ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅନେକେ ପିତରଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଵ୍କ ଚ ଵା ପୁନଃ। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଦ୍ରନ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ଚ ପରଂ ଵିଧିମ୍ ।। ୧୦.

ଅନେକ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।

ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ କେଷାଂ କଥଞ୍ଚ ପିତରସ୍ତୁ ତେ । ପିତରଃ କଥମୁତ୍ପନ୍ନାଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ କିମାତ୍ମକାଃ ।। ୧୦.

କାହାଙ୍କ ପୁଅ ମନେ ରଖାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ କିପରି? ପିତୃମାନେ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ, କାହାଙ୍କ ପୁଅ, କେମିତି ସେମାନେ?

ସ୍ଵର୍ଗେ ତୁ ପିତରୋଽନ୍ଯେ ଯେ ଦେଵାନାମପି ଦେଵତାଃ। ଏଵଂ ଵୈ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପିତୄଣାଂ ସର୍ଗମୁତ୍ତମମ୍। ଯଥାଵଦ୍ଦତ୍ତମସ୍ମାଭିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରୀଣାତି ଵୈ ପିତୄନ୍ ।। ୧୦.

ସ୍ୱର୍ଗରେ କିଛି ପିତୃ ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଅଟେ; ଏହିପରି ମୁଁ ପିତୃମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଯେପରି ଆମେ ଦେଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।

ଯଦର୍ଥଂ ତେନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର କିଂ କାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍। ସ୍ଵର୍ଗେ ହି କେ ତୁ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ପିତରୋ ନରକେ ତୁ କେ ।। ୧୦.

ସେଠାରେ ସେମାନେ କାହିଁକି ଦେଖାଯାନ୍ତି, କ'ଣ କାରଣ ମନେ ରଖାଯାଇଛି? କେଉଁ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, କେଉଁମାନେ ନରକରେ?

ଅଭିସନ୍ଧାଯ ପିତରଂ ପିତୁଶ୍ଚ ପିତରଂ ତଥା। ପିତୁଃ ପିତାମହଞ୍ଚୈଵ ତ୍ରିଷୁ ପିଣ୍ଡେଷୁ ନାମତଃ ।। ୧୦.

ପିତା, ପିତାଙ୍କର ପିତା ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କୁ ମନେ ରଖି, ତିନୋଟି ପିଣ୍ଡ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦିଆଯାଏ।

କାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି କଥଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵୈ ପିତୄନ୍ । କଥଞ୍ଚ ଶକ୍ତାସ୍ତେ ଦାତୁଂ ନରକସ୍ଥାଃ ଫଲଂ ପୁନଃ ।। ୧୦.

କେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା କିପରି ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚେ? ଏବଂ ନରକରେ ଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ କିପରି ପୁନି ଫଳ ପାଇପାରିବେ?

କେ ଚେହ ପିତରୋ ନାମ କାନ୍ ଯଜାମୋ ଵଯଂ ପୁନଃ । ଦେଵା ଅପି ପୁତୄନ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଯଜନ୍ତୀତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ।। ୧୦.

ଏଠାରେ କେଉଁ ଜଣେ ପୂର୍ବଜ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଆମେ କେଉଁ ଜଣଙ୍କୁ ପୁନି ପୂଜିବା ଉଚିତ? ଆମେ ଶୁଣିଛୁଁ ଯେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ପୂଜନ୍ତି।

ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଵୈ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ବହୁଶ୍ରୁତ। ସ୍ପଷ୍ଟାଭିଧାନମର୍ଥଂ ଵୈ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି ।। ୧୦.

ମୁଁ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଆପଣ ଏହି ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

ଋଷୀଣାନ୍ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୂତସ୍ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଦର୍ଶିଵାନ୍। ଆଚଚକ୍ଷେ ଯଥାପ୍ରଶ୍ରଂ ଋଷୀଣାଂ ମାନସଂ ତତଃ ।। ୧୦.

ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସୂତ ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିଥିଲେ, ସେ ଋଷିମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାକୁ ଅନୁସାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

ଅତ୍ର ଵୋ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଯଥାପ୍ରଜ୍ଞଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍। ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଜାଯନ୍ତେ ପିତରୋ ଦେଵସୂନଵଃ ।। ୧୦.

ଏଠାରେ ମୁଁ ମୋ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଶୁଣିଥିବା ଅନୁସାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ମନ୍ବନ୍ତରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ଅତୀତାନାଗତେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଃ କନିଷ୍ଠାଃ କ୍ରମଶସ୍ତୁ ତେ। ଦେଵୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପୁରାତୀତାଃ ପିତରୋ ଯେଽନ୍ତରେଷୁ ଵୈ। ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଯେ ତୁ ତାନ୍ଵୈ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିଶ୍ଚଯାତ୍ ।। ୧୦.

ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଗଲେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଆସିବାକୁ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ ଏବଂ ଛୋଟ ଅନୁସାରେ ଅଛନ୍ତି; ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ, ଏବଂ ଏବେ ଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ—ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି।

ଶ୍ରାଦ୍ଧଞ୍ଚୈଷାଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମେଵ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ। ଦେଵାନସୃଜନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ନାଯକ୍ଷନ୍ନିତି ଵୈ ପୁନଃ । ତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତଦାତ୍ମାନମସୃଜଂସ୍ତେ ଫଲାର୍ଥିନଃ ।। ୧୦.

ଏହି ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମାନବମାନେ କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ତାହାକୁ ଛାଡି, ଫଳ ଆଶାରେ ନିଜେ ନିଜକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତେ ଶପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଣା ମୂଢା ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞା ଭଵିଷ୍ଯଥ। ନ ସ୍ମ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଜାନନ୍ତି ତତୋ ଲୋକେ ହ୍ଯମୁହ୍ଯତ ।। ୧୦.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଲେ; ସେମାନେ କିଛି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଦୁନିଆ ଅସ୍ତିର ହେଲା।

ତେ ଭୂଯଃ ପ୍ରଣତାଃ ସର୍ଵେ ଯାଚନ୍ତି ସ୍ମ ପିତାମହମ୍। ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଲୋକାନାଂ ପୁନସ୍ତାନବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରଭୁଃ ।। ୧୦.

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ପୁନି ନମି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦୟା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ପ୍ରଭୁ ଦୁନିଆର ଉପକାର ପାଇଁ ପୁନି ସେମାନେକୁ କହିଲେ।

ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଚରଧ୍ଵଂ ଵୈ ଵ୍ଯଭିଚାରୋ ହି ଯଃ କୃତଃ । ପୁତ୍ରାନ୍ସ୍ଵାନ୍ପରିପୃଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ତତୋ ଜ୍ଞାନମଵାପ୍ସ୍ଯଥ ।। ୧୦.

ତମେ ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛ, ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କର; ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ପଚାର, ତାପରେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ପାଇବ।

ତତସ୍ତେ ସ୍ଵାନ୍ସୁତାଂଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଜିଘୃକ୍ଷଵଃ। ଅପୃଚ୍ଛନ୍ ସଂଯତାତ୍ମାନୋ ଵିଧିଵଚ୍ଚ ମିଥୋ ମିଥଃ ।। ୧୦.

ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଆଶାରେ, ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅମାନେ ସହ ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପରସ୍ପର ପଚାରିଲେ।

ତେଭ୍ଯସ୍ତେ ନିଯତାତ୍ମାନଃ ପୁତ୍ରାଃ ଶଂସୁରନେକଧା। ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ଧର୍ମଜ୍ଞା ଵାଙ୍ମନଃ କର୍ମ୍ମଜାନି ତୁ ।। ୧୦.

ପୁଅମାନେ ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ସେମାନେ ବହୁ ଭାବରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର—ବାକ୍, ମନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା—ବିଷୟରେ କହିଲେ।

ତେ ପୁତ୍ରାନବ୍ରୁଵନ୍ପ୍ରୀତା ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞା ଦିଵୌକସଃ। ଯୂଯଂ ଵୈ ପିତରୋଽସ୍ମାକଂ ଯେ ଵଯଂ ପ୍ରତିବୋଧିତାଃ। ଧର୍ମଜ୍ଞାନଞ୍ଚ କାମଶ୍ଚ କୋ ଵରୋ ଵଃ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍ ।। ୧୦.

ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ପୁନି ଜ୍ଞାନ ଫେରି ପାଇ, ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଆମ ପୂର୍ବଜ, କାରଣ ତୁମେ ଆମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛ; ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାର କେଉଁ ଦାନ ତୁମକୁ ଦିଅଯିବ?'

ପୁନସ୍ତାନବ୍ରଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଯୂଯଂ ଵୈ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଯଦୁକ୍ତଂ ଯୁଷ୍ମାଭିସ୍ତତ୍ତଥା ନ ତଦନ୍ଯଥା ।। ୧୦.

ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେକୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ଏହିପରି ହେବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।'

ଉକ୍ତଞ୍ଚ ପିତରୋଽସ୍ମାକମିତି ଵୈ ତନଯାଃ ସ୍ଵକାଃ। ପିତରସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତେଭ୍ଯୋଽଯଂ ଦୀଯତାଂ ଵରଃ ।। ୧୦.

'ଏମାନେ ଆମ ପୂର୍ବଜ'—ଏହିପରି କହାଗଲା, ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅମାନେ; ସେମାନେ ତୁମ ପୂର୍ବଜ ହେବେ, ଏବଂ ଏହି ଦାନ ସେମାନେ ପାଇବେ।

ତେନୈଵ ଵଚସା ପୁତ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ପୁତ୍ରାଃ ପିତୃତ୍ତ୍ଵମାଜଗ୍ମୁଃ ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ପିତରଃ ପୁନଃ ।। ୧୦.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି କଥା ଦ୍ୱାରା, ପୁଅମାନେ ପୂର୍ବଜ ହେଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବଜମାନେ ପୁଅ ଭାବେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ତେ ପିତରଃ ପୁତ୍ରାଃ ପିତୃତ୍ଵେ ତେଷୁ ତତ୍ସ୍ମୃତମ୍ । ଏଵଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପିତୄନ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପିତରସ୍ତଥା। ଵ୍ଯାଜହାର ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ପିଦୄନାତ୍ମଵିଵୃଦ୍ଧଯେ ।। ୧୦.

ତେଣୁ ପୂର୍ବଜମାନେ ପୁଅ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜତ୍ୱ ସ୍ମରଣ ହୁଏ; ଏପରି ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ପୁଅ ଭାବେ ଏବଂ ପୁଅମାନେକୁ ପୂର୍ବଜ ଭାବେ ସ୍ମରି, ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପୁନି କହିଲେ।

ଯୋ ହ୍ଯନିଷ୍ଟ୍ଵା ପିତୄଞ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ କ୍ରିଯାଂ କାଞିଚିତ୍କରିଷ୍ଯତି। ରାକ୍ଷସା ଦାନଵାଶ୍ଚୈଵ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ତସ୍ଯ ତତ୍ ।। ୧୦.

ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ପୂଜିବା ବିନା କୌଣସି କ୍ରିୟା କରାଯିବ, ତାହାର ଫଳ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ପାଇବେ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧୈରାପ୍ଯାଯିତାଶ୍ଚୈଵ ପିତରଃ ସୋମମଵ୍ଯଯମ୍। ଆପ୍ଯାଯ୍ଯମାନା ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଵର୍ଦ୍ଧଯିଷ୍ଯନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପିତୃଗଣ ଉପଚାର ପାଇ ଅବିନାଶୀ ସୋମରସ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପୂରଣ କରିବ, ସେମାନେ ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବେ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧୈରାପ୍ଯାଯିତଃ ସୋମୋ ଲୋକାନାପ୍ଯାଯଯିଷ୍ଯତି । କୃତ୍ସ୍ରଂ ସପର୍ଵତଵନଂ ଜଙ୍ଗମାଜଙ୍ଗମୈର୍ଵୃତମ୍ ।। ୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଉପଚାର ହେଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ—ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ—ପୂଷ୍ଟି ଦେଇଥାଏ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ପୁଷ୍ଟିକାମାଶ୍ଚ ଯେ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ। ତେଭ୍ଯଃ ପୁଷ୍ଟିଂ ପ୍ରଜାଶ୍ଚୈଵ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ପିତରଃ ସଦା ।। ୧୦.

ଯେ ମାନବ ଉତ୍ତମ ପୂଷ୍ଟି ଆଶା କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ପିତୃଗଣ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ପୂଷ୍ଟି ଓ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ତ୍ରୀନ୍ ପିଣ୍ଡାନ୍ ନାମଗୋତ୍ରତଃ। ସର୍ଵତ୍ର ଵର୍ତ୍ତମାନାସ୍ତେ ପିତରଃ ପ୍ରପିତାମହମ୍। ତେଷାମାପ୍ଯାଯଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେନ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ।। ୧୦.

ଯେଉଁ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଅନୁସାରେ ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଠାରେ ଥିବା ପିତୃ ପ୍ରପିତାମହ ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପୂଷ୍ଟି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଏଵମାଜ୍ଞା କୃତା ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଠିନା। ତେନୈତତ୍ସର୍ଵଥା ସିଦ୍ଧଂ ଦାନମଧ୍ଯଯନଂ ତପଃ ।। ୧୦.

ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ପୂର୍ବରୁ ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏହି କାରଣରୁ ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ତପସ୍ୟା ସମସ୍ତ ଭଳି ଫଳିଥାଏ।

ତେ ତୁ ଜ୍ଞାନପ୍ରଦାତାରଃ ପିତରୋ ଵୋ ନ ସଂଶଯଃ। ଇତ୍ଯେତେ ପିତରୋ ଦେଵା ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରଃ ପୁନଃ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପିତରୋ ହ୍ଯେତେ ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରଶ୍ଚ ହ ।। ୧୦.

ପିତୃଗଣ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହିପିତୃଗଣ ଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନେ ପୁନଃ ପିତୃ; ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତା।