ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯା ଵୃଷଲାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ। ପୁରା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ନିର୍ଜିତୈରସୁରୈସ୍ତଦା ।। ୧୬.

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ବୃଷଳମାନେ—ପୁରାଣ କାଳରେ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ତାହାପରେ ଅସୁରମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ।

ପାଷଣ୍ଡଵୈକୃତସ୍ଥାନେ ନୈଷା ସୃଷ୍ଟିଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା। ଦ୍ଵିଶ୍ରାଦ୍ଧକଶ୍ଚ ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥାଃ ଶାକ୍ଯା ପୁଷ୍ଟିକଲଂଶକାଃ ।। ୧୬.

ଯେଉଁଠାରେ ପାଷଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ସେଠି ସ୍ୱୟଂଭୁ ଏହି ସୃଷ୍ଟି କରିନାହାନ୍ତି; ଦ୍ୱିଶ୍ରାଦ୍ଧକ, ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥ, ଶାକ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ଟିକଳଂଶକମାନେ—

ଯେ ଧର୍ମ୍ମଂ ନାନୁଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ତେ ଵୈ ନଗ୍ନାଦଯୋ ଜନାଃ। ଵୃଥାଜଟୀ ଵୃଥାମୁଦ୍ରୀ ଵୃଥାନଗ୍ନଶ୍ଚ ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ ।। ୧୬.

ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନଗ୍ନ ସନ୍ୟାସୀ ଓ ଏହାପରି ଲୋକ; ଅନାବଶ୍ୟକ ଜଟାଧାରୀ, ଅନାବଶ୍ୟକ ମୁଦ୍ରାଧାରୀ, ଅନାବଶ୍ୟକ ନଗ୍ନ ଦ୍ୱିଜ—

ଵୃଥାଵ୍ରତୀ ଵୃଥା ଜାପୀ ତେ ଵୈ ନଗ୍ନାଦଯୋ ଜନାଃ। କୁଲନ୍ଧମା ନିଷାଦାଶ୍ଚ ତଥା ପୁଷ୍ଟିଵିନାଶକାଃ ।। ୧୬.

ଅନାବଶ୍ୟକ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅନାବଶ୍ୟକ ଜପ କରୁଥିବା—ଏମାନେ ନଗ୍ନ ସନ୍ୟାସୀ ଓ ଏହାପରି ଲୋକ; କୁଲନ୍ଧମା, ନିଷାଦ ଓ ପୁଷ୍ଟିକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ।

କୃତକର୍ମ୍ମାକ୍ଷିତାସ୍ତ୍ଵେତେ କୁପଥାଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ଏଭିର୍ନିର୍ଵୃତ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମାନଵାଃ ।। ୧୬.

ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଓ ଜୁଆ ଖେଳୁଥିବା ଏମାନେ ଭ୍ରଷ୍ଟ ପଥରେ ଅଛନ୍ତି; ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନଶ୍ଚ କୃତଘ୍ନଶ୍ଚ ନାସ୍ତିକା ଗୁରୁତଲ୍ପଗାଃ। ଦସ୍ଯଵଶ୍ଚ ନୃଶଂସାଶ୍ଚ ଦର୍ଶନେନୈଵ ଵର୍ଜିତାଃ ।। ୧୬.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, କୃତଘ୍ନ, ନାସ୍ତିକ, ଗୁରୁର ଶୟନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଚୋର ଓ ନିର୍ଦୟ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପାପ କର୍ମ୍ମାଣଃ ସର୍ଵ୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍। ଦେଵଦେଵର୍ଷିନିନ୍ଦାଯାଂ ରତାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ ।। ୧୬.

ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍; ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରି ମଜା ପାଉଛନ୍ତି।

ଅସୁରାନ୍ ଯାତୁଧାନାଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟମେଭିର୍ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯୁତ। ବ୍ରାହ୍ମଂ କୃତଯୁଗଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତ୍ରେତା ତୁ କ୍ଷତ୍ରିଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୧୬.

ଏମାନେ ଦେଖିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅସୁର ଓ ଯାତୁଧାନମାନେଙ୍କୁ ଯାଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୁଗକୁ କୃତ ଯୁଗ କୁହାଯାଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଗକୁ ତ୍ରେତା କୁହାଯାଏ।

ଵୈଶ୍ଯଂ ଦ୍ଵାପରମିତ୍ଯାହୁଃ ଶୂଦ୍ରଂ କଲିଯୁଗଂ ସ୍ମୃତମ୍ ପିତର ଊଚୁଃ ୧୬.

ବୈଶ୍ୟ ଯୁଗକୁ ଦ୍ୱାପର କୁହାଯାଏ, ଶୂଦ୍ର ଯୁଗକୁ କଳି ଯୁଗ କୁହାଯାଏ, ଏହିପରି ପିତୃପୁରୁଷମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ଯୁଦ୍ଧାନି ଦ୍ଵାପରେ ନିତ୍ଯଂ ପାଷଣ୍ଡାଶ୍ଚ କଲୌ ଯୁଗେ। ଅପମାନାପଵିତ୍ରଶ୍ଚ କୁକ୍କୁଟୋ ଗ୍ରାମସୂକରଃ ।। ୧୬.

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ସବୁବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, କଳି ଯୁଗରେ ଅନ୍ୟମତୀ ଲୋକ ଅଧିକ ହୁଏ; ଗ୍ରାମର କୁକୁଡ଼ି ଓ ଗ୍ରାମର ଶୁଅ ଅପବିତ୍ର ଓ ଅପମାନଜନକ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଶ୍ଵା ଚୈଵ ଦର୍ଶନାଦେଵ ହନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନ ସଂଶଯଃ। ଶାଵସୂତକସଂସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଦୀର୍ଘରୋଗିଭିରେଵ ଚ ।। ୧୬.

କୁକୁରକୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କୁକୁର, ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ଜନନୀ, ଓ ଦୀର୍ଘ ରୋଗୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ମଲିନୈଃ ପତିତୈଶ୍ଚୈଵ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ କଥଞ୍ଚନ। ଅନ୍ନଂ ପଶ୍ଯେଯୁରେତେ ଵୈ ନୈତତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଧଵ୍ଯକଵ୍ଯଯୋଃ ।। ୧୬.

ଅପବିତ୍ର ଓ ପତିତ ଲୋକଙ୍କୁ କେବେଉ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏମାନେ ଦେଖିଲେ ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ରହିନାହିଁ।

ତତ୍ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରଧାନାର୍ଥଂ ସଂସ୍କାରଶ୍ଵାପଦୋ ଭଵେତ୍। ହଵିଷାଂ ସଂହତାନାଂ ତୁ ପୂର୍ଵ୍ଵମେଵ ଵିଵର୍ଜିତମ୍। ମୃତ୍ସଂଯୁକ୍ତାଭିରଦ୍ଭିଶ୍ଚ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଚ ଵିଧୀଯତେ ।। ୧୬.

ଏମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଶବ ଅବଶେଷ ପରି ହୋଇଯାଏ; ହବି ଦେବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଏକଠା କରାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ମାଟି ମିଶା ଜଳରେ ପବିତ୍ର କରିବା ନିୟମ ଅଛି।

ସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈଃ କୃଷ୍ଣତିଲୈଃ କାର୍ଯ୍ଯଂ ଵାପ୍ଯଵକୀରଣମ୍। ଗୁରୁସୂର୍ଯ୍ଯାଗ୍ନିଵସ୍ତୂନାଂ ଦର୍ଶନଂ ଵାପି ଯତ୍ନତଃ ।। ୧୬.

ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଓ କଳା ତିଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳରେ ଛିଟିବା କିମ୍ବା ବିକିରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଗୁରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର।

ଆସନାରୂଢମାନେଷୁ ପାଦୋପହତମେଵ ଚ। ଅମେଧ୍ଯୈର୍ଜଙ୍ଗମୈର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଶୁଷ୍କଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଚ ଯତ୍ ।। ୧୬.

ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ବସାଯାଇଛି, ପା ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଯାଇଛି, ଅପବିତ୍ର ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଛି, ଶୁଖା ଅଟୁ ଅଟୁ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଗୁଡିକୁ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଅସିତଂ ପରିଦୁଷ୍ଟଂ ଚ ତଥୈଵାଗ୍ରାଵଲେହିତମ୍। ଶର୍କରାକେଶପାଷାଣୈଃ କୀଟୈର୍ଯଚ୍ଚାପ୍ଯୁପଦ୍ରୁତମ୍ ।। ୧୬.

ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ କଳା ହୋଇଯାଇଛି, ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାଟିଯାଇଛି, ଚିପି, କେଶ, ପଥର କିମ୍ବା ପୋକା ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକୁ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ପିଣ୍ଯାକମଥିତଂ ଚୈଵ ତଥା ତିଲଯଵାଦିଷୁ। ସିଦ୍ଧାକ୍ଷତାଶ୍ଚ ଯେ ଭକ୍ଷ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଲଵଣୀକୃତାଃ ।। ୧୬.

ପିଣ୍ୟାକ, ତିଳ, ଯବ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଓ ଲୁଣ ଦେଇ ତିଆରି ଚାଉଳ ଭକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଗୁଡିକୁ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଵାସସା ଚାଵଧୂତାନି ଵର୍ଜ୍ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଣି। ସନ୍ତି ଵେଦଵିରୋଧେନ କେଚିଦ୍ଵିଜ୍ଞାନମାନିନଃ ।। ୧୬.

କପଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବଦ୍ଧ; କିଛି ଲୋକ ବେଦ ବିରୋଧ କରି ଜ୍ଞାନ ଦାବି କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ।

ଅଜଜ୍ଞପତଯୋ ନାମ ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ଯଥା ରଜଃ। ଦଧି ଶାକଂ ତଥାଽଭକ୍ଷ୍ଯାଃ ଶୁକ୍ତଂ ଚୈଵ ଵିଵର୍ଜିତମ୍ ।। ୧୬.

ଯେଉଁମାନେ 'ଅଜଜ୍ଞପତି' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଧୂଳି ପରି; ଦହି, ଶାକ ଓ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଵାର୍ତାକୁଂ ଵର୍ଜଯେଦ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵାନଭିଷଵାନପି। ସୈନ୍ଧଵଂ ଲଵଣଂ ଯଚ୍ଚ ତଥା ମାନସସମ୍ଭଵମ୍ ।। ୧୬.

ବାଇଗଣ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ରସ ଝରିଥିବା ବସ୍ତୁ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ସାଉତି ଲୁଣ, ସାଧାରଣ ଲୁଣ ଓ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲୁଣ ମଧ୍ୟ ବଦ୍ଧ।

ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ହ୍ଯେତତ୍ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମପି ଵର୍ତ୍ତତେ। ଅଗ୍ନୌ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ବଧ୍ନୀଯାଦ୍ଧସ୍ତୌ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ।। ୧୬.

ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପବିତ୍ରତା, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଅଗ୍ନିରେ ରଖିବା, ଗଠିବା ଓ ହସ୍ତ ଡୁବାଇ ସତର୍କତାରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଗମଯେନ୍ମସ୍ତକଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥଂ ହି ତତ୍ସ୍ମୃତମ୍। ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ତଥୈଵାଵପନଂ ପୁନଃ ।। ୧୬.

ମସ୍ତକକୁ ଛୁଇବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଓ punah ଡୁବାଇବା ଉଚିତ।

ନିଧାଯ ଚାଦ୍ଭିଃ ସିଞ୍ଚେତ ତଥୈଵାପ୍ସୁ ନିଵେଶନମ୍। ଅରିଷ୍ଟତୁମୁଲେ ବିଲ୍ଵଂ ତ୍ଵିଙ୍ଗୁଦଶ୍ଵଦନାନ୍ଯପି ।। ୧୬.

ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ରଖିବା ପରେ ଜଳ ଛିଟିବା ଓ ଜଳରେ ଡୁବାଇବା ଉଚିତ; ଅରିଷ୍ଟ ଗଛର ମୂଳ, ବିଳ୍ବ ଓ ଇଙ୍ଗୁଡ଼ ଗଛର ଚାମ୍ପ ମଧ୍ୟ।

ଵିଦଲାନାଞ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵେଷାଂ ଧର୍ମଵଚ୍ଛୌଚମିଷ୍ଯତେ। ତଥା ଦନ୍ତାସ୍ଥିଦାରୂଣାଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗାଣାଞ୍ଚାଵଲେଖନମ୍ ।। ୧୬.

ସମସ୍ତ ଦାଳର ପବିତ୍ରତା ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଦାନ୍ତ, ହାଡ଼, କାଠ ଓ ଶୃଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଖୋଇବା ନିୟମ।

ସର୍ଵେଷାଂ ମୃନ୍ମଯାନାନ୍ତୁ ପୁନର୍ଦାହ ଉଦାହୃତଃ। ମଣିଵଜ୍ରପ୍ରଵାଲାନାଂ ମୁକ୍ତାଶଙ୍ଖମଣେସ୍ତଥା ।। ୧୬.

ମାଟିର ବାଣ୍ଡା ସମସ୍ତଙ୍କୁ punah ଜଳାଇବା ନିୟମ; ମଣି, ହୀରା, ପ୍ରବାଳ, ମୁକ୍ତା, ଶଙ୍ଖ ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ମଧ୍ୟ।

ସିଦ୍ଧାର୍ଥକାନାଂ କଲ୍କେନ ତିଲକଲ୍କେନ ଵା ପୁନଃ । ସ୍ଯାଚ୍ଛୌଚଂ ସର୍ଵଵାଲାନାମାଵିକାନାଞ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।। ୧୬.

ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ବିଜ ଓ ତିଳ ବିଜର ଚେନା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା କରାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଉନ୍ନ ଓ ଭେଡ଼ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ।

ଆଵି କାନାଞ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵେଷାଂ ମୃଦ୍ଭିରଦ୍ଭିର୍ଵିଧୀଯତେ। ଆଦ୍ଯନ୍ତଯୋସ୍ତୁ ଶୌଚାନାମଦ୍ଭିଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ପୁନଃ ।। ୧୬.

ସମସ୍ତ ଭେଡ଼କୁ ମାଟି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଏ; ପବିତ୍ରତାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଧୋଇବା ନିୟମ।

ତଥା କାର୍ପ୍ପାସିକାନାଞ୍ଚ ଭସ୍ମନା ସମୁଦାହୃତମ୍। ଫଲପୁଷ୍ପ ଶଲାକାନାଂ ପ୍ଲାଵନଞ୍ଚାଦ୍ଭିରିଷ୍ଯତେ ।। ୧୬.

ଏହିପରି, କପାସ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭସ୍ମ ବ୍ୟବହାର କରିବା ନିୟମ ଅଛି; ଫଳ, ଫୁଲ ଓ କଠିଆ ହାତଲେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପାଣିରେ ଧୋଇବା ନିୟମ ଅଛି।

ସଂମାର୍ଜନଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଞ୍ଚ ଭୂମେଶ୍ଚୈଵୋପଲେପନମ୍। ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ବାହ୍ଯତୋ ଗ୍ରାମାଦ୍ଵାଯୁପୂତା ଵସୁନ୍ଧରା ।। ୧୬.

ଭୂମିକୁ ବୁହାଇବା, ପାଣି ଛିଟିବା ଓ ମାଟି ଲଗାଇବା ନିୟମ ଅଛି; ଗ୍ରାମରୁ ବାହାରିଲା ପରେ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଭୂମିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।