ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପୁଣ୍ଯୋ ଯସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷ୍ଵମରକଣ୍ଟକପର୍ଵତଃ। ପର୍ଵତଃ ପ୍ରଵରଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତଃ ।। ୧୫.

ତିନି ଲୋକରେ ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ ପବିତ୍ର। ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସନ୍ତି।

ଯତ୍ର ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପ୍ରଯୁତାନ୍ଯର୍ବୁଦାନି ଚ। ତପଃ ସୁଦୁଶ୍ଚରଂ ତେପେ ଭଗଵାନଙ୍ଗିରାଃ ପୁରା ।। ୧୫.

ସେଠାରେ, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଓ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି, ପୂଜ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରା ମହାତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଯତ୍ର ମୃତ୍ଯୋର୍ଗତିର୍ନାସ୍ତି ତଥୈଵାସୁରରକ୍ଷସାମ୍। ନ ଭଯଂ ଚୈଵ ଵାଽଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯାଵଦ୍ଭୂମିର୍ଧରିଷ୍ଯତି ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯିବା ପଥ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଭୟ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ରହିବ, ସେଠାରେ ନାହିଁ।

ତେଜସା ଯଶସା ଚୈଵ ଭ୍ରାଜତେ ସ ନଗୋତ୍ତମଃ। ଶ୍ରୃଙ୍ଗମାଲ୍ଯଵତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵହ୍ନିଃ ସଂଵର୍ତକୋ ଯଥା ।। ୧୫.

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ତାର ତେଜ ଓ କୀର୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାର ଶିଖରଗୁଡିକ ସଦା ଶୋଭାମାନ, ବିନାଶାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥାଏ।

ମୃଦଵଶ୍ଚ ସୁଗନ୍ଧାଶ୍ଚ ହେମାଭାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ । ଶାନ୍ତାଃ କୁଶା ଇତି ଖ୍ଯାତାଃ ପିବନ୍ଦକ୍ଷିଣନର୍ମଦାମ୍ ।। ୧୫.

ସେଠାର କୁଶ ଘାସ ମୃଦୁ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଦେଖିବାକୁ ଭଲ ଓ ଶାନ୍ତ। ଏହି କୁଶ ଦକ୍ଷିଣ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଜଳ ପିଏ, ଏହିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ସ୍ଵର୍ଗସୋପାନଂ ଭଗଵାନଙ୍ଗିରାଃ ପୁରା। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରସ୍ତରାର୍ଥକୁଶୋତ୍ତମାନ୍ ।। ୧୫.

ପୂଜ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରା ଏଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ଦେଖିଥିଲେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ବଡ଼ ତେଜ ଓ ପ୍ରସ୍ତର ମଞ୍ଚ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ କୁଶ ଦେଖିଥିଲେ।

ତେଷୁ ଦର୍ଭେଷୁ ଯଃ ପିଣ୍ଡାନମରକଣ୍ଟକପର୍ଵତେ। ଦଦ୍ଯାତ୍ସକୃଦପି ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ଫଲମ୍ ।। ୧୫.

ସେଇ କୁଶ ଘାସରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ ଏକଥର ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ତାହାର ଫଳ କଣ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

ତଦ୍ଭଵତ୍ଯକ୍ଷଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନଂ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ସଦା ।। ୧୫.

ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ, ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନ୍ତି ନାହିଁ।

ତତ୍ର ଜ୍ଵାଲାରସଃ ପୁଣ୍ଯୋ ଦୃଶ୍ଯତେଽଦ୍ଯାପି ସର୍ଵଶଃ। ସଶଲ୍ଯାନାଂ ଚ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଵିଶଲ୍ଯକରଣୀ ନଦୀ ।। ୧୫.

ସେଠାରେ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଠାରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ରସ ଦେଖାଯାଏ। ତୀର୍ଥରେ ଥିବା ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ତୀର୍ଥରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।

ପ୍ରାଗ୍ଦକ୍ଷିଣା ତୁ ସାଵର୍ତ୍ତା ଵାପୀ ସା ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ। କଲିଙ୍ଗଦେଶପାର୍ଶ୍ଵାର୍ଦ୍ଧେ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ ।। ୧୫.

ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଏକ ଗୋଲାକାର ପୋଖରୀ ଅଛି, ଯାହା କଳିଙ୍ଗ ଦେଶର ସୀମା ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରମୃଷିଶ୍ରେଷ୍ଟା ଯଦୁକ୍ତଂ ପରମଂ ଭୁଵି। ସମ୍ମତୋ ଦେଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ଶ୍ଲୋକମପ୍ଯୁଶନା ଜଗୌ ।। ୧୫.

ଏହି ସିଦ୍ଧି ସ୍ଥଳୀକୁ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏହାକୁ ଗୌରବ କରନ୍ତି। ଉଶନା ମଧ୍ୟ ଏହାର ମହିମା ଶ୍ଲୋକରେ ଗାଇଛନ୍ତି।

ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ପୁରୁଷା ଲୋକେ ଯେ ପ୍ରାପ୍ଯାମରକଣ୍ଟକମ୍। ପିତୄନ୍ସନ୍ତର୍ପଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପିତୃପରାଯଣାଃ ।। ୧୫.

ଏହି ସଂସାରରେ ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି।

ଅଲ୍ପେନ ତପସା ସିଦ୍ଧିଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ। ସକୃଦେଵାର୍ଚିତାସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵର୍ଗମମରକଣ୍ଟକେ ।। ୧୫.

ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏକଥର ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ଅମରକଣ୍ଟକରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ।

ମହେନ୍ଦ୍ରପର୍ଵତେ ରମ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯଂ ଶକ୍ରନିଷେଵିତମ୍। ତତ୍ରାରୁହ୍ଯ ଭଵେତ୍ ପ୍ରୀତିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚୈଵ ମହତ୍ଫଲମ୍ ।। ୧୫.

ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ପବିତ୍ର, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂଜିଥିଲେ। ସେଠାକୁ ଚଢ଼ିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହତ୍ ଫଳ ମିଳେ।

ବିଲ୍ଵାଧଃଶିଖରେ ଯୁକ୍ତା ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ। ଅଦୃଶ୍ଯଂ ଚୈଵ ଭୂତାନାଂ ଦେଵଵଚ୍ଚରତେ ମହୀମ୍ ।। ୧୫.

ବିଲ୍ବ ଗଛ ତଳର ଶିଖରରେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଗିଥାଏ। ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ପରି ଭ୍ରମଣ କରିପାରିବେ।

ସପ୍ତଗୋଦାଵରେ ଚୈଵ ଗୋକର୍ଣେ ଚ ତପୋଵନେ। ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଲଭତେନରଃ ।। ୧୫.

ସପ୍ତଗୋଦାବରୀ ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତପୋବନରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

ଧୂତପାପସ୍ଥଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୂତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଭଵେନ୍ନରଃ। ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ର ତପସ୍ତେପେ ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୧୫.

ପାପ ଧୋଇଯିବା ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଗୋକର୍ଣେ ଵର୍ଣିତଂ ଵିପ୍ରୈର୍ନସ୍ତିକାନାଂ ନିଦର୍ଶନମ୍। ଅବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସାଵିତ୍ରୀ ପଠତଃ ସମ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ।। ୧୫.

ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଯେପରି ଋଷିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଅନାସ୍ଥାବାନ୍ମାନେ ପାଇଁ ଉଦାହରଣ। ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁଥିବା ଲୋକ ଯଦି ସାବିତ୍ରୀ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଦେଵର୍ଷିଭଵନେ ଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତେ। ଆରୁହ୍ଯ ତଂ ତୁ ନିଯମାତ୍ତତୋ ଯାନ୍ତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ।। ୧୫.

ଦେବଋଷିଙ୍କ ଗୃହରେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ଶିଖରରେ, ନିୟମ ରେ ଚଢ଼ିଲେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଵନ୍ଦନଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ପାଦପୈରୁପଶୋଭିତମ୍। ଆପଃ ସ୍ଵାଦନସମ୍ପୃକ୍ତା ଵହନ୍ତି ସତତଂଯତଃ ।। ୧୫.

ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ସେଠାର ଜଳ ସବୁବେଳେ ମିଠା ଗନ୍ଧ ମିଶିଥାଏ ଓ ଅବିରତ ବହୁଥାଏ।

ନଦୀ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ତାଭ୍ଯସ୍ତାମ୍ରପର୍ଣୀତି ନାମତଃ। ଯୋଷେଵ ସମହାଖେଦା ଦକ୍ଷିଣଂ ଯାତି ସାଗରମ୍ ।। ୧୫.

ସେଠାରୁ ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣୀ ନାମକ ନଦୀ ବହିଯାଏ। ବଡ଼ କ୍ଲାନ୍ତି ଭୋଗୁଥିବା ଜଣେ ଜିଅ ପରି, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ।

ନଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଯା ଆପୋ ମୂର୍ଚ୍ଛମାନା ମହୋଦଧୌ। ଶଙ୍ଖା ଭଵନ୍ତି ମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଜାଯନ୍ତେ ଶଙ୍ଖମୁକ୍ତିକାଃ ।। ୧୫.

ସେଇ ନଦୀର ଜଳ ମହାସାଗରରେ ମିଶିବା ସମୟରେ ଶଙ୍ଖ ଓ ମୁକ୍ତା ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ, ଏଠାରେ ଶଙ୍ଖମୁକ୍ତିକା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଉଦକାନଯନଂ କୃତ୍ଵା ଶଙ୍ଖମୌକ୍ତିକସଂଯୁତମ୍। ଆଧିଭିର୍ଵ୍ଯାଧିଭିଶ୍ଚୈଵ ମୁକ୍ତା ଯାନ୍ତ୍ଯମରାଵତୀମ୍ ।। ୧୫.

ଶଙ୍ଖ ଓ ମୁକ୍ତା ମିଶିଥିବା ଜଳ ଆଣିଲେ, ମଣିଷ ମନ ଓ ଶରୀରର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଅମରାବତୀକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି।

ଚନ୍ଦନେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତାନାଂ ଶଙ୍ଖାନାଂ ମୌକ୍ତିକସ୍ଯ ଚ। ପାପ କର୍ତୄନପି ପିତୄଂଶ୍ତାରଯନ୍ତି ଯଥା ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୧୫.

ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ଶଙ୍ଖ ଓ ମୁକ୍ତା, ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି, ତାହା ସେମାନଙ୍କର ପାପୀ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥେ କୁମାର୍ଯ୍ଯାନ୍ତୁ କାଵେର୍ଯ୍ଯାଂ ପ୍ରଭଵେଽକ୍ଷଯେ। ଶ୍ରୀପର୍ଵତସ୍ଯ ତୀର୍ଥେଷୁ ଵୈକୃତେ ଚ ତଥା ଗିରୌ ।। ୧୫.

ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ, କାବେରୀ ଉତ୍ସ, ଅକ୍ଷୟ, ଶ୍ରୀପର୍ବତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ବୈକୃତ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଅଛି।

ଏକସ୍ଥା ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵୃକ୍ଷା ହ୍ଯୋଶିରପର୍ଵତେ। ପାଲାଶାଃ ଖାଦିରା ବିଲ୍ଵା ପ୍ଲକ୍ଷାଶ୍ଵତ୍ଥଵିକଙ୍କତାଃ ।। ୧୫.

ଓଶିର ପର୍ବତରେ ଯେଉଁଠି ପଳାଶ, ଖାଦିର, ବିଳ୍ବ, ପକୁଡ଼, ବଟ ଓ ବିକଂକଟ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଏକଠି ଦେଖାଯାଏ।

ଏତଦ୍ଧି ମଣ୍ଡଲଂ ସିଦ୍ଧଂ ଯଜ୍ଞୀଯଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ଅସ୍ମିନ୍ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଜନୋଽଙ୍ଗାନି କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯାତ୍ଯମରାଵତୀମ୍ ।। ୧୫.

ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏଠାରେ ଲୋକେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ଶୀଘ୍ର ଅମରାବତୀକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

କର୍ମାଣି ସ୍ଵପ୍ରଯୁକ୍ତାନି ସିଧ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଭଵାତ୍ଯଯେ । ଦୁଷ୍ପ୍ରସକ୍ତାନି ପିତୃଷୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତାନି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୧୫.

ନିଜେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶେଷ ହେବାରେ ସଫଳ ହୁଏ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଳିଭାବେ ହୋଇଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

ପିତୄଣାଂ ଦୁହିତା ପୁଣ୍ଯା ନର୍ମଦା ସରିତାଂ ଵରା। ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦତ୍ତାନି ଅକ୍ଷଯାଣି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୧୫.

ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୁଣ୍ୟବତୀ କନ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ନର୍ମଦା, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।