ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅଲଭନ୍ତୀ ତଦା ତ୍ରାଣଂ ଵୈନ୍ଯମେଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ । କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଦେଵୀ ପୂଜ୍ଯା ଲୋକୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ ସଦା

ସେ ସମୟରେ, କୌଣସି ରକ୍ଷା ନ ପାଇ, ସେ ପୃଥୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ତିନି ଲୋକରେ ସଦା ପୂଜିତ ହୋଇଥିବା ଦେବୀ ହାତ ଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଲେ।

ଉଵାଚ ଵୈନ୍ଯଂ ନାଧର୍ମଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧେ ପରିପଶ୍ଯସି । କଥଂ ଧାରଯିତା ଚାସି ପ୍ରଜା ରାଜନ୍ ମଯା ଵିନା

ସେ ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଅଧର୍ମ ଭାବୁନାହାଁ; ମୋ ଛଡ଼ା କିପରି ପ୍ରଜାମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ, ରାଜା?'

ମଯି ଲୋକାଃ ସ୍ଥିତା ରାଜନ୍ ମଯେଦନ୍ଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍ । ମଦୃତେ ଚ ଵିନଶ୍ଯେଯୁଃ ପ୍ରଜାଃ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ

'ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୋ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଛି। ମୋ ଛଡ଼ା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ପ୍ରଜାମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ।'

ନ ମାମର୍ହସି ଵୈ ହନ୍ତୁଂ ଶ୍ରେଯଶ୍ଚେତ୍ତ୍ଵଂ ଚିକୀର୍ଷସି । ପ୍ରଜାନାଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଶ୍ରୃଣୁ ଚେଦଂ ଵଚୋ ମମ ॥୧୫୫ . ଉପାଯତଃ ସମାରବ୍ଧାଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧନ୍ତ୍ଯୁପକ୍ରମାଃ. ହତ୍ଵାପି ମାଂ ନ ଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାଂ ପାଲନେ ନୃପ

'ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଭଲ ଚାହୁଛ; ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପାୟରେ ଆରମ୍ଭ କଲେ ସଫଳ ହୁଏ। ମୋତେ ମାରିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'

ଅନ୍ନଭୂତା ଭଵିଷ୍ଯାମି ଜହି କୋପଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ । ଅଵଧ୍ଯାଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରାହୁସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଶତେଷ୍ଵପି । ମତ୍ଵୈଵଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଧର୍ମଂ ନ ତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି

'ମୁଁ ଅନ୍ନର ଉତ୍ସ ହେବି; ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼। ଜଣାଣୀମାନେ ଶତ ଜନ୍ତୁ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଜାଣି, ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'

ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ମହାମନାଃ । କ୍ରୋଧଂ ନିଗୃହ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵସୁଧାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍

ଏଭଳି ବହୁ ପ୍ରକାର କଥା ଶୁଣି, ମହାମନା ରାଜା କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ପୃଥିବୀଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଏକସ୍ଯାର୍ଥାଯ ଯୋ ହନ୍ଯାଦାତ୍ମନୋ ଵା ପରସ୍ଯ ଵା । ଏକଂ ପ୍ରାଣଂ ବହୂନ୍ ଵାପି କାମଂ ତସ୍ଯାସ୍ତି ପାତକମ୍

'ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ, ଜଣେ କିମ୍ବା ଅନେକଙ୍କୁ ମାରେ, ସେଠି ସେ ଚାହୁଁଥିବା କି ନାହିଁ, ପାପ ଲାଗେ।'

ଯସ୍ମିଂସ୍ତୁ ନିହତେ ଭଦ୍ରେ ଲଭନ୍ତେ ବହଵଃ ସୁଖମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ହତେ ଶୁଭେ ନାସ୍ତି ପାତକଞ୍ଚୋପ ପାତକମ୍ ॥୨.୧.

'କିନ୍ତୁ ଯଦି ଜଣେ ମରିଲେ ଅନେକ ଲୋକ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି, ଏପରି ମଙ୍ଗଳମୟ ହତ୍ୟାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, ପାପର ଛାୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'

୬୨.୧୬୨ ସୋଽହଂ ପ୍ରଜାନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ଵସୁନ୍ଧରେ । ଯଦି ମେ ଵଚନଂ ନାଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯସି ଜଗଦ୍ଧିତମ୍

'ସେହିପାଇଁ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ, ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ମୋ କଥା ଶୁଣି ଜଗତର ଭଲ କରିବାକୁ ଚାହୁନାହ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି, ହେ ପୃଥିବୀ।'

ତ୍ଵାଂ ନିହତ୍ଯାଦ୍ଯ ବାଣେନ ମଚ୍ଛାସନପରାଙ୍ମୁଖୀମ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ପ୍ରଥଯିତ୍ଵେହ ଧାରଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପ୍ରଜାଃ

'ଆଜି ମୁଁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ମାରି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରୁଛ, ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଇ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବି।'

ସା ତ୍ଵଂ ଵଚନମାସାଦ୍ଯ ମମ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରେ । ସଞ୍ଜୀଵଯ ପ୍ରଜା ନିତ୍ଯଂ ଶକ୍ତା ହ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ

'ସେହିପାଇଁ, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କର; ସଦା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଅ—ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ଦୁହିତୃତ୍ଵଞ୍ଚ ମେ ଗଚ୍ଛ ଏଵମେତଂ ମହଦ୍ଵରମ୍ । ନିଯଚ୍ଛେ ତ୍ଵାନ୍ତୁ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଘୋରଦର୍ଶନେ

ମୋର କନ୍ୟା ହେଉ, ଏହିପରି ଏହା ବଡ଼ ଉପାୟ। ଧର୍ମ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଏବେ ରୋକୁଛି, ହେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା।

ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତୋ ଵୈନ୍ଯମେଵମୁକ୍ତା ସତୀ ମହୀ । ଏଵମେତଦହଂ ରାଜନ୍ ଵିଧାସ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ

ତାପରେ, ଏପରି କହିବା ପରେ, ସତୀ ମହୀ ବେନ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଏହିପରି ହେବ, ରାଜା, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହା କରିବି।'

ଵତ୍ସନ୍ତୁ ମମ ତଂ ଯଚ୍ଛ କ୍ଷରେଯଂ ଯେନ ଵତ୍ସଲା । ସମାଞ୍ଚ କୁରୁ ସର୍ଵତ୍ର ମାଂ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର । ଯଥା ଵିଷ୍ଯନ୍ଦମାନଞ୍ଚ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ଵତ୍ର ଭାଵଯେ

ମୋତେ ଏକ ଛୁଆଁ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେଇପାରିବି; ହେ ସ୍ନେହମୟ, ସମସ୍ତଠାରେ ମୋତେ ସମାନ କର, ଯେପରି ଦୁଧ ସମସ୍ତଠାରେ ବହେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଠାରେ ହେଉ।

ତତ ଉତ୍ସାରଯାମାସ ଶିଲାଜାଲାନି ସର୍ଵଶଃ । ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ତତୋ ଵୈନ୍ଯସ୍ତେନ ଶୈଲା ଵିଵାର୍ଦ୍ଧିତାଃ

ତାପରେ ବେନ୍ୟ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ର ଟିପ୍ ପକାଇ ସମସ୍ତ ପଥର ତଳକୁ ହଟାଇଦେଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵତୀତେଷୁ ଵିଷମାସୀଦ୍ଵସୁନ୍ଧରା । ସ୍ଵଭାଵେନାଭଵଂସ୍ତସ୍ଯାଃ ସମାନି ଵିଷମାଣି ଚ

ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ପୃଥିବୀ ସ୍ୱଭାବତଃ ଅସମ ଥିଲା; ତାଙ୍କର ସମ ଓ ଅସମ ଅଂଶ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।

ନ ହି ପୂର୍ଵନିସର୍ଗେ ଵୈ ଵିଷମେ ପୃଥିଵୀତଲେ । ପ୍ରଵିଭାଗଃ ପୁରାଣାଂ ଵା ଗ୍ରାମାଣାଂ ଵାପି ଵିଦ୍ଯତେ

ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ, ଅସମ ପୃଥିବୀ ତଳରେ, ସହର ବା ଗ୍ରାମର କୌଣସି ବିଭାଗ ଥିଲା ନାହିଁ।

ନ ସସ୍ଯାନି ନ ଗୋରକ୍ଷା ନ କୃଷିର୍ନ ଵଣିକ୍ପଥଃ । ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ପୂର୍ଵମେତଦାସୀତ୍ପୁରା କିଲ । ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ ତସ୍ମିନ୍ସର୍ଵସ୍ଯୈତସ୍ଯ ସମ୍ଭଵଃ ॥୨.୧.

ଅନ୍ନ, ଗୋପାଳନ, ଚାଷ ବା ବ୍ୟବସାୟିକ ପଥ ଥିଲା ନାହିଁ; ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ପୂର୍ବରୁ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଥିଲା। ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏସବୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

୬୨.୧୭୨ ସମତ୍ଵଂ ଯତ୍ର ଯତ୍ରାସୀଦ୍ଭୂଯସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତଦେଵ ହି । ତତ୍ର ତତ୍ର ପ୍ରଜାସ୍ତା ଵୈ ନିଵସନ୍ତି ସ୍ମ ସର୍ଵଦା

ଯେଉଁଠାରେ ସମତା ଥିଲା, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ବସିଥିଲେ।

ଆହାରଃ ଫଲମୂଲନ୍ତୁ ପ୍ରଜାନାମଭତ୍କିଲ । ଵୈନ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ସର୍ଵସ୍ଯୈତସ୍ଯ ସମ୍ଭଵଃ

ଲୋକମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିଲା, କୁହାଯାଏ; ବେନ୍ୟ ପରେ ଏହି ସଂସାରରେ ଏସବୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମହତା ସୋଽପି ପ୍ରନଷ୍ଟାସ୍ଵୋଷଧୀଷୁ ଵୈ । ସ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଵତ୍ସନ୍ତୁ ଚାକ୍ଷୁଷଂ ମନୁମୀଶ୍ଵରଃ । ପୃଥୁର୍ଦୁଦୋହ ସସ୍ଯାନି ସ୍ଵତଲେ ପୃଥିଵୀଂ ତତଃ

ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକୁ ହରାଇଦେଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଛୁଆଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରି, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ପୃଥୁ ତାହା ପରେ ପୃଥିବୀରୁ ଅନ୍ନ ଦୋହନ କଲେ।

ସସ୍ଯାନି ତେନ ଦୁଗ୍ଧାନି ଵୈନ୍ଯେନ ତୁ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ । ମନୁଞ୍ଚ ଚାକ୍ଷୁଷଂ କୃତ୍ଵା ଵତ୍ସମ୍ପାତ୍ରେ ଚ ଭୂମଯେ । ତେନାନ୍ନେନ ତଦା ତା ଵୈ ଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତେ ପ୍ରଜାଃ ସଦା

ବେନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରୁ ଅନ୍ନ ଦୋହନ ହେଲା; ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କୁ ଛୁଆଁ ଓ ଭୂମିକୁ ପାତ୍ର କରି, ସେ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସଦା ଜୀବନ୍ତ ରହିଲେ।

ଋଷିଭିଃ ସ୍ତୂଯତେ ଵାପି ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ଵସୁନ୍ଧରା । ଵତ୍ସଃ ସୋମସ୍ତ୍ଵଭୂତ୍ତେଷାଂ ଦୋଗ୍ଧା ଚାପି ବୃହସ୍ପତିଃ

ପୁଣି ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରାଗଲା; ସେଠାରେ ସୋମ ଛୁଆଁ ହେଲେ, ବୃହସ୍ପତି ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ।

ପାତ୍ରମାସୀତ୍ତୁ ଛନ୍ଦାଂସି ଗାଯତ୍ର୍ଯାଦୀନି ସର୍ଵଶଃ । କ୍ଷୀରମାସୀତ୍ତଦା ତେଷାଂ ତପୋ ବ୍ରହ୍ମ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍

ପାତ୍ର ହେଲା ବେଦ ଛନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ଗାୟତ୍ରୀ ଆଦି; ସେମାନଙ୍କର ଦୁଧ ହେଲା ତପସ୍ୟା ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ।

ପୁନଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଦେଵଗଣୈଃ ପୁରନ୍ଦରପୁରୋଗମୈଃ । ସୌଵର୍ଣଂ ପାତ୍ରମାଦାଯ ଅମୃତଂ ଦୁଦୁହେ ତଦା । ତେନୈଵ ଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତେ ଚ ଦେଵା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ

ପୁଣି ଦେବମାନେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ସୁନାର ପାତ୍ର ନେଇ, ସେମାନେ ଅମୃତ ଦୋହନ କଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି।

ନାଗୈଶ୍ଚ ସ୍ତୂଯତେ ଦୁଗ୍ଧା ଵିଷଂ କ୍ଷୀରଂ ତଦା ମହୀ । ତେଷାଞ୍ଚ ଵାସୁକିର୍ଦୋଗ୍ଧା କାଦ୍ରଵେଯା ମହୌଜସଃ

ନାଗମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ବିଷ ଦୁଧ ଭାବେ ଦୋହନ କରାଗଲା; ସେଠାରେ ବାସୁକି ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଦ୍ରବୟ ସନ୍ତାନମାନେ ଛୁଆଁ ହେଲେ।

ନାଗାନାଂ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ପାଣାଞ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ । ତେନୈଵ ଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତ୍ଯୁଗ୍ରା ମହାକାଯା ମହୋଲ୍ବଣାଃ । ତଦାହାରାସ୍ତଦାଚାରାସ୍ତଦ୍ଵୀର୍ଯାସ୍ତୁ ସଦାଶ୍ରଯାଃ

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାଗ ଓ ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନେ, ସେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ଦେହୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବା ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ, ଆଚରଣ ଓ ଶକ୍ତି ସଦା ଏହାରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଶ୍ରାମ(ଆମ)ପାତ୍ରେ ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ତ୍ଵନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନମିଯଂ ମହୀ । ଵତ୍ସଂ ଵୈଶ୍ରଵଣଂ କୃତ୍ଵା ଯକ୍ଷୈଃ ପୁଣ୍ଯଜନୈସ୍ତଥା ॥୨.୧.

ପୁଣି ଲାକ୍ ପାତ୍ରରେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଗୁପ୍ତ ଧନ ପାଇଁ ଦୋହନ ହେଲା; ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଛୁଆଁ କରି, ଯକ୍ଷ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଜନମାନେ ସହ।

୬୨.୧୮୨ ଦୋଗ୍ଧା ଚ ଜତୁନାଭସ୍ତୁ ପିତା ମଣିଵରସ୍ଯ ସଃ । ଯକ୍ଷାତ୍ମଜୋ ମହାତେଜା ଵଶୀ ସ ସୁମହାବଲଃ । ତେନ ତେ ଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତୀତି ପରମର୍ଷିରୁଵାଚ ହ

ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ ଜଟୁନାଭ, ମଣିର ଠାକୁରଙ୍କ ପିତା; ସେ ଯକ୍ଷସନ୍ତାନ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶାନ୍ତ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି, ଏହିପରି ମହାର୍ଷି କହିଛନ୍ତି।