ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରମୃଷିଶ୍ରେଷ୍ଟା ଯଦୁକ୍ତଂ ପରମଂ ଭୁଵି। ସମ୍ମତୋ ଦେଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ଶ୍ଲୋକମପ୍ଯୁଶନା ଜଗୌ ।। ୧୫.

ଏହି ସିଦ୍ଧି ସ୍ଥଳୀକୁ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏହାକୁ ଗୌରବ କରନ୍ତି। ଉଶନା ମଧ୍ୟ ଏହାର ମହିମା ଶ୍ଲୋକରେ ଗାଇଛନ୍ତି।

ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ପୁରୁଷା ଲୋକେ ଯେ ପ୍ରାପ୍ଯାମରକଣ୍ଟକମ୍। ପିତୄନ୍ସନ୍ତର୍ପଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପିତୃପରାଯଣାଃ ।। ୧୫.

ଏହି ସଂସାରରେ ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି।

ଅଲ୍ପେନ ତପସା ସିଦ୍ଧିଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ। ସକୃଦେଵାର୍ଚିତାସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵର୍ଗମମରକଣ୍ଟକେ ।। ୧୫.

ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏକଥର ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ଅମରକଣ୍ଟକରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ।

ମହେନ୍ଦ୍ରପର୍ଵତେ ରମ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯଂ ଶକ୍ରନିଷେଵିତମ୍। ତତ୍ରାରୁହ୍ଯ ଭଵେତ୍ ପ୍ରୀତିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚୈଵ ମହତ୍ଫଲମ୍ ।। ୧୫.

ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ପବିତ୍ର, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂଜିଥିଲେ। ସେଠାକୁ ଚଢ଼ିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହତ୍ ଫଳ ମିଳେ।

ବିଲ୍ଵାଧଃଶିଖରେ ଯୁକ୍ତା ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ। ଅଦୃଶ୍ଯଂ ଚୈଵ ଭୂତାନାଂ ଦେଵଵଚ୍ଚରତେ ମହୀମ୍ ।। ୧୫.

ବିଲ୍ବ ଗଛ ତଳର ଶିଖରରେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଗିଥାଏ। ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ପରି ଭ୍ରମଣ କରିପାରିବେ।

ସପ୍ତଗୋଦାଵରେ ଚୈଵ ଗୋକର୍ଣେ ଚ ତପୋଵନେ। ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଲଭତେନରଃ ।। ୧୫.

ସପ୍ତଗୋଦାବରୀ ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତପୋବନରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

ଧୂତପାପସ୍ଥଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୂତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଭଵେନ୍ନରଃ। ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ର ତପସ୍ତେପେ ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୧୫.

ପାପ ଧୋଇଯିବା ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଗୋକର୍ଣେ ଵର୍ଣିତଂ ଵିପ୍ରୈର୍ନସ୍ତିକାନାଂ ନିଦର୍ଶନମ୍। ଅବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସାଵିତ୍ରୀ ପଠତଃ ସମ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ।। ୧୫.

ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଯେପରି ଋଷିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଅନାସ୍ଥାବାନ୍ମାନେ ପାଇଁ ଉଦାହରଣ। ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁଥିବା ଲୋକ ଯଦି ସାବିତ୍ରୀ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଦେଵର୍ଷିଭଵନେ ଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତେ। ଆରୁହ୍ଯ ତଂ ତୁ ନିଯମାତ୍ତତୋ ଯାନ୍ତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ।। ୧୫.

ଦେବଋଷିଙ୍କ ଗୃହରେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ଶିଖରରେ, ନିୟମ ରେ ଚଢ଼ିଲେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଵନ୍ଦନଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ପାଦପୈରୁପଶୋଭିତମ୍। ଆପଃ ସ୍ଵାଦନସମ୍ପୃକ୍ତା ଵହନ୍ତି ସତତଂଯତଃ ।। ୧୫.

ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ସେଠାର ଜଳ ସବୁବେଳେ ମିଠା ଗନ୍ଧ ମିଶିଥାଏ ଓ ଅବିରତ ବହୁଥାଏ।

ନଦୀ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ତାଭ୍ଯସ୍ତାମ୍ରପର୍ଣୀତି ନାମତଃ। ଯୋଷେଵ ସମହାଖେଦା ଦକ୍ଷିଣଂ ଯାତି ସାଗରମ୍ ।। ୧୫.

ସେଠାରୁ ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣୀ ନାମକ ନଦୀ ବହିଯାଏ। ବଡ଼ କ୍ଲାନ୍ତି ଭୋଗୁଥିବା ଜଣେ ଜିଅ ପରି, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ।

ନଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଯା ଆପୋ ମୂର୍ଚ୍ଛମାନା ମହୋଦଧୌ। ଶଙ୍ଖା ଭଵନ୍ତି ମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଜାଯନ୍ତେ ଶଙ୍ଖମୁକ୍ତିକାଃ ।। ୧୫.

ସେଇ ନଦୀର ଜଳ ମହାସାଗରରେ ମିଶିବା ସମୟରେ ଶଙ୍ଖ ଓ ମୁକ୍ତା ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ, ଏଠାରେ ଶଙ୍ଖମୁକ୍ତିକା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଉଦକାନଯନଂ କୃତ୍ଵା ଶଙ୍ଖମୌକ୍ତିକସଂଯୁତମ୍। ଆଧିଭିର୍ଵ୍ଯାଧିଭିଶ୍ଚୈଵ ମୁକ୍ତା ଯାନ୍ତ୍ଯମରାଵତୀମ୍ ।। ୧୫.

ଶଙ୍ଖ ଓ ମୁକ୍ତା ମିଶିଥିବା ଜଳ ଆଣିଲେ, ମଣିଷ ମନ ଓ ଶରୀରର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଅମରାବତୀକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି।

ଚନ୍ଦନେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତାନାଂ ଶଙ୍ଖାନାଂ ମୌକ୍ତିକସ୍ଯ ଚ। ପାପ କର୍ତୄନପି ପିତୄଂଶ୍ତାରଯନ୍ତି ଯଥା ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୧୫.

ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ଶଙ୍ଖ ଓ ମୁକ୍ତା, ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି, ତାହା ସେମାନଙ୍କର ପାପୀ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥେ କୁମାର୍ଯ୍ଯାନ୍ତୁ କାଵେର୍ଯ୍ଯାଂ ପ୍ରଭଵେଽକ୍ଷଯେ। ଶ୍ରୀପର୍ଵତସ୍ଯ ତୀର୍ଥେଷୁ ଵୈକୃତେ ଚ ତଥା ଗିରୌ ।। ୧୫.

ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ, କାବେରୀ ଉତ୍ସ, ଅକ୍ଷୟ, ଶ୍ରୀପର୍ବତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ବୈକୃତ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଅଛି।

ଏକସ୍ଥା ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵୃକ୍ଷା ହ୍ଯୋଶିରପର୍ଵତେ। ପାଲାଶାଃ ଖାଦିରା ବିଲ୍ଵା ପ୍ଲକ୍ଷାଶ୍ଵତ୍ଥଵିକଙ୍କତାଃ ।। ୧୫.

ଓଶିର ପର୍ବତରେ ଯେଉଁଠି ପଳାଶ, ଖାଦିର, ବିଳ୍ବ, ପକୁଡ଼, ବଟ ଓ ବିକଂକଟ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଏକଠି ଦେଖାଯାଏ।

ଏତଦ୍ଧି ମଣ୍ଡଲଂ ସିଦ୍ଧଂ ଯଜ୍ଞୀଯଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ଅସ୍ମିନ୍ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଜନୋଽଙ୍ଗାନି କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯାତ୍ଯମରାଵତୀମ୍ ।। ୧୫.

ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏଠାରେ ଲୋକେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ଶୀଘ୍ର ଅମରାବତୀକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

କର୍ମାଣି ସ୍ଵପ୍ରଯୁକ୍ତାନି ସିଧ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଭଵାତ୍ଯଯେ । ଦୁଷ୍ପ୍ରସକ୍ତାନି ପିତୃଷୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତାନି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୧୫.

ନିଜେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶେଷ ହେବାରେ ସଫଳ ହୁଏ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଳିଭାବେ ହୋଇଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

ପିତୄଣାଂ ଦୁହିତା ପୁଣ୍ଯା ନର୍ମଦା ସରିତାଂ ଵରା। ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦତ୍ତାନି ଅକ୍ଷଯାଣି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୧୫.

ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୁଣ୍ୟବତୀ କନ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ନର୍ମଦା, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

ମାଠରସ୍ଯ ଵନେ ପୁଣ୍ଯେ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତେ। ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସତ୍ତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ମହାଗିରୌ ।। ୧୫.

ମାଠର ଅତି ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେଇ ମହାପର୍ବତରେ ଜୀବମାନେ କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।

ଵିନ୍ଧ୍ଯେ ଚୈଵ ଗିରୌ ପୁଣ୍ଯେ ଧର୍ମାଧର୍ମନିଦର୍ଶନମ୍। ପାପଧାରାଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଧାରାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସାଧଵଃ ।। ୧୫.

ପବିତ୍ର ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଭେଦ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକେ ତାହାଁରେ ପାପର ଧାରା ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପୁଣ୍ୟର ଧାରା ଦେଖନ୍ତି।

ତସ୍ଯାଂ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ପାପଂ କେଷାଞ୍ଚିତ୍ ପାପକର୍ମଣାମ୍। ସ୍ପଷ୍ଟା ଭଵତି ସା ଧାରା ପ୍ରାଯଶଃ ଶୁଭକର୍ମଣାମ୍ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ କିଛି ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପାପ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ; ପ୍ରାୟଃ ଶୁଭକର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଧାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।

କୌଶଲାଯାଂ ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ଵାପୀ ପାପନିଷୂଦନୀ। ସ୍ନାତାସ୍ତସ୍ଯାଂ ଦିଵଂ ଯାନ୍ତି କାମଚାରଵିହଙ୍ଗମାଃ ।। ୧୫.

କୌଶଳ ଦେଶରେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ବାପୀ ଏକ ପାପନାଶିନୀ ସ୍ନାନକୁ ଦେଇଥାଏ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଲୋକେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

କୁମାରକୋଶଲାତୀର୍ଥେ ପର୍ଵତେ ପାଲପଞ୍ଜରେ। ପାଣ୍ଡୁ କୂଲେ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ପଣ୍ଡାରକଵନେ ତଥା ।। ୧୫.

କୁମାର କୌଶଳ ତୀରେ, ପାଳମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାବଳିତ ପର୍ବତରେ, ସମୁଦ୍ର ସୀମାର ପାଣ୍ଡୁ ତୀରରେ ଓ ପଣ୍ଡାରକ ଅରଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ।

ଵିମଲେ ଚ ଵିପାପେ ଚ ସତ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରଭଵେଽଭଯେ। ଭୀଵୃକ୍ଷେ ଗୃଧ୍ରକୂଟେ ଚ ଜମ୍ବୂମାର୍ଗେ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୧୫.

ବିମଳ ଓ ବିପାପ ସ୍ଥାନରେ, ଭୟହୀନତାର ମୂଳକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଭୀବୃକ୍ଷ, ଗୃଧ୍ରକୂଟ ଓ ଜମ୍ବୁପଥରେ ସଦା।

ଅସିତସ୍ଯ ଗୁରୋଃ ପୁଣ୍ଯେ ଯୋଗାଚାର୍ଯସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ତତ୍ରାପି ଶ୍ରାଦ୍ଧମାନନ୍ତ୍ଯମସିତାଯାଞ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୧୫.

ଯୋଗଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଅସିତଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଅନନ୍ତ ଓ ଅସିତଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସଦା ଏମିତି।

ପୁଷ୍କରେଷ୍ଵକ୍ଷଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତପଶ୍ଚୈଵ ମହାଫଲମ୍। ମହୋଦଧୌ ପ୍ରଭାସେ ଚ ତସ୍ମାଦେଵଂ ଵିନିର୍ଦ୍ଦିଶେତ୍ ।। ୧୫.

ପୁଷ୍କରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଓ ତପସ୍ୟା ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ; ମହାସାଗର ଓ ପ୍ରଭାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମନ୍ତବ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଵିକାଯାଂ ଵୃଷୋ ନାମ କୂପଃ ସିଦ୍ଧନିଷେଵିତଃ। ସମୁତ୍ପତନ୍ତି ତସ୍ଯାପୋ ଗଵାଂ ଶବ୍ଦେନ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୧୫.

ଦେବିକାରେ ବୃଷ ନାମକ ଏକ କୂଆଁ ଅଛି, ଯାହା ସିଦ୍ଧମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି; ଏହାର ପାଣି ସଦା ଗାଈର ଧ୍ୱନି ସହ ଉପରକୁ ଉଠେ।

ଯୋଗେଶ୍ଵରୈଃ ସଦା ଜୁଷ୍ଟଃ ସର୍ଵପାପବହିଷ୍କୃତୈଃ। ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧନ୍ତୁ ଯସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ଫଲମ୍ ।। ୧୫.

ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନେ ସଦା ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ; ସେଠାରେ ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ କଣ ଫଳ ମିଳେ ମୁଁ କହିବି।