ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଯଜନ୍ତେ ଵୈ ଗୁରୁଭକ୍ତାଃ ଶତଂ ସମାଃ । ଏଵମାଦୀନି ସଦ୍ଯସ୍ତାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସତ୍ଫଲ୍ମ୍ ।। ୧୫.

ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି; ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଏମିତି ଉତ୍ତମ ଫଳ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ମିଳିଯାଏ।

କୁମାରଧାରା ତତ୍ରୈଵ ଦୃଷ୍ଟା ପାପପ୍ରଣାଶନୀ। ଯାନାସନଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯତ୍ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ କୁମାରଧାରା ନାମକ ଝରଣା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ଏଠାରେ ଯେକୌଣସି ଆସନ କିମ୍ବା ଯାନ ଦେଖିଲେ ସେମାନେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଶୁଭ ହୁଏ।

କାଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତୀର୍ଥଂ କାଲସର୍ପିରିତି ଶ୍ରୁତମ୍। ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି ନିତ୍ଯମକ୍ଷଯମିଚ୍ଛତା ।। ୧୫.

କାଶ୍ୟପଙ୍କର ଏହି ମହାତୀର୍ଥ କାଳସର୍ପୀ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ।

କାଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତୀର୍ଥଂ କାଲସର୍ପିରିତି ଶ୍ରୁତମ୍। ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି ନିତ୍ଯମକ୍ଷଯମିଚ୍ଛତା ।। ୧୫.

କାଶ୍ୟପଙ୍କର ଏହି ମହାତୀର୍ଥ କାଳସର୍ପୀ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅକ୍ଷଯଂ ତୁ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶାଲଗ୍ରାମସମନ୍ତତଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମକୃତାତ୍ମନା ।। ୧୫.

ଶାଳଗ୍ରାମ ଚାରିପାଖରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିଲେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖିପାରିବେ।

ପ୍ରତ୍ଯାଦେଶୋ ହ୍ଯଶିଷ୍ଟାନାଂ ଶିଷ୍ଟାନାଂ ଚ ନିଵେଶନମ୍ । ତତ୍ର ଚୈଵ ହ୍ରଦେ ପୁଣ୍ଯେ ଦିଵ୍ଯୋ ଵୈ ନାଗରାଡ୍ ଯତଃ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଓ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ନିବାସ ଅଛି; ଏହି ପବିତ୍ର ହ୍ରଦରେ ଦେବୀୟ ନାଗରାଜ ବାସ କରନ୍ତି।

ପିଣ୍ଡଂ ଗୃହ୍ଣାତି ହିସତାଂ ନ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯସତାଂ ହି ସଃ। ଅତିପ୍ରଦୀପ୍ତୈର୍ଭୁଜଗୈର୍ଭୋକ୍ତୁମନ୍ନଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ।। ୧୫.

ସେ ନାଗରାଜ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କର ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କର ନେନାହିଁ; ଏଠାରେ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନାଗମାନେ ଥିବାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଧର୍ମସ୍ତୀର୍ଥଯୋରନଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ। ଦେଵଦାରୁଵନେ ଚାପି ଚାରଯେସ୍ତଂ ନିଦର୍ଶନମ୍ ।। ୧୫.

ଏହି ଦୁଇ ତୀର୍ଥରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଦେବଦାରୁ ଅଟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅଛି।

ଵିଧୂତାନି ତୁ ପାପାନି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସୁକୃତାତ୍ମନା । ଭାଗୀରଥ୍ଯାଂ ପ୍ରଯାଗେ ଚ ନିତ୍ଯମକ୍ଷଯ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୫.

ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କର ପାପଗୁଡିକ ଏଠାରେ ଦୂର ହୁଏ ଓ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଭାଗୀରଥୀ ଓ ପ୍ରୟାଗରେ ସଦା ଅକ୍ଷୟତା ଘୋଷିତ।

କାଲଞ୍ଜରେ ଦଶାର୍ଣାଯାଂ ନୈମିଷେ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲେ। ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ନଗର୍ଯାଂ ତୁ ଦେଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତୁ ଯତ୍ନତଃ ।। ୧୫.

କାଳଞ୍ଜର, ଦଶାର୍ଣ୍ଣା, ନୈମିଷ, କୁରୁଜଙ୍ଗଳ ଓ ବାରାଣସୀ ନଗରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସାବଧାନରେ କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯାଂ ଯୋଗେଶ୍ଵରୋ ନିତ୍ଯଂ ତତ୍ତସ୍ଯାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵା ଚୈତେଷୁ ପୂତଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମାନନ୍ତ୍ଯମେଵ ଚ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଦେଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ।

ତପୋ ହୋମସ୍ତଥା ଧ୍ଯାନଂ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍। ଲୌହିତ୍ଯେ ଵୈତରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଣଵେଦ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୫.

ଲୌହିତ୍ୟ, ବୈତରଣୀ ଓ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣବେଦୀରେ କରାଯାଇଥିବା ତପ, ହୋମ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ମହାଫଳ ଦିଏ।

ସକୃଦେଵ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ଦୃଶ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ। ଗଯାଯାଂ ଧର୍ମପୃଷ୍ଠେ ଚ ସରସି ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଥା ।। ୧୫.

ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଗୟା, ଧର୍ମପୃଷ୍ଠ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହ୍ରଦରେ ମଧ୍ୟ।

ଗଯାଯାଂ ଗୃଧ୍ରକୂଟେ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦତ୍ତଂ ମହାଫଲମ୍। ହିମଞ୍ଚ ପତତେ ତତ୍ର ସମନ୍ତାତ୍ ପଞ୍ଚଯୋଜନମ୍ ।। ୧୫.

ଗୟା ଓ ଗୃଧ୍ରକୂଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ; ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ ହିମପତନ ହୁଏ।

ଭରତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେଽରଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ପଦଂ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ମାଂସ ଚକ୍ଷୁଷା ।। ୧୫.

ଭରତଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ସାଧାରଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଖ୍ଯାପିତଂ ଧର୍ମ୍ମସର୍ଵ୍ଵସ୍ଵଂ ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ନିଦର୍ଶନମ୍। ଏଵଂ ପଞ୍ଚଵନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ନିଷେଵିତମ୍। ଯସ୍ମିନ୍ପାଣ୍ଡୁଵିଶାଲେତି ତୀର୍ଥଂ ସଦ୍ଯୋ ନିଦର୍ଶନମ୍ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ ଧର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦାହରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି; ଏପରି ମହାପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ପଞ୍ଚବନ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡୁବିଶାଳ ନାମକ ତୀର୍ଥ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଛି।

ତୁଲାମାନୈସ୍ତଥା ଚାପୈଃ ଶାସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା। ଉନ୍ମଜ୍ଜନ୍ତି ତଥା ଲଗ୍ନେ ଯେ ଵୈ ପାପକୃତୋ ଜନାଃ ।। ୧୫.

ତୁଳା, ଧନୁଷ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ପାପ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ସଠିକ ସମୟରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତୃତୀଯାଯାଂ ତଥା ପାଦେ ନିଃସ୍ଵରେ ପାଵମଣ୍ଡଲେ। ମହାହ୍ରଦେ ଵୈ କୌଶିକ୍ଯାଂ ଦତ୍ତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ମହାଫଲମ୍ ।। ୧୫.

ତୃତୀୟ ପାଦରେ, ପାବମଣ୍ଡଳ ନାମକ ଦେବତାହୀନ ସ୍ଥାନରେ, କୌଶିକୀ ମହାହ୍ରଦରେ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।

ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠେ ପଦଂ ନ୍ଯସ୍ତଂ ମହାଦେଵେନ ଧୀମତା। ବହୂନ୍ଦଵେଯୁଗାଂସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍ ।। ୧୫.

ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ଉପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାଦେବ ତାଙ୍କର ପାଦ ରଖିଥିଲେ, ଅନେକ ଦେବଯୁଗ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଅଲ୍ପେନାପ୍ଯତ୍ର କାଲେନ ନରୋ ଧର୍ମ୍ମପରାଯଣଃ। ପାପ୍ମାନମୁତ୍ସୃଜତ୍ଯାଶୁ ଜୀର୍ଣତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ ।। ୧୫.

ଏଠାରେ କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମଣିଷ ତାଙ୍କର ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯେପରି ସାପ ଜରା ପଡ଼ିଥିବା ଚାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।

ସିଦ୍ଧାନାଂ ପ୍ରୀତିଜନନୈଃ ପାପା ନାଞ୍ଚ ଭଯଙ୍କରୈଃ। ଲେଲିହାନୈର୍ମହାଭୋଗୈ ରକ୍ଷିତନ୍ତୁ ଦିଵାନିଶମ୍ ।। ୧୫.

ସେଠା ଦିନ ରାତି ମହାନ ଫଣିଅଳି ସାପମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ପାପୀମାନେଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ନାମ୍ନା କନକନନ୍ଦୀତି ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠସ୍ଯ ଦେଵର୍ଷି ଗଣସେଵିତମ୍। ତତ୍ର ସ୍ରାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାନ୍ତି କାମଚାରା ଵିହଙ୍ଗମାଃ ।। ୧୫.

କନକନନ୍ଦୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠର ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଦେବଋଷିମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଇଚ୍ଛାମତ ପକ୍ଷୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଦତ୍ତଂ ଚାପି ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧମକ୍ଷଯଂ ସମୁଦାହୃତମ୍। ଋଣୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତଦା ସ୍ନାତ୍ଵା ନିକ୍ଷିଣୋତି ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି। ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଉତ୍ତମ ମଣିଷ ତିନୋଟି ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ତୀରେ ତୁ ସରସସ୍ତତ୍ର ଦେଵସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍। ଆରୁହ୍ଯ ତଜ୍ଜପଂସ୍ତତ୍ର ସିଦ୍ଧୋ ଯାତି ଦିଵଂ ତତଃ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ସରୋବର ତୀରେ ଦେବତାଙ୍କର ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ଅଛି। ସେଠାକୁ ଚଢ଼ି ଜପ କରିଲେ, ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ସେଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।

ଉତ୍ତରଂ ମାନସଂ ଗତ୍ଵା ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମାମ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ ।। ୧୫.

ଉତ୍ତର ମାନସକୁ ଯାଇଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ତସ୍ମିନ୍ନିର୍ଵର୍ତ୍ତଯେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥାବଲମ୍। କାମାନ୍ ସ ଲଭତେ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ମୋକ୍ଷୋପାଯଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ଉପାୟ ସବୁବେଳେ ମିଳେ।

ମାନସେ ସରସି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଦୃଶ୍ଯତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍। ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତା ମହାଭାଗା ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵିରାଜତେ ।। ୧୫.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନସ ସରୋବରରେ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ: ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।

ଗଙ୍ଗା ତ୍ରିପଥଗା ଦେଵୀ ସୋମପାଦାଚ୍ଚ୍ଯୁତା ଭୁଵି। ଆକାଶେ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ତୋରଣଂ ସୂର୍ଯ୍ଯସନ୍ନିଭମ୍ ।। ୧୫.

ତିନି ମାର୍ଗରେ ବହୁଥିବା ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ସୋମଙ୍କର ପାଦରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଦ୍ୱାର ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।

ଜାମ୍ବୂନଦମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମିଵାଯତମ୍। ଯତଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ଭୂଯଃ ପୂର୍ଵ୍ଵସାଗରମନ୍ତିମମ୍ ।। ୧୫.

ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ପରି ବିଶାଳ, ଯାଠାରୁ ନଦୀ ପୁଣି ପୂର୍ବ ଏବଂ ଶେଷ ସାଗରକୁ ବହିଯାଏ।