ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯେ ତୁ ଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତା ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନିନୋ ଧ୍ଯାନିନସ୍ତଥା। ଦେଵଭକ୍ତା ମହାତ୍ମାନଃ ପୁନୀଯୁର୍ଦର୍ଶନାଦପି ।। ୧୭.

ଯେମାନେ ସଦା ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧ୍ୟାନରତ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ଓ ମହାତ୍ମା, ସେମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।

ସର୍ଵ୍ଵଂ ଯୋଗେଶ୍ଵରୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵୈ ନିରନ୍ତରମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତେ ସର୍ଵେ ଯତ୍କିଞ୍ଚିଜ୍ଜଗତୀଗତମ୍ ।। ୧୭.

ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ଏହି ତିନି ଲୋକକୁ ସଦା ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେସବୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵଶୀକୃତ୍ଯ ସର୍ଵ୍ଵସ୍ଯାପି ଚ ଯତ୍ପରମ୍। ସଦସଚ୍ଚେତି ଯୈର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ସଦସଚ୍ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୧୭.

ଯେମାନେ ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଥିବା ପରମତ୍ତ୍ୱକୁ ଅଧିନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ ଓ ଅସତ୍—ଦୁହିଁକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

ସର୍ଵ୍ଵଜ୍ଞାନାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ମୋକ୍ଷାଦୀନି ମହାତ୍ମନାମ୍। ତସ୍ମାତ୍ତେଷୁ ସଦାସକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୧୭.

ମହାତ୍ମାମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରେ।

ଋଚୋ ହି ଯୋ ଵେଦ ସ ଵେଦ ଵେଦାନ୍ ଯଜୂଂଷି ଯୋ ଵେଦ ସ ଵେଦ ଯଜ୍ଞମ୍। ସାମାନି ଯୋ ଵେଦ ସ ଵେଦ ବ୍ରହ୍ମ ଯୋ ମାନସଂ ଵେଦ ସ ଵେଦ ସର୍ଵ୍ଵମ୍ ।। ୧୭.

ଯିଏ ଋଗ୍ବେଦ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜାଣେ। ଯିଏ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜାଣେ, ସେ ଯଜ୍ଞ ଜାଣେ। ଯିଏ ସାମବେଦ ଜାଣେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣେ। ଯିଏ ମନକୁ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣେ।

ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ।। ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦାନାନି ଚ ଫଲାନି ଚ। ତାରଣଂ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତାନାଂ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗଂ ସୁଖାଵହମ୍ ।। ୧୮.

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ଦାନ ଓ ତାହାର ଫଳ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ଲୋକେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମାତ୍ମନ୍ ଶ୍ଚାପି ଯତ୍ ପ୍ରିଯମ୍। ସର୍ଵ୍ଵଂ ପିତୄଣାଂ ଦାତଵ୍ଯଂ ତେଷାମେଵାକ୍ଷଯାର୍ଥିନା ।। ୧୮.

ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁଠି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଓ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ, ଏବଂ ଯାହା ନିଜ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ସେସବୁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି।

ଜାମ୍ବୂନଦମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯ୍ଯସନ୍ନିଭମ୍। ଦିଵ୍ଯାପ୍ସରୋଭିଃ ସଙ୍କୀର୍ଣମନ୍ନଦୋ ଲଭତେ ଫଲମ୍ ।। ୧୮.

ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ସୁର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ ଓ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ସହିତ ଫଳ ପାଏ।

ଆଚ୍ଛାଦନନ୍ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦାହତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ୍ମଣି। ଆଯୁଃ ପ୍ରକାମମୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଂ ରୂପଞ୍ଚ ଲଭତେ ସୁତମ୍ ।। ୧୮.

ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ବହୁତ ଧନ, ରୂପ ଓ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରେ।

ଉପଵୀତନ୍ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧକାଲେଷୁ ଧର୍ମଵିତ୍ । ପାନଞ୍ଚ ସର୍ଵଵିପ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଦାନସ୍ଯ ଯତ୍ ଫଲମ୍ ।। ୧୮.

ଯିଏ ଧର୍ମ ଜାଣି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ ଉପବୀତ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାନୀୟ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଦାନର ଫଳ ପାଏ।

କୃତଂ ଵିପ୍ରେଷୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଛ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ କମଣ୍ଡଲୁମ୍। ମଧୁକ୍ଷୀରସ୍ରଵା ଧେନୁର୍ଦାତାରମୁପତିଷ୍ଠତି ।। ୧୮.

ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧାତୁର କମଣ୍ଡଳୁ ଦାନ କରେ, ସେ ମଧୁ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ପାଏ।

ଚକ୍ରାଵିଦ୍ଧଂ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ କମଣ୍ଡଲୁମ୍। ଧେନୁଂ ସ ଲଭତେ ଦିଵ୍ଯାଂ ପଯୋଦାଂ କାମ୍ଯଦୋହିନୀମ୍ ।। ୧୮.

ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ ଚକ୍ର ଲାଗିଥିବା କମଣ୍ଡଳୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଓ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗାଈ ପାଏ।

ପୂର୍ଣସଯ୍ଯାଂ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୁଷ୍ପମାଲାଵିଭୂଷିତାମ୍। ପ୍ରାସାଦୋ ହ୍ଯୁତ୍ତମୋ ଭୂତ୍ଵା ଗଚ୍ଛନ୍ତମନୁଗଚ୍ଛତି ।। ୧୮.

ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ ଫୁଲମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଲାଗିଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଯିବାବେଳେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦ ସହଯାତୀ ହୁଏ।

ଭଵନଂ ରତ୍ନସମ୍ପୂର୍ଣଂ ସଶଯ୍ଯାସନଭୋଜନମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯତିଭ୍ଯସ୍ତୁ ନାକପୃଷ୍ଠେ ସ ମୋଦତେ ।। ୧୮.

ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯତିମାନେଙ୍କୁ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଘର, ଶୋଇବା ପାଇଁ ଶଯ୍ୟା, ବସିବା ପାଇଁ ଆସନ ଓ ଖାଇବା ପାଇଁ ଭୋଜନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ।

ମୁକ୍ତା ଵୈଢୂର୍ଯ୍ଯଵାସାଂସି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଵାହନାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ଅଯୁତାନ୍ଯର୍ବ୍ବୁଦାନି ଚ ।। ୧୮.

ମୁକ୍ତା, ବୈଡୂର୍ୟ ଚିରା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଓ ଦେବମାନ୍ୟ ଯାନ, ଦଶ ହଜାର ଓ କୋଟି-କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ, ସେ ପାଇଥାଏ।

ସୁମହଜ୍ଜ୍ଵଲନପ୍ରଖ୍ଯଂ ରତ୍ନକାମସମନ୍ଵିତମ୍ । ସୂର୍ଯ୍ଯଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନଂ ଲଭତେଽକ୍ଷଯମ୍ ।। ୧୮.

ସେ ଏକ ବଡ଼, ଦୀପ୍ତିମାନ, ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଅଲୋକିତ ଦେବମାନ୍ୟ ଅମର ମହଳ ପାଇଥାଏ।

ଅପ୍ସରୋଭିଃ ପରିଵୃତଂ କାମଗଂ ତୁ ମନୋଜଵମ୍। ଵସତେ ସ ଵିମାନାଗ୍ରେ ସ୍ତୂଯମାନଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୧୮.

ଅପ୍ସରାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ମନର ଭଳି ତ୍ୱରିତ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ମହଳର ମୁହାଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଥାଏ ଓ ସବୁଦିକୁ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ।

ଦିଵ୍ଯୈର୍ଗନ୍ଧୈଃ ପ୍ରସିଞ୍ଚନ୍ତି ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଭିରେଵ ଚ। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସସ୍ତତ୍ର ଗାଯନ୍ତେ ଵାଦଯନ୍ତି ଚ ।। ୧୮.

ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେବମାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ଝରାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଗୀତ ଗାଇ ଓ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି।

କନ୍ଯା ଯୁଵତଯୋ ମୁଖ୍ଯାଃ ସହିତାଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣୈଃ। ସୁସ୍ଵରୈସ୍ତଂ ଵିବୁଧ୍ଯନ୍ତେ ସତତଂ ହି ମନୋରମୈଃ ।। ୧୮.

ମୁଖ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ଓ ଯୁବତୀମାନେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ, ସେଠି ସବୁବେଳେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ମନୋହର ଭାବରେ ସେଉଁଠିକୁ ଜାଗେଇ ଦିଅନ୍ତି।

ଅଶ୍ଵଦାନସହସ୍ରେଣ ରଥଦାନଶତେନ ଚ। ଦନ୍ତିନାଂ ଚ ସହସ୍ରେଣ ଯୋଗିନ୍ଯା ଵସତେ ନରଃ ।। ୧୮.

ଏକ ଲୋକ ହଜାରଟି ଘୋଡ଼ା ଦାନ, ଶତ ରଥ ଦାନ ଓ ହଜାର ହାତୀ ଦାନ କରି, ଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ବସିଥାଏ।

ଦଦ୍ଯାତ୍ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯୋଗିଭ୍ଯୋ ଯସ୍ତୂଜ୍ଜ୍ଵଲନମମ୍ଭସି। ଅଥ ନିଷ୍କସହସ୍ରାଣାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ ।। ୧୮.

ଯିଏ ପିତୃମାନେ ଓ ଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ ପାଣିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦାନ କରେ, ସେ ହଜାର ନିଷ୍କ ମୂଲ୍ୟର ଫଳ ପାଏ।

ଜୀଵିତସ୍ଯ ପ୍ରଦାନାଦ୍ଧି ନାନ୍ଯଦ୍ଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦେଯଂ ପ୍ରାଣାଭିରକ୍ଷଣମ୍ ।। ୧୮.

ଜୀବନ ଦାନରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଦାନ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରିବା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅହିଂସା ସର୍ଵ୍ଵଦେଵେଭ୍ଯଃ ପଵିତ୍ରା ସର୍ଵ୍ଵଦାଯିନୀ। ଦାନଂ ହି ଜୀଵିତସ୍ଯାହୁଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପରମଂ ବୁଧାଃ ।। ୧୮.

ଅହିଂସା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଓ ସବୁକିଛି ଦେଇଥିବା; ଜୀବନ ଦାନକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଲକ୍ଷଣାନି ସୁଵର୍ଣାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପାତ୍ରାଣି ଦାପଯେତ୍। ରସାସ୍ତମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଗଵାଂ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସୁନାର ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; ସେଉଁଠି ରସ ଓ ଗାଈର ପୁଷ୍ଟି ମିଳେ।

ପାତ୍ରଂ ଵୈ ତୈଜସଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମନୋଜ୍ଞଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଭୋଜନେ। ପାତ୍ରଂ ଭଵତି କାମାନାଂ ରୂପସ୍ଯ ଚ ଧନସ୍ଯ ଚ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନରେ ମନୋହର ସୁନାର ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ପାତ୍ର ଇଚ୍ଛା, ରୂପ ଓ ଧନର ସ୍ରୋତ ହୁଏ।

ରାଜତଂ କାଞ୍ଚନଂ ଵାପି ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ତୁ କର୍ମ୍ମଣି। ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଲଭତେ ଦାତା ପ୍ରକାମଂ ଧର୍ମ୍ମମେଵ ଚ ।। ୧୮.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରୌପ୍ୟ କିମ୍ବା ସୁନାର ପାତ୍ର ଦେଇପାରିବେ; ଦେଇଲେ ଦାତା ବହୁତ ଧର୍ମ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଫଳ ପାଏ।

ଧେନୁଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ଵୃଷ୍ଟି କୁମ୍ଭୋପଦୋହନାମ୍। ଗାଵସ୍ତମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଗଵାଂ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୮.

ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଓ ଘଡ଼ା ଭରିପାରୁଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଗାଈର ପୁଷ୍ଟି ପାଏ।

ଶିଶିରେଷୁ ତଥା ତ୍ଵଗ୍ନିଂ ବହୁକାଷ୍ଠଂ ତଥୈଵ ଚ। ଇନ୍ଧନାନି ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ଶିଶି ରାଗମେ ।। ୧୮.

ଶୀତକାଳରେ ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବହୁତ କାଠ ଓ ଇନ୍ଧନ ଦେଇ ତାପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

ନିତ୍ଯଂ ଜଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଶ୍ଚଦୀପ୍ଯତେ। ସୁରଭୀଣି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ଗନ୍ଧଵନ୍ତି ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୮.

ସେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୁଏ, ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧ ଥିବା ମାଳା ମିଳେ।