ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ଟିରଥୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯମାଯୁଃ ସନ୍ତତିରେଵ ଚ। ଵିଚିତ୍ରା ଭଜତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଲଭତେ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧୨.

ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟି, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସନ୍ତାନ ମିଳେ; ବିଭିନ୍ନ ଧନ ଆସେ, ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।

ପାପ୍ମାପହଂ ପାଵନୀଯମଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତଥା। ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ହ୍ଯେତଦ୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ସତ୍କୃତ୍ଯ ପୂଜିତମ୍। ମନ୍ତ୍ରଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତସ୍ମାଦମୃତଂ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମିତମ୍ ॥ ୧୨.

ଏହା ପାପ ଦୂର କରେ, ପବିତ୍ର କରେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ଦେଉଛି; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଦର ଓ ପୂଜା କରିଲେ, ମୁଁ ଏହା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା ଅମୃତ ମନ୍ତ୍ର କହିବି।

ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ମହାଯୋଗିଭ୍ଯ ଏଵ ଚ। ନମଃ ସ୍ଵଧାଯୈ ସ୍ଵାହାଯୈ ନିତ୍ଯମେଵ ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ ॥ ୧୨.

ଦେବତା, ପିତୃମାନେ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ସଦା ନମସ୍କାର; ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହାକୁ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଅଭିବାଦନ।

ଆଦ୍ଯାଵସାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ତ୍ରିରାଵର୍ତ୍ତଂ ଜପେତ୍ସଦା। ପିଣ୍ଡନିର୍ଵପଣେ ଚୈଵ ଜପେଦେତତ୍ସମାହିତଃ। ପିତରଃ କ୍ଷିପ୍ରମାଯାନ୍ତି ରାକ୍ଷସାଃ ପ୍ରଦ୍ରଵନ୍ତି ଚ ॥ ୧୨.

ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟିକୁ ସଦା ତିନିଥର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ପିଣ୍ଡ ଦେବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପଢ଼ିବା ଦରକାର। ଏହା ପଢ଼ିଲେ ପିତୃଗଣ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି।

ପିତୄଂସ୍ତତ୍ର୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ତାରଯତ୍ଯୁତ। ପଠ୍ଯମାନଃ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ନିଯତଂ ବ୍ରହ୍‌ମଵାଦିଭିଃ ॥ ୧୨.

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହା ତିନି ଲୋକରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ରାଜ୍ଯକାମୋ ଜପେଦେନଂ ସଦା ମନ୍ତ୍ରମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ଵୀର୍ଯ୍ଯଶୌଚାର୍ଥସତ୍ତ୍ଵଞ୍ଚ ଶ୍ରୀରାଯୁର୍ବଲଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ ॥ ୧୨.

ଯେଉଁଠାରେ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରେ, ସେଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟିକୁ ସଦା ଅଲସ ନ ହୋଇ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ଏହା ଶକ୍ତି, ପବିତ୍ରତା, ଧନ, ଧର୍ମ, ଶ୍ରୀ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ବଳ ବଢ଼ାଏ।

ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ପିତରୋ ଯେନ ଜପ୍ଯେନ ନିଯମେନ ଚ। ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚିଷଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୧୨.

ଯାହା ପଢ଼ିବା ଓ ନିୟମ ରଖିବାରେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚିଷ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ଶୁଭ ଅଟେ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

ଅମୂର୍ତାନାଂ ସମୂର୍ତାନାଂ ପିତୄଣାଂ ଦୀପ୍ତ ତେଜସାମ୍। ନମସ୍ଯାମି ସଦା ତେଭ୍ଯୋ ଧ୍ଯାନିଭ୍ଯୋ ଯୋଗଚକ୍ଷୁଷା ॥ ୧୨.

ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପିତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଓ ଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ଶିର ନମାଏ।

ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନାଂ ଜନଯିତାରୋ ଭୃଗୁମାରୀଚଯୋସ୍ତଥା। ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ପିତୄଣାଞ୍ଚ ତାନ୍ନମସ୍ଯାମି କାମଦାନ୍ ॥ ୧୨.

ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୃଗୁ ଓ ମରୀଚି, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ, ସମସ୍ତ କାମ ପୂରଣ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

ମନ୍ଵାଦୀନାଂ ସୁରେଶାନାଂ ସୂର୍ଯ୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋସ୍ତଥା। ତାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ଵୈ ପିତୄନ୍କୁଶଲଦାଯକାନ୍ ॥ ୧୨.

ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ପିତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।

ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ଚରାଦୀନାଂ ପିତୄନଥ ପିତାମହାନ୍। ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋଶ୍ଚ ତଥା ନମସ୍ଯାମି କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୧୨.

ନକ୍ଷତ୍ର, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ପିତୃମାନେ ଓ ପିତାମହମାନେ, ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କରେ।

ଦେଵର୍ଷୀଣାଞ୍ଜନଯିତୄଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତାନ୍। ଅଭଯସ୍ଯ ସଦା ଦାତୄନ୍ନମସ୍ଯେଽହଂ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୧୨.

ଦେବ ଋଷିମାନେଙ୍କର ପିତୃମାନେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ ଓ ସଦା ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କରେ।

ପ୍ରଜା ପତେଃ କଶ୍ଯପାଯ ସୋମାଯ ଵରୁଣାଯ ଚ। ଯୋଗଯୋଗେଶ୍ଵରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ନମସ୍ଯାମି କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୧୨.

ପ୍ରଜାପତି, କଶ୍ୟପ, ସୋମ, ବରୁଣ ଓ ଯୋଗ ଓ ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନେଙ୍କୁ, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କରେ।

ପିତୃଗଣେଭ୍ଯଃ ସପ୍ତଭ୍ଯୋ ନମୋ ଲୋକେଷୁ ସପ୍ତସୁ। ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵେ ନମଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଯୋଗଚକ୍ଷୁଷେ ॥ ୧୨.

ସପ୍ତ ଲୋକରେ ଥିବା ସପ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା, ଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ସେଉଁଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ନମସ୍କାର।

ଏତଦୁକ୍ତଂ ସସପ୍ତର୍ଷିବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣପୂଜିତମ୍ । ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ହ୍ଯେତଚ୍ଛ୍ରୀମଦ୍ରକ୍ଷୋଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧୨.

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଋଷିମାନେଙ୍କର ପୂଜିତ। ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ।

ଅନେନ ଵିଧିନା ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ରୀନ୍ଵରାନ୍ ଲଭତେ ନରଃ। ଅନ୍ନମାଯୁଃ ସୁତାଂଶ୍ଚୈଵ ଦଦତେ ପିତରୋ ଭୁଵି ॥ ୧୨.

ଏହି ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ତିନିଟି ବର ପାଏ। ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଅନ୍ନ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତି।

ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚିଷଂ ଜପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିତ୍ଯମେଵ ସମାହିତଃ। ସପ୍ତଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଯାଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମେକରାଡ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧୨.

ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ରହିଛି, ସେଉଁଠାରେ ଯିଏ ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚିଷ ମନ୍ତ୍ର ସଦା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପଢ଼େ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହୁଏ।

ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପଚ୍ଯତେ ଗେହେ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଵା ଭୋଜ୍ଯମେଵ ଚ। ଅନିଵେଦ୍ଯ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତସ୍ମିନ୍ନାଯତନେ ସଦା ॥ ୧୨.

ଘରେ ଯେଉଁଠି କିଛି ରନ୍ଧାଯାଏ, ଖାଇବା ବା ଭୋଜନ ଯାହା ହେଉ, ତାହା ପ୍ରଥମେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଛାଡ଼ି, କେବେ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

କ୍ରମଶଃ କୀର୍ତ୍ତଯିଷ୍ଯାମି ବଲିପାତ୍ରାଣ୍ଯତଃ ପରମ୍। ଯେଷୁ ଯଚ୍ଚ ଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶ୍ରୃଣୁ ॥ ୧୨.

ଏବେ ମୁଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବଳି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କହିବି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଯେଉଁ ଫଳ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ତାହା ମୋ କଥା ଶୁଣ।

ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ।। ପାଲାଶଂ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯମଶ୍ଵତ୍ଥେ ରାଜ୍ଯଭାଵନା। ସର୍ଵଭୂତାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ଲକ୍ଷେ ନିତ୍ଯମୁଦାହୃତମ୍ ।। ୧୩.

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ପଳାଶ ଗଛ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଲାଗି, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ଅଧିକାର ପାଇଁ ସଦା ଉପଯୁକ୍ତ।

ପୁଷ୍ଟିକାମଂ ଚ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଧୃତିଂ ସ୍ମୃତିମ୍। ରକ୍ଷୋଘ୍ନଂ ଚ ଯଶସ୍ଯଂ ଚ କାଶ୍ମର୍ଯ୍ଯଂ ପାତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୩.

ପୁଷ୍ଟି ଆଶା କରୁଥିବା ପାଇଁ ବଟ ଗଛ ଉପଯୁକ୍ତ। ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଧୃତି ଓ ସ୍ମୃତି ଲାଗି କାଶ୍ମରୀ ପାତ୍ର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଖ୍ୟାତି ଦେଉଥିବା ଓ ରାକ୍ଷସ ନାଶକ।

ସୌଭାଗ୍ଯମୁତ୍ତମଂ ଲୋକେ ମଧୁକେ ସମୁଦାହୃତମ୍। ଫଲ୍ଗୁପାତ୍ରେ ଚ କୁର୍ଵାଣଃ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୧୩.

ଏହି ଜଗତରେ ମଧୁ ଦାନ କରିବାରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳେ । ଫଳଗୁ ପାତ୍ରରେ ଏହା କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ।

ପରା ଦ୍ଯୁତିରଥୋ କର୍ତ୍ତୁଃ ପ୍ରାକାଶ୍ଯଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ବିଲ୍ଵେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଥା ମେଧା ନିତ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯମେଵ ଚ ।। ୧୩.

ବିଲ୍ବ ପାତ୍ରରେ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, କର୍ତ୍ତା ଅତିଶୟ ତେଜ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଥାଏ । ସେ ସଦା ଧନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରେ ।

କ୍ଷେତ୍ରାରାମତଡାଗେଷୁ ସର୍ଵସସ୍ଯେଷୁ ଚୈଵ ହି। ଵର୍ଷେଦଜସ୍ରଂ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵେଣୁପାତ୍ରେଷୁ କୁର୍ଵ୍ଵତଃ ।। ୧୩.

କ୍ଷେତ୍ର, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପୋଖରୀରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଫସଲ ପାଇଁ, ବାଁଶ ପାତ୍ରରେ ଦାନ କରିଥିଲେ ମେଘ ଅବିରତ ବର୍ଷା କରେ ।

ଏତେଷ୍ଵେଵ ସୁପାତ୍ରେଷୁ ଯେ ଚୈଵାଗ୍ରଯଣଂ ଦଦୁଃ। ସକୃଦପ୍ଯତ୍ର ଯଜ୍ଞାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଫଲମୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୩.

ଏହି ଉତ୍ତମ ପାତ୍ରଗୁଡିକରେ ଯେଉଁମାନେ ଆଗର ଭାଗ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକଥର କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାନ୍ତି ।

ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯସ୍ତୁ ମାଲ୍ଯାନି ସୁଗନ୍ଧୀନି ଚ ସର୍ଵଶଃ । ସଦା ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଃ ସ ଵିଭାତି ଦିଵାକରଃ ।। ୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ସଦା ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଫୁଲମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ-ଯଶ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକନ୍ତି ।

ଗୁଗ୍ଗୁଲାଦୀଂସ୍ତଥା ଧୂପାନ୍ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ସଂଯୁକ୍ତାନ୍ମଧୁସର୍ପିର୍ଭ୍ଯାଂ ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ।। ୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧୂପ, ମଧୁ ଓ ଘୀ ସହିତ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାନ୍ତି ।

ଧୂପଂ ଗନ୍ଧଗୁଣୋପେତଂ କାନ୍ତଂ ପିତୃପରାଯଣମ୍। ଲଭତେ ସ୍ତ୍ରୀଷ୍ଵପତ୍ଯାନି ଇହ ଚାମୁତ୍ର ଚୋଭଯୋଃ। ଦଦ୍ଯାଦେଵ ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତୁ ନିତ୍ଯମେଵ ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ ।। ୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମନୋହର ଗୁଣ ଥିବା ଧୂପ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରନ୍ତି । ସଦା ସଚେତନ ଭାବେ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ।

ଦୀପଂ ପିତୃଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯତଃ ସଦା ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ସ ଲୋକେଽପ୍ରତିମଂ ଚକ୍ଷୁଃ ସଦା ଚ ଲଭତେ ଶୂଭମ୍ ।। ୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସଦା ଦୀପ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତି ।