ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ପିତରଃ ପୁନସ୍ତେ ତୁ ପ୍ରସାଦିତାଃ। ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପ୍ରସାଦଂ ସଞ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ ତ୍ଵନୁକମ୍ପଯା ।। ୧୧.

ଏଭଳି କହି, ପୂର୍ବଜମାନେ ପୁନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ଧ୍ୟାନ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୟାରେ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ।

ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯର୍ଥମୂଚୁସ୍ତତଃ ସୁରାଃ । ସୋମପାଃ ପିତରଃ କନ୍ଯାଂ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯମାଵସୋଃ ।। ୧୧.

ଯେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚିତ ଘଟଣା ହେବାକୁ ଥିଲା ବୋଲି ଦେଖିଲେ, ଦେବତାମାନେ, ସୋମପାନ କରୁଥିବା ପିତୃମାନେ ଏବଂ ଅମାବସୁଙ୍କ ରାଜାର କନ୍ୟା, ସେମାନେ ଏପରି କହିଲେ।

ଉତ୍ପନ୍ନସ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତୁ ମାନୁଷତ୍ଵେ ମହାତ୍ମନଃ। କନ୍ଯା ଭୂତ୍ଵା ତ୍ଵିମାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ସ୍ଵାନିତି ।। ୧୧.

ଏ ମହାତ୍ମା, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ, ଏକ କନ୍ୟା ହେଇ, ପୁଣି ତୁମର ନିଜ ଲୋକଗୁଡିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଭଵିତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵାପରେ ମତ୍ସ୍ଯଯୋନିଜା। ଅସ୍ଯୈଵ ରାଜ୍ଞୋ ଦୁହିତା ଅଦ୍ରିକାଯାଂ ହ୍ଯମାଵସୋଃ ।। ୧୧.

ଏହି ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଦ୍ୱାପରରେ, ତୁମେ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେବ, ଏହି ଅମାବସୁ ରାଜାଙ୍କ ଅଦ୍ରିକା ନାମକ ରାଣୀଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ।

ପରାଶରସ୍ଯ ଦାଯାଦଂ ଋଷେସ୍ତ୍ଵଂ ଜନଯିଷ୍ଯସି। ସ ଵେଦମେକଂ ଵିପ୍ରର୍ଷିଶ୍ଚତୁର୍ଧା ଵୈ କରିଷ୍ଯତି ।। ୧୧.

ତୁମେ ପରାଶର ଋଷିଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ; ସେ ମହାପଣ୍ଡିତ ଏକ ଭେଦକୁ ଚାରିଟି ଭାଗକୁ ବିଭାଜନ କରିବ।

ମହାଭିଷସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଶନ୍ତନୋଃ କୀର୍ତ୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନୌ। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ୍ଯଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ତ୍ଵମେଵୋତ୍ପାଦଯିଷ୍ଯସି ।। ୧୧.

ମହାଭିଷଙ୍କ ଦୁଇଟି ପୁଅ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ବଢ଼ାଇବା, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟକୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ଦେବ।

ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଂ ଚରାଜାନଂ ତେଜୋବଲଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍। ଏତାନୁତ୍ପାଦ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ପୁନର୍ଲୋକାନଵାପ୍ସ୍ଯସି ।। ୧୧.

ତୁମେ ତେଜ, ବଳ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବ; ଏହି ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲା ପରେ, ପୁଣି ତୁମେ ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

ଵ୍ଯତିକ୍ରମାତ୍ପିତୄଣାଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଜନ୍ମ କୁତ୍ସିତମ୍। ତସ୍ଯୈଵ ରାଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ କନ୍ଯା ଅଦ୍ରିକାଯାଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୧୧.

ପିତୃମାନେ ଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବାରୁ, ତୁମେ ଏକ ନିନ୍ଦନୀୟ ଜନ୍ମ ପାଇବ; ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଅଦ୍ରିକା ରାଣୀଙ୍କ ଝିଅ ହେବ।

କନ୍ଯା ଭୂତ୍ଵା ତତଶ୍ଚ ତ୍ଵମିମାନ୍ ଲୋକାନଵାପ୍ସ୍ଯସି। ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ଦାଶେଯୀ ଜାତା ସତ୍ଯଵତୀ ତୁ ସା ।। ୧୧.

କନ୍ୟା ହୋଇ, ପରେ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପୁଣି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ; ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ଦାଶଙ୍କ ଝିଅ ସତ୍ୟବତୀ ହେଲେ।

ଅଦ୍ରିକାଯାଂ ସୁତା ମତ୍ସ୍ଯାଂ ସୁତା ଜାତା ହ୍ଯମାଵସୋଃ। ଅଦ୍ରି କାମତ୍ସ୍ଯସମ୍ଭୂତା ଗଙ୍ଗାଯାମନୁସଙ୍ଗମେ ।। ୧୧.

ଅଦ୍ରିକା ରାଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଥିବା ମାଛର ଝିଅ, ଅମାବସୁଙ୍କ ଝିଅ ମାଛର ରୂପରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ସଙ୍ଗମରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ହି ସା କନ୍ଯା ରାଜ୍ଞୋ ଵୀର୍ଯ୍ଯେ ସଦୈଵ ହି। ଵିରଜା ନାମ ତେ ଲୋକା ଦିଵି ରୋଚନ୍ତି ତେ ଗଣାଃ ।। ୧୧.

ସେ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ସଦା ରାଜସିକ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ; ତୁମର ଲୋକମାନେ 'ବିରଜା' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେମାନଙ୍କ ସମୂହ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଃ ସ୍ମୃତାସ୍ତତ୍ର ପିତରୋ ଭାସ୍ଵରପ୍ରଭାଃ । ତାନ୍ଦାନଵଗଣା ଯକ୍ଷା ରକ୍ଷୋଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵକିନ୍ନରାଃ। ଭୂତସର୍ପପିଶାଚାଶ୍ଚ ଭାଵଯନ୍ତି ଫଲାର୍ଥିନଃ ।। ୧୧.

ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ପିତୃମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ପରିଚିତ; ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଭୂତ, ସାପ ଓ ପିଶାଚମାନେ ଫଳ ଆଶାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।

ଏତେ ପୁତ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ପୁଲହସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ। ତ୍ରଯ ଏତେ ଗଣାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଧର୍ମମୂର୍ତିଧରାଃ ଶୁଭାଃ ।। ୧୧.

ଏମାନେ ପୁଲହ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ତିନିଟି ସମୂହ ଧର୍ମର ଆଧାର ଓ ଶୁଭ ରୂପରେ ପରିଚିତ।

ଏତେଷାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ପୀଵରୀ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା। ଯୋଗିନୀ ଯୋଗପତ୍ନୀ ଚ ଯୋଗମାତା ତଥୈଵ ଚ ।। ୧୧.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୀବରୀ ନାମକ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କନ୍ୟା ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଏକ ଯୋଗିନୀ, ଯୋଗର ସହଧର୍ମିଣୀ ଓ ଯୋଗର ମାତା।

ଭଵିତା ଦ୍ଵାପରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶନ୍ତୁ ଦୈଵତମ୍। ପରାଶରକୁଲୋଦ୍ଭୂତଃ ଶୁକୋ ନାମ ମହାତପାଃ ।। ୧୧.

ଏହି ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଦ୍ୱାପରରେ, ପରାଶର ବଂଶରୁ ଶୁକ ନାମକ ଏକ ମହାତପସ୍ବୀ ଜନ୍ମିବେ।

ଶ୍ରୀମାନ୍ଯୋଗୀ ମହାଯୋଗୀ ଯୋଗସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଵ୍ଯାସାଦରଣ୍ଯାଂ ସମ୍ଭୂତୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ ।। ୧୧.

ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯୋଗୀ, ମହାତପସ୍ବୀ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅରଣ୍ୟରେ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସ ତସ୍ଯାଂ ପିତୃକନ୍ଯାଯାଂ ଯୋଗାଚାର୍ଯାନ୍ପରିଶ୍ରୁତାନ୍ । କୃଷ୍ଣଂ ଗୌରଂ ପ୍ରଭୁଂ ଶମ୍ଭୁଂ ତଥା ଭୂରିଶ୍ରୁତଂ ଵଵୌ ।। ୧୧.

ସେଇ ପିତୃମାନେ ଝିଅ ମଧ୍ୟରୁ, ଯୋଗର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ—କୃଷ୍ଣ, ଗୌର, ପ୍ରଭୁ, ଶମ୍ଭୁ ଓ ଭୂରିଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

କନ୍ଯାଂ କୀର୍ତ୍ତିମତୀଞ୍ଚୈଵ ଯୋଗିନୀଂ ଯୋଗମାତରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ଜନନୀ ମହିଷୀ ତ୍ଵଣୁହସ୍ଯ ତୁ ।। ୧୧.

ସେ କୀର୍ତ୍ତିମତୀ ନାମକ କନ୍ୟା, ଏକ ଯୋଗିନୀ, ଯୋଗର ମାତା, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ଜନନୀ ଓ ଭଣୁହଙ୍କ ରାଣୀ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ।

ଏତାନୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରାନ୍ଯୋଗମଵାପ୍ଯ ଚ। ମହାଯୋଗତପାଶ୍ଚୈଵ ଅପରାଵର୍ତ୍ତିନୀଂ ଗତିମ୍ ।। ୧୧.

ଏହି ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବା ସେ, ଯୋଗ ଓ ମହାତପସ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପୁଣି ଫେରିନଥିବା ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

ଆଦିତ୍ଯକିରଣୋପେତଂ ତ୍ଵପୁନର୍ଭାଵମାସ୍ଥିତଃ। ସର୍ଵଵ୍ଯାପି ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାମୁନିଃ ।। ୧୧.

ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଶକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି ଏବଂ ମୁକ୍ତ ହେବେ, ମହାମୁନି।

ଅମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତଃ ପିତରୋ ଧର୍ମମୂର୍ତ୍ତିଧରାସ୍ତୁ ଯେ। ତ୍ରଯ ଏତେ ଗଣାସ୍ତେଷାଂ ଚତ୍ଵାରୋଽନ୍ଯେ ନିବୋଧତ ।। ୧୧.

ଯେ ପିତୃଗଣ ନିରାକାର ଅଟନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଧର୍ମର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ଦଳ; ଏବେ ଚାରିଟି ଅନ୍ୟ ଦଳ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଯାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତୋ ମହାପ୍ରଭାଃ। ଉତ୍ପନ୍ନାସ୍ତେ ସ୍ଵଧାଯାସ୍ତୁ କନ୍ଯା ହ୍ଯଗ୍ନେଃ କଵେଃ ସୁତାଃ ।। ୧୧.

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାଶାଳୀ ପିତୃମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି; ସେମାନେ ସ୍ୱଧାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନି ଏବଂ କବିଙ୍କର କନ୍ୟା।

ପିତରୋ ଦେଵଲୋକେଷୁ ଜ୍ଯୋତିର୍ଭାସିଷୁ ଭାସ୍ଵରାଃ। ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧେଷୁ ଦ୍ଵିଜା ସ୍ତାନ୍ଭାଵଯନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୧୧.

ପିତୃମାନେ ଦେବଲୋକରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି; ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ଏତେଷାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଗୌର୍ନାମ ଦିଵି ଵିଶ୍ରୁତା। ଦତ୍ତସେନା କୁମାରେଣ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ମହିଷୀ ପ୍ରିଯା ।। ୧୧.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ କନ୍ୟା ଗୌର୍ ନାମରେ ଦିବି ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ, ସେ ଦତ୍ତସେନା କୁମାରଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ଏବଂ ଶୁକ୍ରଙ୍କର ପୁତ୍ର।

ଏକତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ଭୃଗୂଣାଂ କୀର୍ତ୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନାଃ। ମରୀଚିଗର୍ଭାସ୍ତେ ଲୋକାଃ ସମାଵୃତ୍ଯ ଦିଵି ସ୍ଥିତାଃ ।। ୧୧.

ଭୃଗୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକତିସ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କୀର୍ତ୍ତି ବଢାନ୍ତି; ଏହି ଲୋକମାନେ ମରୀଚିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦିବିରେ ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରି ଅଛନ୍ତି।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରାଃ ସାଧ୍ଯୈଃ ସହ ଵିଵର୍ଦ୍ଧିତାଃ। ଉପହୂତାଃ ସ୍ମୃତାସ୍ତେ ତୁ ପିତରୋ ଭାସ୍ଵରା ଦିଵି। ତାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯଗଣାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଵଯନ୍ତି ଫଲାର୍ଥିନଃ ।। ୧୧.

ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସାଧ୍ୟମାନେ ସହିତ ବଢିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଦିବିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିତୃ ଭାବରେ ଡାକାଯାନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦଳମାନେକୁ ଦେଖି, ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ଏତେଷାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଯଶୋଦା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା। ପତ୍ନୀ ସା ଵିଶ୍ଵମହତଃ ସ୍ନୁଷା ଵୈ ଵିଶ୍ଵଶର୍ମ୍ମିଣଃ ।। ୧୧.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କନ୍ୟା ଯଶୋଦା ନାମରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ; ସେ ଵିଶ୍ଵମହତଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଏବଂ ଵିଶ୍ଵଶର୍ମାଙ୍କର ଜା ଅଛି।

ରାଜର୍ଷେର୍ଜନନୀ ଦେଵୀ ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଯସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ପୁରା ଗୀତା ଗାଥା ଗୀତୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ।। ୧୧.

ସେ ଦେବୀ ରାଜାର୍ଷି ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗଙ୍କର ଜନନୀ, ଯେ ମହାତ୍ମା; ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ ପୁରାତନ ସମୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ।

ଅଗ୍ନେର୍ଜନ୍ମ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଯଜମାନଂ ଦିଲୀପଂ ଯେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସୁସମାହିତାଃ। ସତ୍ଯଵ୍ରତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ତେ ସ୍ଵର୍ଗଜଯିନୋଽମରାଃ ।। ୧୧.

ଅଗ୍ନି ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦେଖି, ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦିଲୀପ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଅମରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି।