ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯାଂ ଯୋଗେଶ୍ଵରୋ ନିତ୍ଯଂ ତତ୍ତସ୍ଯାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵା ଚୈତେଷୁ ପୂତଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମାନନ୍ତ୍ଯମେଵ ଚ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଦେଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ।

ତପୋ ହୋମସ୍ତଥା ଧ୍ଯାନଂ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍। ଲୌହିତ୍ଯେ ଵୈତରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଣଵେଦ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୫.

ଲୌହିତ୍ୟ, ବୈତରଣୀ ଓ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣବେଦୀରେ କରାଯାଇଥିବା ତପ, ହୋମ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ମହାଫଳ ଦିଏ।

ସକୃଦେଵ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ଦୃଶ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ। ଗଯାଯାଂ ଧର୍ମପୃଷ୍ଠେ ଚ ସରସି ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଥା ।। ୧୫.

ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଗୟା, ଧର୍ମପୃଷ୍ଠ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହ୍ରଦରେ ମଧ୍ୟ।

ଗଯାଯାଂ ଗୃଧ୍ରକୂଟେ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦତ୍ତଂ ମହାଫଲମ୍। ହିମଞ୍ଚ ପତତେ ତତ୍ର ସମନ୍ତାତ୍ ପଞ୍ଚଯୋଜନମ୍ ।। ୧୫.

ଗୟା ଓ ଗୃଧ୍ରକୂଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ; ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ ହିମପତନ ହୁଏ।

ଭରତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେଽରଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ପଦଂ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ମାଂସ ଚକ୍ଷୁଷା ।। ୧୫.

ଭରତଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ସାଧାରଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଖ୍ଯାପିତଂ ଧର୍ମ୍ମସର୍ଵ୍ଵସ୍ଵଂ ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ନିଦର୍ଶନମ୍। ଏଵଂ ପଞ୍ଚଵନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ନିଷେଵିତମ୍। ଯସ୍ମିନ୍ପାଣ୍ଡୁଵିଶାଲେତି ତୀର୍ଥଂ ସଦ୍ଯୋ ନିଦର୍ଶନମ୍ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ ଧର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦାହରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି; ଏପରି ମହାପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ପଞ୍ଚବନ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡୁବିଶାଳ ନାମକ ତୀର୍ଥ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଛି।

ତୁଲାମାନୈସ୍ତଥା ଚାପୈଃ ଶାସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା। ଉନ୍ମଜ୍ଜନ୍ତି ତଥା ଲଗ୍ନେ ଯେ ଵୈ ପାପକୃତୋ ଜନାଃ ।। ୧୫.

ତୁଳା, ଧନୁଷ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ପାପ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ସଠିକ ସମୟରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତୃତୀଯାଯାଂ ତଥା ପାଦେ ନିଃସ୍ଵରେ ପାଵମଣ୍ଡଲେ। ମହାହ୍ରଦେ ଵୈ କୌଶିକ୍ଯାଂ ଦତ୍ତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ମହାଫଲମ୍ ।। ୧୫.

ତୃତୀୟ ପାଦରେ, ପାବମଣ୍ଡଳ ନାମକ ଦେବତାହୀନ ସ୍ଥାନରେ, କୌଶିକୀ ମହାହ୍ରଦରେ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।

ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠେ ପଦଂ ନ୍ଯସ୍ତଂ ମହାଦେଵେନ ଧୀମତା। ବହୂନ୍ଦଵେଯୁଗାଂସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍ ।। ୧୫.

ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ଉପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାଦେବ ତାଙ୍କର ପାଦ ରଖିଥିଲେ, ଅନେକ ଦେବଯୁଗ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଅଲ୍ପେନାପ୍ଯତ୍ର କାଲେନ ନରୋ ଧର୍ମ୍ମପରାଯଣଃ। ପାପ୍ମାନମୁତ୍ସୃଜତ୍ଯାଶୁ ଜୀର୍ଣତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମଣିଷ ତାଙ୍କର ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯେପରି ସାପ ଜରା ପଡ଼ିଥିବା ଚାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।

ସିଦ୍ଧାନାଂ ପ୍ରୀତିଜନନୈଃ ପାପା ନାଞ୍ଚ ଭଯଙ୍କରୈଃ। ଲେଲିହାନୈର୍ମହାଭୋଗୈ ରକ୍ଷିତନ୍ତୁ ଦିଵାନିଶମ୍ ।। ୧୫.

ସେଠା ଦିନ ରାତି ମହାନ ଫଣିଅଳି ସାପମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ପାପୀମାନେଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ନାମ୍ନା କନକନନ୍ଦୀତି ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠସ୍ଯ ଦେଵର୍ଷି ଗଣସେଵିତମ୍। ତତ୍ର ସ୍ରାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାନ୍ତି କାମଚାରା ଵିହଙ୍ଗମାଃ ।। ୧୫.

କନକନନ୍ଦୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠର ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଦେବଋଷିମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଇଚ୍ଛାମତ ପକ୍ଷୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଦତ୍ତଂ ଚାପି ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧମକ୍ଷଯଂ ସମୁଦାହୃତମ୍। ଋଣୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତଦା ସ୍ନାତ୍ଵା ନିକ୍ଷିଣୋତି ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି। ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଉତ୍ତମ ମଣିଷ ତିନୋଟି ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ତୀରେ ତୁ ସରସସ୍ତତ୍ର ଦେଵସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍। ଆରୁହ୍ଯ ତଜ୍ଜପଂସ୍ତତ୍ର ସିଦ୍ଧୋ ଯାତି ଦିଵଂ ତତଃ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ସରୋବର ତୀରେ ଦେବତାଙ୍କର ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ଅଛି। ସେଠାକୁ ଚଢ଼ି ଜପ କରିଲେ, ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ସେଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।

ଉତ୍ତରଂ ମାନସଂ ଗତ୍ଵା ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମାମ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ ।। ୧୫.

ଉତ୍ତର ମାନସକୁ ଯାଇଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ତସ୍ମିନ୍ନିର୍ଵର୍ତ୍ତଯେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥାବଲମ୍। କାମାନ୍ ସ ଲଭତେ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ମୋକ୍ଷୋପାଯଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ଉପାୟ ସବୁବେଳେ ମିଳେ।

ମାନସେ ସରସି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଦୃଶ୍ଯତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍। ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତା ମହାଭାଗା ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵିରାଜତେ ।। ୧୫.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନସ ସରୋବରରେ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ: ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।

ଗଙ୍ଗା ତ୍ରିପଥଗା ଦେଵୀ ସୋମପାଦାଚ୍ଚ୍ଯୁତା ଭୁଵି। ଆକାଶେ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ତୋରଣଂ ସୂର୍ଯ୍ଯସନ୍ନିଭମ୍ ।। ୧୫.

ତିନି ମାର୍ଗରେ ବହୁଥିବା ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ସୋମଙ୍କର ପାଦରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଦ୍ୱାର ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।

ଜାମ୍ବୂନଦମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମିଵାଯତମ୍। ଯତଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ଭୂଯଃ ପୂର୍ଵ୍ଵସାଗରମନ୍ତିମମ୍ ।। ୧୫.

ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ପରି ବିଶାଳ, ଯାଠାରୁ ନଦୀ ପୁଣି ପୂର୍ବ ଏବଂ ଶେଷ ସାଗରକୁ ବହିଯାଏ।

ପାଵନୀ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତାନାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଂ ଵିଶେଷତଃ। ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଚ ସିନ୍ଧୁଶ୍ଚ ଉଭୌ ମାନସସନ୍ନିଭୌ। ସାଗରଂ ପଶ୍ଚିମଂ ଯାତି ଦିଵ୍ଯସିନ୍ଧୁର୍ନଦୀଵରଃ ।। ୧୫.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବାମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ, ମାନସ ସମାନ ହୋଇ, ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ବହେ। ଦିବ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ ସମସ୍ତ ନଦୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ପର୍ଵ୍ଵତୋ ହିମଵାନ୍ନାମ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତଃ। ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଆଯତୋଽଶୀତିରୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୫.

ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଏହା ଅସୀ ହଜାର ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍କୀର୍ଣଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତଃ। ତତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀ ରମ୍ଯା ସୁଷୁମ୍ନା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା ।। ୧୫.

ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ଭରିଥିବା, ସେମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ସେଠାରେ ସୁଷୁମ୍ନା ନାମକ ମନୋହର ପୋକରୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତ୍ର ଜାତସ୍ତୁ ଜୀଵତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଭଵତି ଚାନନ୍ତ୍ଯଂ ତସ୍ଯାଂ ଦତ୍ତଂ ମହୋଦଯମ୍। ତାରଯେଚ୍ଚ ଯଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦଶପୂର୍ଵ୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ, ଏବଂ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ୍ମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ସର୍ଵ୍ଵଂ ପୁଣ୍ଯଂ ହିମଵତୋ ଗଙ୍ଗା ପୁଣ୍ଯା ଚ ସର୍ଵ୍ଵତଃ। ସମୁଦ୍ରଗାଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵେ ପୁଣ୍ଯାଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୧୫.

ହିମବନ୍ତର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ, ଗଙ୍ଗାର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାଗରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀମାନେ, ସବୁଠାରେ ପବିତ୍ର।

ଏଵମାଦିଷୁ ସର୍ଵ୍ଵେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନିର୍ଵର୍ତ୍ତଯେଦ୍ବୁଧଃ । ପୂତୋ ଭଵତି ସ୍ନାତ୍ଵା ନୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୫.

ଏପରି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି ଦାନ ଦେଇଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଦାନ କରିଲେ, ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

ଶୈଲସାନୁଷୁ ତୁଙ୍ଗେଷୁ କନ୍ଦରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ଉପହ୍ଵରନିତମ୍ବେଷୁ ତଥା ପ୍ରସ୍ରଵଣେଷୁ ଚ ।। ୧୫.

ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଶୃଙ୍ଗ, ଗହ୍ବର ଓ ଗୁହା, ଉପତ୍ୟକାର କୋଳ ଓ ଝରଣା ପାଖରେ।

ପୁଲିନେଷ୍ଵାପଗାନାଂ ଚ ତଥୈଵ ପ୍ରଭଵେ ଯୁଗେ। ମହୋଦଧୌ ଗଵାଂ ଗୋଷ୍ଠେ ସଙ୍ଗମେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ।। ୧୫.

ନଦୀର କୂଳ, ତାହାର ଉତ୍ସ, ବଡ଼ ସାଗର, ଗୋଖାଟି, ସଂଗମ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ।

ଅସଂସୃଷ୍ଟୋପଲିପ୍ତାସୁ ହୃଦ୍ଯାସୁ ସୁରଭୀଷୁ ଚ। ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ତେଷୁ ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ଗୃହେଷୁ ଚ ।। ୧୫.

ଅପବିତ୍ରତାରୁ ଦୂର, ମନକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଗୋମୟ ଲେପିଥିବା ଏବଂ ନିଜେ ଘରରେ।

କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମଥୈତେଷୁ ନିତ୍ଯମେଵ ଯଥାଵିଧି। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଦିଶଂ ଗତ୍ଵା ସର୍ଵ୍ଵକାମଚିକୀର୍ଷଵଃ ।। ୧୫.

ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଦିଗକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ।