ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସ ଶାପରୋଷାଦ୍ରୁଦ୍ରାଣ୍ଯା ଅନ୍ତର୍ଗର୍ଭୋ ହୁତାଶନଃ। ବହୂନ୍ଵର୍ଷଗଣାନ୍ ଗର୍ଭଂ ଧାରଯାମାସ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ।। ୧୧.

ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶାପରେ, ହୁତାଶନ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଗର୍ଭକୁ ଅନ୍ତରେ ଧାରଣ କଲେ, ଦ୍ୱିଜଗଣ।

ସ ଗଙ୍ଗାମୁପଗମ୍ଯାହ ଶ୍ରୂଯତାଂ ସରିଦୁତ୍ତମେ। ସୁମହାନ୍ ପରିଖେଦୋ ମେ ଗର୍ଭଧାରଣକାରଣାତ୍ ।। ୧୧.

ସେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ, ମୋର ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିବାରୁ ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ।'

ମଦ୍ଧିତାର୍ଥମିମଂ ଗର୍ଭମତୋ ଧାରଯ ନିମ୍ନଗେ। ମତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଖେଦୋ ଵୈ ମନ୍ଦସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୧.

'ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କର, ନଦୀ। ମୋର କୃପାରେ, ତୁମର ଦୁଃଖ ଅଳ୍ପ ହେବ।'

ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ସା ତୁ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ମହାନଦୀ। ତଂ ଗର୍ଭଂ ଧାରଯାମାସ ଦହ୍ଯମାନେନ ଚେତସା ।। ୧୧.

‘ଠିକ ଅଛି’ ବୋଲି କହି, ମହାନଦୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମନ ଜଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କଲେ।

ସାପି କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମହତା ଖିଦ୍ଯମାନା ମହାନଦୀ। କାଲଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟଂ ସୁମହଦ୍ଘର୍ଭଧାରଣତତ୍ପରା ।। ୧୧.

ମହାନଦୀ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ।

ତଯା ପରିଗତଂ ଗର୍ଭଂ କୁକ୍ଷୌ ହିମଵତଃ ଶୁଭେ। ଶୁଭଂ ଶରଵଣଂ ନାମ ଚିତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପିତପାଦପମ୍। ତତ୍ର ତଂ ଵ୍ଯସୃଜଦ୍ଗର୍ଭଂ ଦୀପ୍ଯମାନାମିଵାନଲମ୍ ।। ୧୧.

ସେ ଗର୍ଭକୁ ହିମବତଙ୍କ ଶୁଭ୍ର କୁକ୍ଷିରେ, ଶରବଣ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ରଖିଲେ; ସେଠାରେ ଗର୍ଭକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।

ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିଗଙ୍ଗାତନଯସ୍ତତ୍ର ଜାତୋଽରୁଣପ୍ରଭଃ । ଆଦିତ୍ଯଶତସଙ୍କାଶୋ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୧୧.

ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ, ଉଷା ପରି ଚମକୁଥିବା, ଶତ ଆଦିତ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା।

ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହାଭାଗେ କୁମାରେ ଜାହ୍ନଵୀସୁତେ। ଵିମାନଯାନୈରାକାଶଂ ପତତ୍ରିଭିରିଵାଵୃତମ୍ ।। ୧୧.

ଯାହ୍ନବୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଆକାଶ ଦେବ ରଥରେ ଭରିଗଲା, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ପରି।

ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁରାକାଶେ ମଧୁରସ୍ଵରାଃ। ମୁମୁଚୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଞ୍ଚ ଖଚରାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ ।। ୧୧.

ଦେବ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଆକାଶରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ବାଜିଲା; ଖଚରା ସିଦ୍ଧ ଚାରଣମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।

ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵଶସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ହ। ଯକ୍ଷା ଵିଦ୍ଯାଧରାଃ ସିଦ୍ଧାଃ କିନ୍ନରାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ ।। ୧୧.

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସବୁଠାରେ ଗାନ କଲେ; ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ।

ମହାନାଗ ସହସ୍ରାଣି ପ୍ରଵରାଶ୍ଚ ପତତ୍ରିଣଃ । ଉପତସ୍ଥୁର୍ମହାଭାଗମାଗ୍ନେଯଂ ଶଙ୍କରାତ୍ମଜମ୍। ପ୍ରଭାଵେଣ ତଦା ତେନ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ ।। ୧୧.

ହଜାର ମହାନାଗ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଶିବ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାରେ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।

ସହ ସପ୍ତର୍ଷିଭାର୍ଯାଭିରାଦାଵେ ଵାଗ୍ନିସମ୍ଭଵଃ। ଅଭିଷେକପ୍ରଯାତାଭିର୍ଦୃଷ୍ଟୋ ଵର୍ଜ୍ଯ ତ୍ଵରୁନ୍ଧତୀମ୍ ।। ୧୧.

ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଛାଡି ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯାଇଥିବାବେଳେ ଦେଖାଗଲେ।

ତାଭିଃ ସ ବାଲାର୍କନିଭୋ ରୌଦ୍ରଃ ପରିଵୃତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ୍ନିହ୍ଯମାନାଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ଵକାଭିରିଵ ମାତୃଭିଃ ।। ୧୧.

ସେ ଶିଶୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ରୁଦ୍ର ରୂପରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଆଦରରେ ଘେରି ରହିଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହ କରିଲେ।

ଯୁଗପତ୍ସର୍ଵଦେଵୀର୍ହି ଦିଦୃକ୍ଷୁର୍ଜାହ୍ନଵୀସୁତଃ। ଷପ୍ମୁଖୋ ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛ୍ରୀମାଂସ୍ତାସାଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ମହାଦ୍ଯୁତିଃ ।। ୧୧.

ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେଙ୍କୁ ଏକାସାଥିରେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଜାହ୍ନବୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍, ସେ ତାଙ୍କମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଛଅଟି ମୁହଁ ଧାରଣ କଲେ।

ଶ୍ରୀମାନ୍ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷସ୍ତରୁଣାଦିତ୍ଯ ସନ୍ନିଭଃ। ଯେନ ଜାତେନ ଲୋକାନାମାକ୍ଷେପସ୍ତେଜସା କୃତଃ ।। ୧୧.

ଶ୍ରୀମାନ୍, କମଳପତ୍ର ନୟନ, ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ହୋଇଗଲା।

ତେନ ଜାତେନ ମହତା ଦେଵାନାମସହିଷ୍ଣଵଃ। ସ୍କନ୍ଦିତା ଦାନଵଗଣାସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍କନ୍ଦଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୧୧.

ସେଇ ମହାନ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ହେଲା, ଏହାରେ ଦାନବମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍ତଭ୍ରମ ହେଲେ; ଏହିକାରଣରୁ ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସ୍କନ୍ଦ ନାମରେ ପରିଚିତ।

କୃତ୍ତିକାଭିସ୍ତୁ ଯସ୍ମାତ୍ ସଂଵର୍ଦ୍ଧିତଃ ସ ପୁରାତନଃ। କାର୍ତ୍ତିକେଯ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ତସ୍ମାଦସୁରସୂଦନଃ ।। ୧୧.

ପୁରାତନ କାଳରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ଏହିକାରଣରୁ ସେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଯିଏ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।

ଜୃମ୍ଭତସ୍ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାରେର୍ଜ୍ଵାଲାମାଲାକୁଲାତ୍ତଦା। ମୁଖାଦ୍ଵିନିର୍ଗତା ତସ୍ଯ ସ୍ଵଶକ୍ତିରପରାଜିତା ।। ୧୧.

ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଯେତେବେଳେ ଜମ୍ଭାଇ ଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନିମାଳାରେ ଘିରିଥିବା ତାଙ୍କର ଅଜୟ ଶକ୍ତି ବାହାରିଲା।

କ୍ରୀଡାର୍ଥଞ୍ଚୈଵ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା। ଗରୁଡାଦିତି ସୃଷ୍ଟୌ ହି ପକ୍ଷିଣୌ ହି ପ୍ରଭଦ୍ରକୌ ।। ୧୧.

ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଖେଳ ପାଇଁ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ ଓ ଅଦିତିର ପୁତ୍ର, ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ପକ୍ଷୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।

ମଯୂରଃ କୁକ୍କୁଟଶ୍ଚୈଵ ପତାକା ଚୈଵ ଵାଯୁନା। ଯସ୍ଯ ଦତ୍ତା ସରସ୍ଵତ୍ଯା ମହାଵୀଣା ମହାସ୍ଵନା। ଅଜଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ଦତ୍ତୋ ମେଷୋ ଦତ୍ତଶ୍ଚ ଶମ୍ଭୁନା ।। ୧୧.

ମୟୂର, କୁକୁଡ଼ି, ଓ ପତାକା ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା; ସରସ୍ୱତୀ ଦ୍ୱାରା ମହାଶବ୍ଦ ବିଣା ଦିଆଯାଇଥିଲା; ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମେଷ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଗ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ମାଯା ଵିହରଣେ ଵିପ୍ରା ଗିରୌ କ୍ରୌଞ୍ଚେ ନିପାତିତେ। ତାରକେ ଚାସୁରଵରେ ସମୁଦୀର୍ଣେ ନିପାତିତେ ।। ୧୧.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମାୟା ଖେଳରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା, ତାରକ ନାମକ ମହାସୁର ଉଦ୍ଭବ ହେଇ ପରେ ବଧ ହେଲା।

ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରୈର୍ମହାଭାଗୈର୍ଦେଵରୈଗ୍ନିସୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସେନାପତ୍ଯେନ ଦୈତ୍ଯାରିରଭିଷିକ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।। ୧୧.

ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାନ୍ ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଅଗ୍ନିର ପୁତ୍ର, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସେନାପତି ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।

ଦେଵସେନାପତିସ୍ତ୍ଵେଵଂ ପଠ୍ଯତେ ନରନାଯକଃ। ଦେଵାରିସ୍କନ୍ଦନଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୧୧.

ଏଭଳି ସେ ଦେବସେନାପତି, ନରମୁଖ୍ୟ, ଦେବଶତ୍ରୁ ନାଶକ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ପ୍ରମଥୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦଵୈସ୍ତଥା ଭୂତ ଗଣୈରପି । ମାତୃଭିର୍ଵିଵିଧାଭିଶ୍ଚ ଵିନାଯକଗଣୈସ୍ତଥା ।। ୧୧.

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମଥ, ଦୱ, ଭୂତଗଣ, ବିଭିନ୍ନ ମାତୃମାନେ ଓ ବିନାୟକ ଗଣ ସହିତ ସେ ଅଛନ୍ତି।

ସା ତ୍ଵପଶ୍ଯଦ୍ଵିମାନାନି ପତନ୍ତୀ ସା ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତା । ତ୍ରସରେଣୁପ୍ରମାଣାନି ତେଷ୍ଵପଶ୍ଯଚ୍ଚ୍ଯୁତାନ୍ ପିତୄନ୍ ।। ୧୧.

ସେ ଦେଖିଲେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି, ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ଖସିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଧୂଳି କଣା ଭଳି ଛୋଟ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଖସି ପଡ଼ିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖିଲେ।

ସୁସୂକ୍ଷ୍ମାନପରିତ୍ଯକ୍ତାନଗ୍ନୀନଗ୍ନିଷ୍ଵିଵାହିତାନ୍। ତ୍ରାଯଧ୍ଵମିତ୍ଯୁଵାଚାଥ ପତନ୍ତୀ ତାନଵାକ୍ଶିରାଃ ।। ୧୧.

ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ପରିତ୍ୟକ୍ତ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ନିମିଳିଯାଇଛି, ମୁଝିଆ ଅଗ୍ନି ଭଳି; ସେ ତଳକୁ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, 'ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ!'

ତୈରୁକ୍ତା ସା ତୁ ମାଭୈଷୀରିତ୍ଯୁକ୍ତାଧିଷ୍ଠିତାଭଵତ୍। ତତଃ ପ୍ରାସାଦଯତ୍ସା ଵୈ ପିତୄଂସ୍ତାନ୍ ଦୀନଯା ଗିରା ।। ୧୧.

ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଭୟ କରନି', ଏହାରେ ସେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ; ପରେ ସେ ଦୁଃଖିତ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ଊଚୁସ୍ତେ ପିତରଃ କନ୍ଯାଂ ଭ୍ରଷ୍ଟୈଶ୍ଵର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତିକ୍ରମାତ୍। ଭ୍ରଷ୍ଟୈଶ୍ଵର୍ଯା ସ୍ଵଦୋଷେଣ ତପସି ତ୍ଵଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। ୧୧.

ପୂର୍ବଜମାନେ ସେ ଝିଅକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତୁମର ଦୋଷରେ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇଛ; ଏହି ଦୋଷରେ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ, ତୁମେ ଏବେ ତପସ୍ୟା କରିବା ଦରକାର, ହେ ଶୁଭ୍ରହସିନୀ।'

ଯୈଃ କ୍ରିଯନ୍ତେ ଚ କର୍ମ୍ମାଣି ଶରୀରୈରିହ ଦୈଵତୈଃ । ତୈରେଵ ତତ୍କର୍ମଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୀହ ଦେଵତାଃ ।। ୧୧.

ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା କରନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସେମାନେ ଏଠାରେ ପାଆନ୍ତି।