ୍ଯ ଚ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନରେ ମନୋହର ସୁନାର ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ପାତ୍ର ଇଚ୍ଛା, ରୂପ ଓ ଧନର ସ୍ରୋତ ହୁଏ।

ରାଜତଂ କାଞ୍ଚନଂ ଵାପି ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ତୁ କର୍ମ୍ମଣି। ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଲଭତେ ଦାତା ପ୍ରକାମଂ ଧର୍ମ୍ମମେଵ ଚ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରୌପ୍ୟ କିମ୍ବା ସୁନାର ପାତ୍ର ଦେଇପାରିବେ; ଦେଇଲେ ଦାତା ବହୁତ ଧର୍ମ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଫଳ ପାଏ।

ଧେନୁଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ଵୃଷ୍ଟି କୁମ୍ଭୋପଦୋହନାମ୍। ଗାଵସ୍ତମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଗଵାଂ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୮.

ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଓ ଘଡ଼ା ଭରିପାରୁଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଗାଈର ପୁଷ୍ଟି ପାଏ।

ଶିଶିରେଷୁ ତଥା ତ୍ଵଗ୍ନିଂ ବହୁକାଷ୍ଠଂ ତଥୈଵ ଚ। ଇନ୍ଧନାନି ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ଶିଶି ରାଗମେ ।। ୧୮.

ଶୀତକାଳରେ ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବହୁତ କାଠ ଓ ଇନ୍ଧନ ଦେଇ ତାପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

ନିତ୍ଯଂ ଜଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଶ୍ଚଦୀପ୍ଯତେ। ସୁରଭୀଣି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ଗନ୍ଧଵନ୍ତି ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୮.

ସେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୁଏ, ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧ ଥିବା ମାଳା ମିଳେ।

ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ପାତ୍ରାଣି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଦାପଯେତ୍। ଗନ୍ଧଵାହା ମହାନଦ୍ଯଃ ସୁଖାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଦେବା ଉଚିତ; ତାହାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ, ବଡ଼ ନଦୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସୁଖ ସାଥି ହୁଏ।

ଦାତାରମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯୁଵତ୍ଯଶ୍ଚ ମନୋରମାଃ। ଶଯନାସନାନି ରମ୍ଯାଣି ଭୂମଯୋ ଵାହନାନି ଚ ।। ୧୮.

ଦାତାଙ୍କୁ ମନୋହର ଯୁବତୀମାନେ, ରମ୍ୟ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଜମି ଓ ଯାନ ସାଥି ହୁଏ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧେଽପ୍ଯେତାନି ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେନିଵେଦ୍ଯଂ ଚ ଦର୍ଶଶ୍ରାଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ ।। ୧୮.

ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରିଥାଏ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ, ବିଶେଷକରି ପିତୃ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିପ୍ରାଣାଂ ଗୁଣଯୁକ୍ତାନାଂ ସ୍ମୃତିଂ ମେଧାଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି। ସର୍ପିଷ୍ପୂର୍ଣାନି ପାତ୍ରାଣି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଦାପଯେତ୍ ।। ୧୮.

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଗଉଣ୍ଡ ଭରା ପାତ୍ର ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଣବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦାନ କରାଯାଏ, ଦାତା ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।

କୁମ୍ଭଦୋହନଧେନୂନାଂ ବହ୍ଵୀନାଂ ଚ ଫଲଂ ଲଭେତ୍। ଅସ୍ମିସ୍ତୁ ମୋଦତେ ଲୋକେ ସ୍ଯନ୍ଦନୈଶ୍ଚ ସୁଵାହନୈଃ ।। ୧୮.

ଏହିପରି ଅନେକ କୁମ୍ଭ, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଦାତା ଏହି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଓ ଉତ୍ତମ ଯାନ ଉପଭୋଗ କରେ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯଥେପ୍ସିତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଡରୀକସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍। ରମ୍ଯମାଵସଥଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜସୂଯଫଲଂ ଲଭେତ୍ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଯେଉଁ ଦାନ କରାଯାଏ, ତାହାରେ ପଦ୍ମ ଫଳ ମିଳେ। ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘର ଦାନ କଲେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

ଵନଂ ପୁଷ୍ପଫଲୋପେତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୌରଭମଶ୍ନୁତେ। କୂପାରାମତଡାଗାନି କ୍ଷେତ୍ରଘୋଷଗୃହାଣି ଚ ।। ୧୮.

ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଦାନ କଲେ, ଦାତା ସୁଗନ୍ଧ ଉପଭୋଗ କରେ। ଏହିପରି କୂଆଁ, ବଗିଚା, ପୋଖରୀ, ଜମି, ଗାଁ ଓ ଘର ଦାନ କଲେ—

ଦତ୍ତ୍ଵୈତାନ୍ ମୋଦତେ ସ୍ଵର୍ଗେ ନିତ୍ଯମାଚନ୍ଦ୍ରତାରକମ୍। ଆସ୍ତୀର୍ଣଶଯନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍ ।। ୧୮.

ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଶୟନ ଦାନ କଲେ—

ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚାନନ୍ତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ। ରାଜଭିଃ ପୂଜ୍ଯତେ ଚାପି ଧନଧାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ।। ୧୮.

ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଅନନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପଭୋଗ କରେ। ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଊର୍ଣାକୌଶେଯଵସ୍ତ୍ରାଣି ତଥା ପ୍ରଵରକମ୍ବଲୌ। ଅଜିନଂ କାଞ୍ଚନଂ ପଟ୍ଟଂ ପ୍ରଵେଣୀ ମୃଗଲୋମକମ୍ ।। ୧୮.

ଉନ, ପଟ, ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର, ଉତ୍ତମ କମ୍ବଳ, ମୃଗଚର୍ମ, ସୁନା, ପଟ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର, ଚୁଆଁ ଓ ମୃଗ ଚର୍ମ—

ଦାନାନ୍ଯତାନି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି। ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନସ୍ତୁ ଵାଜପେଯଶତଂ ଫଲମ୍ ।। ୧୮.

ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଧିମୁତାବକ ଭୋଜନ କରାଇ ଦେଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶତ ଟିଏ ବୃହତ୍ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

ବହ୍ଵଯୋ ନାର୍ଯ୍ଯଃ ସୁରୂପାସ୍ତୁ ପୁତ୍ରା ଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚ କିଙ୍କରାଃ। ଵଶେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭୂତାନି ଅସ୍ମିଁଲ୍ଲୋକେ ତ୍ଵନାମଯମ୍ ।। ୧୮.

ଏହିପରି ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଜନନୀମାନେ, ପୁଅ, ଦାସ-ଦାସୀ ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ରୋଗ ରହିତ ହୁଏ।

କୌଶେଯଂ କ୍ଷୌମକାର୍ପାସଂ ଦୁକୂଲସହିତଂ ତଥା। ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷ୍ଵେତାନି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ କାମାନାପ୍ନୋତି ପୁଷ୍କଲାନ୍ ।। ୧୮.

ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ରେଶମ, କତା, କପାସ ଓ ଉତ୍ତମ ପାଡ଼ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ଅନେକ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ।

ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଵିନୁଦତ୍ଯାଶୁ ତମଃ ସୂର୍ଯ୍ଯୋଦଯେ ଯଥା। ଭ୍ରାଜତେ ସ ଵିମାନାଗ୍ରେ ନକ୍ଷତ୍ରେଷ୍ଵିଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ।। ୧୮.

ସେ ତ୍ୱରିତ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଦୂର କରେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଅନ୍ଧାର ହଟିଯାଏ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ମହଲରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

ଵାସୋ ହି ସର୍ଵଦୈଵତ୍ଯଂ ସର୍ଵଦେଵୈସ୍ତ୍ଵଭିଷ୍ଟୁତମ୍। ଵସ୍ତ୍ରାଭାଵେ କ୍ରିଯା ନାସ୍ତି ଯଜ୍ଞା ଵେଦାସ୍ତପାଂସି ଚ ।। ୧୮.

ବସ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହାକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ବସ୍ତ୍ର ଛଡ଼ା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ବେଦ ଓ ତପସ୍ୟା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ତସ୍ମାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦେଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଵିଶେଷତଃ। ତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯଵାପ୍ନାପ୍ନୋତି ଯଜ୍ଞଵେଦତପାଂସି ଚ ।। ୧୮.

ସେଥିପାଇଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବସ୍ତ୍ର ବିଶେଷ ଭାବେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ବେଦ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳେ।

ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଯତସ୍ତତ୍ପରାଯଣଃ । ସର୍ଵାନ୍ କାମାନଵାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୮.

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରୟାସ ସହିତ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମଶ୍ନୁତେ। ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ ଧାନାଃ କରମ୍ଭାଂଶ୍ଚ ପିଷ୍ଟକାନ୍ ଘୃତଶର୍କରାଃ ।। ୧୮.

ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ। ଭାତ, ଧାନ, ମୁଢ଼ି, ଚିନି ଓ ଘଉଁ ମିଶା ଲଡ଼ୁ ଦାନ କଲେ—

କୃଶରାନ୍ମଧୁ କର୍କଞ୍ଚ ପଯଃ ପାଯସମେଵ ଚ। ସ୍ନିଗ୍ଧାଂଶ୍ଚ ପୂପାନ୍ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦଗ୍ନିଷ୍ଟୋମସ୍ଯ ଯତ୍ ଫଲମ୍ ।। ୧୮.

ଖିଚୁଡ଼ି, ମଧୁ, ଅଖୁ ଚିନି, ଦୁଧ ଓ ପାୟସ ଦାନ କଲେ, ଏବଂ ମଞ୍ଜୁ ଲଡ଼ୁ ଦାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

ଦଧି ଗଵ୍ଯମସଂସୃଷ୍ଟଂ ଭକ୍ଷ୍ଯା ନାନାଵିଧାସ୍ତଥା। ତଦନ୍ନଂ ଶୋଚତି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵର୍ଷାସୁ ଚ ମଘାସୁ ଚ ।। ୧୮.

ଦହି, ଶୁଦ୍ଧ ଗାଈର ଦୁଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେ, ଏହି ଭୋଜନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ, ବର୍ଷା ଋତୁ ଓ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ।